Expo: "Defectio Re" van Jana Roos

 

Jana Roos: ooit was ze een klein meisje dat ik net als haar broer aan de overkant van de straat met haar fiets zag vertrekken naar school (of in de late namiddag terugkeren). Jaren later was ze een tijdlang de babysit van mijn twee kinderen als ik naar de opleiding rond autisme ging. Mijn kinderen waren dol op haar en zijzelf gaf altijd het gevoel (en ik heb geen reden te twijfelen dat ze dat ook meende) dat ik haar haast meer plezier deed met haar te vragen dan zij mij door te komen oppassen. Ze was toen al begonnen aan haar opleiding mode en kunst en ik bleef haar, toen mijn kinderen allang geen oppas meer nodig hadden, volgen. Vooral op haar Instagramaccount zag ik haar modecreaties passeren maar ook de prachtige tekeningen die ze maakte. Ik zag hoe ze meer en meer succesvol werd, met modeshows in enkele Afrikaanse landen zelfs (Oeganda, Ghana), maar ook met creaties voor theater en andere evenementen. En onlangs was één van haar installaties te bewonderen op het Lichtfestival in Gent.

Vrijdagavond waren we uitgenodigd op de vernissage van haar eerste expositie. Defectio Re laat een staalkaart zien van wat ze kan, door de creatie van een fantasiewereld (Ice adaptability) die je als toeschouwer ook zelf nog kan invullen. Er zijn kledingontwerpen te zien (inclusief hoofddeksels of moet ik zeggen hoofdornamenten), er staat één van de glas-in-lood sculpturen waarmee ze te zien was op het Lichtfestival en die ze maakte in samenwerking met het bekende Atelier Mestdagh. 

Maar bovenal interessant is dat ze een inkijk geeft in het proces. Dat doet ze middels enkele projecties maar vooral door op twee tafels de elementen tentoon te stellen die geleid hebben tot het eindresultaat dat je er ook kan zien.

Deze bijzondere tentoonstelling kan je nog tot en met zondag 10 maart zien in Artspace Ontsteking in de Chinastraat in Gent, boven Bar Bricolage (nabij Dok-Noord), elke dag van het weekend van 16u tot 20u. Op  zondag 10 maart is er nog de finissage vanaf 19u. Alle info over de expo vind je ook hier.

Gezien: Do the right thing

Het was al een hele tijd dat ik Do the right thing van Spike Lee eindelijk wel eens wou zien, maar ik vond hem nergens op dvd. Gelukkig is er in de eindejaarsperiode de BBC, die in de laatste weken van het jaar een pak goede films (zowel recente als echt klassieke) uitzenden. En zo kon ik Do the right thing opnemen en bekijken.
We volgen de bewoners van een straat in Brooklyn tijdens de warmste dag van het jaar. De hitte laat de gemoederen smeulen, alsook de vooroordelen en frustraties van de verschillende bevolkingsgroepen die er wonen. In de vooral zwarte, arme wijk wonen ook Hispanics en heeft de Italo-Amerikaan Sal samen met zijn zonen Pino en Vito een pizzeria waar iedereen zijn "slice" gaat halen. Het samenleven verloopt er niet gemakkelijk maar anderzijds is er ook een zeker respect voor elkaar, waardering die amper geuit wordt en zitten alle personages in wezen in hetzelfde schuitje waarin ze proberen te overleven in een wereld die hard kan zijn. Doorheen de dag wordt alles met elkaar verbonden door de dj van de plaatselijke radiozender Radio Love FM 108, Mister Señor Love Daddy (Samuel L. Jackson). Een onbezonnen actie op het einde van de dag blijkt de vonk te zijn die alles laat ontsporen en waar de film voorheen voor de kijker toch vooral amusant bleef, wordt het ineens grimmig en krijg je als kijker een inkijk in hoe dun het laagje is dat het samenleven min of meer harmonieus laat verlopen.
De cast is geweldig: er is de al eerder genoemde Samuel L. Jackson als radio-dj, John Turturro (Barton Fink, O brother where art thou, de tv-serie van The name of the rose, The big Lebowski,...) speelt de oudste zoon van de pizzeria-eigenaar en Spike Lee neemt zelf de hoofdrol van de film voor zijn rekening. Maar ook de andere acteurs, wiens namen geen belletje deden rinkelen bij mij, spelen hun rollen geweldig. Zo geeft Bill Nunn op onnavolgbare wijze gestalt aan Radio Raheem, een struise zwarte jongen die hele dag met zijn ghettoblaster rondloopt en schijnbaar enkel Fight the power van Public Enemy afspeelt.
Hoewel er een duidelijk kantelpunt is in het verhaal, zit er ook een grote continuïteit in het verhaal en in de personages en hun houding tegenover elkaar. Zoals al even aangehaald, is de verstandhouding en het onderling respect voor de verschillende groepen immers betrekkelijk oppervlakkig en makkelijk te ontregelen. Het is een onaangename boodschap voor de kijker die van het samenleven in zwarte wijken in New York een geromantiseerd beeld had. Eveneens verontrustend is om te zien hoe de politie één van de personages op een bepaald moment in een houdgreep houdt tot die stikt en hoe de waarschuwingen van omstaanders en collega-agent de wetsdienaar er niet van weerhouden zijn frustratie net iets te lang uit te werken. Het lijkt wel heel erg op de dood van George Floyd in 2020, liefst 31 jaar na deze film. We moeten ons weinig illusies maken over de heel trage, beperkte en bijwijlen haast onbestaande vooruitgang die er gemaakt wordt in de VS als het gaat over het omgaan met zwarte Amerikanen. 

Bekijk hieronder de trailer van de film:

Broeder Dieleman

Wie terugbladert doorheen deze blog zal wel af en toe een bericht over Broeder Dieleman tegenkomen. Toen ik Tonnie Dieleman leerde kennen (toen nog als de helft van The Bill Callahans) kon ik nog niet vermoeden dat deze Zeeuw zo een diepe muzikale indruk op me zou maken. Alle vorige platen kan u hier wel ergens besproken weten en maken ook deel uit mijn (uitgebreide) fysieke muziekcollectie. En daar ga ik zeker ook De liefde is de eerste wet aan toevoegen want zonder twijfel is dit alweer een stap voorwaarts.
Dat heeft wellicht ook te maken met de bijdrage van de muzikanten zoals Frank Grapperhaus op cello en Peter Slager op bas. Die verrijken de songs waardoor de metamorfose van Broeder Dieleman als troubadour stilaan vergelijkbare vormen aanneemt als die van Bob Dylan die electrisch ging.
De song die er na al die beluisteringen het meest uitspringt, is voor mij Lied van het riet, meteen het meezingmoment van de plaat. "Melodie zonder einde, een eeuwigdurend lied": het duurt nog geen drie minuten maar het had in een oneindige loop mogen afspelen en ik zou het nog niet beu worden. De Zeeuwse rietvelden lijken wel de eindeloze vergezichten die we kennen van films die zich afspelen buiten de steden in de VS.
Laten we overigens ook eens de andere songs onder de loep nemen. Het begint alvast met een toast op succes (Glasvol, liefje), een drinklied waarin de vocale dialoog met het achtergrondkoor het beeld oproept van een groep die het glas heft, de toespraak aanhoort en beantwoordt. Nieuw raam gaat meer dan over een letterlijk nieuw raam over een vernieuwd uitzicht en inzicht dat de blik op de wereld verandert. Toch is kijken door een nieuwe bril (zoals het meer gebruikelijk gezegde het uitdrukt) niet altijd even makkelijk. Wanneer Tonnie zingt dat hij het alle tijd geeft, weet je dat een veranderde houding ten opzichte van de omringende wereld wennen vereist. 
Thema's die doorheen zijn werk terugkomen, zijn Zeeuws-Vlaanderen, een hang naar onthaasting in nostalgie en koesteren van het erfgoed en ook religieuze referenties die, of hij nu gelovig is of niet, van invloed zijn geweest op wie hij werd. Jakobsladder verwijst naar het bijbelse verhaal van de schaapherder Jakob die in een droom engelen ziet afdalen en klimmen op een ladder naar de hemel. In dit lied wordt de plek waar Jakob zich te slapen legt, een plek voor transitie, waar werelden samen komen. En in het geval van de zanger lijkt dat het landschap te zijn waarin hij rondstruint en waar hij een proeve krijgt van wat een hemel voor hem zou kunnen betekenen. Het woordenloze achtergrondkoor in Gerammel biedt een zachte bedding voor alweer een verhaal waarin natuur en mens zich vermengen en hij zich een rammelaar voelt (een mannelijke haas of konijn). In Driftig mens verplaatst hij zich in de figuur van een man die soms ten prooi valt aan driftbuien, die muzikaal perfect weergegeven worden in momenten van chaos Einstürzende Neubauten of The Birthday Party waardig. 
Jaagpad hoort ongetwijfeld tot de hoogtepunten van dit album. Muzikaal ligt het in het verlengde van All along the watchtower (in de versie van Dylan zelf). Diezelfde bezetenheid, verbetenheid en het onvermogen om nog langer te zwijgen, liggen ook in de vocalen vervat. Het is een worsteling met de taal en met de natuur, om ze samen te brengen, om taal de natuur en het landschap te laten vatten, een vruchteloze en hopeloze poging omdat, zoals Jacques Lacan al zo duidelijk betoogde, de betekenaars (woorden en andere symbolen) die we gebruiken altijd het tekort in het Reële moeten laten ontsnappen. Taal is met andere woorden onvermogend om het reële volledig te bevatten...
42 is een rustpunt waarin de banjo spaarzaam de toon bepaalt. De rust en veiligheid van routines worden bezongen in Eerst de koffie: "eerst de koffie, dan de afwas en dan gaan werken". Het is niet helemaal duidelijk of Broeder Dieleman een keuze kan maken tussen die geruststelling in alledaagse handelingen of de saaiheid van steeds terugkerende handelingen. Misschien is het wel een en/en-verhaal. Na het al eerder vermelde Een lied van het riet keert de banjo terug nadrukkelijker op de voorgrond in Poonhaven, een dichtgeslibd en verdwenen landbouwhaventje nabij Terneuzen en Zaamslag uit de 19e eeuw. Hier horen we de muzikant als chroniquer van zijn streek, bij uitstek de rol die Broeder Dieleman met graagte én met verve vervult en die van hem in de meest ware betekenis van het woord een folkartiest maakt. 
Wijzang bezingt de vreugde van het zingen zelf en is gebaseerd op een door Frederik van Eeden vertaald gedicht van Rabindranath Tagore en het zou muzikaal een cover zijn van Bonnie 'Prince' Billy (al is niet meteen duidelijk welk nummer daarvoor dan diende). In Plaatsbepaling positioneert de artiest zich. "Ik ben mijn eigen instrument en ik ben vreugdevol gestemd", zingt hij in het refrein. Het is geen uitbundige vreugde, zo lijkt, maar een tevredenheid met waar men zich bevindt, het zich schikken in zijn lot en bestemming. 
Sleutelsong van deze plaat is natuurlijk het titelnummer waarmee geëindigd wordt. Hier krijgen we het verhaal van Jan De Prentenknipper, een figuur die Broeder Dieleman al een hele tijd inspireert (tot aan de grafische vormgeving toe, sinds hij zelf aan het prentenknippen is geslagen). Hij werd geboren in 1877 in Colijnsplaat als Jan Huijszoon en trok, wellicht geplaagd door het afzichtelijk uitzicht van een bochel, door Zeeuws-Vlaanderen op zoek naar schuren om in te slapen. In ruil voor kost en een slaapplaats gaf hij prenten die hij geknipt had, vaak bijbelse taferelen of de boerderijen voorstellend. Een terugkerende slagzin op veel van die prenten is de titel van dit lied. Broeder Dieleman trok zelfs in navolging van deze zonderlinge en folkloristische figuur die overal bekend stond door zijn eigen streek. De song is een prachtig eerbetoon aan deze man en kan een opstap zijn voor wie er meer wil over weten: tussen september 2020 en juni 2021 loopt een tentoonstelling van zijn prenten in het Zeeuws Museum in Middelburg.

Beluister hieronder het volledige album, dat je hier kan kopen via de website van Snowstar Records of hier via hun Bandcamp-pagina:

Terry Allen And The Panhandle Mystery Band

Natuurlijk bestaan er groeiplaten, die je meermaals moet beluisteren en die je beetje bij beetje besluipen, ergens een gaatje zoeken om jouw muzikaal geheugen binnen te dringen, je vullen tot je ze eindelijk begrijpt. Maar evenzeer zijn er platen waarvan je bij de eerste beluistering, bij de eerste minuut van het eerste nummer al, hoort dat dit zowat het beste wordt wat je vermoedelijk dat jaar zal horen. De muziek grijpt je meteen vast als een pitbull, de teksten gaan ergens over, dat voel je nog voor je goed geluisterd hebt naar de woorden en er is iets in de manier waarop de zanger zijn stem gebruikt dat je nooit meer zal loslaten.
Dàt is precies wat ik wist toen ik Just like Moby Dick oplegde, de nieuwe plaat die de Texaanse muzikant en kunstenaar Terry Allen met zijn band net uit heeft. En werkelijk alles zit goed aan die plaat:  er is het mooie artwork (niet enkel de hoes, maar ook de zorg waarmee de fysieke exemplaren zijn gemaakt) en er is het verhaal achter de plaat. Want deze plaat heeft een link met het meesterwerk der literatuur dat Herman Melville schreef over een witte walvis en met Berthold Brecht en Kurt Weill (wiens Pirate Jenny hier met een gelijknamige song een pseudo-prequel krijgt). Bovendien kiest Terry Allen voor gastvocalen die de songs nog meer diepte geven.
Zo mag Shannon McNally mee de existentiële crisis van ontsnappingskunstenaar Houdini bezingen in Houdini didn't like the spiritualists. Het verhaal over de hoop, tegen beter weten en zijn eigen geloof in, op een boodschap van zijn overleden moeder klinkt hier zo intriest dat je zelf ook hoopt dat hij de bedriegers en charlatans eindelijk eens niet zal kunnen ontmaskeren zodat hij écht kan geloven dat de doden van gene zijde toch iets kunnen doorgeven aan de levenden. Even existentieel is de vaststelling dat iedereen Abandonitis heeft, dat je zou kunnen vertalen als "verlatingsangst" al dekt dat niet helemaal de bezongen lading. 
Terry Allen toont zich een ware verteller in de traditie van de folk wanneer hij op Death of the last stripper vertelt over het nergens terug te vinden zoontje van de laatste stripper uit het dorp. Alle pogingen ten spijt lukt het de verteller niet om het jongentje op het spoor te komen en hij blijkt daarmee even vluchtig en ongrijpbaar "just like Moby Dick". Het is een thema dat in meerdere gedaanten terug zal keren op deze plaat. 
Een andere grote gastmuzikant die op mag komen draven is Charlie Sexton. Niet alleen had die zelf in 1985 een grote hit met Beat's so lonely, in deze eeuw speelde hij meerdere periodes mee in de band die Bob Dylan begeleidt. Zijn gitaar is hier prominent aanwezig op All that's left is fare-thee-well, een song waar de melancholie vanaf druipt als sap van een rijpe watermeloen op het moment dat je erin bijt. Daarna volgt alweer een zo mooi verteld verhaal (Pirate Jenny) dat je op het puntje van je stoel luistert. 
We zijn aangekomen bij de driedelige American childhood trilogy, waarin drie verhaaltjes vertellen hoe mensen hun kinderlijke onschuld verliezen en die nooit meer terugvinden, zoals je het dorp waar je vroeger woonde, ook nooit meer terug kan vinden, of het nu zoals een polderdorp in Terug naar Oosterdonk ondergespoten is of alsnog bestaat maar door de tijd onherroepelijk veranderd is. Civil defence staat stil bij de herinnering aan een kindertijd die omringd wordt door een wereld die je pas later zal leren begrijpen en waarvan de context voetafdrukken nalaat die je pas als volwassene begrijpt. Muzikaal klinkt het hier opgewekt als een kind dat nog tijd heeft om te spelen en zijn fantasie nog de vrije loop kan laten. Bad kiss zet vraagtekens bij wat de Amerikanen in godsnaam gingen doen in Afghanistan (en Irak), maakt de vergelijking met Vietnam en vraagt zich af wat mensen drijft om ver van hun eigen huis en eigen geluk de grond te gaan begieten met bloed van onbekenden. Dat we als individu niet ontkomen aan hogere machten, even onzichtbaar en ongrijpbaar (alweer) als Moby Dick, wordt pas helemaal duidelijk in Little puppet thing. 
De melancholie die doorklinkt in All these blues go walkin' by snijdt door merg en been, verscheurt je ziel. Gelukkig volgt nog een "vertelselke", ditmaal over het circus van de vampieren (City of the vampires). De toon van deze song doet me denken aan burleske avonden en de fantastische tv-reeks Carnivale. Clowns blijken ook hier weer (zoals intussen al algemeen geweten hoort te zijn) wezens uit griezelverhalen: "Vain painted clowns are performing / Baby vampire eyes shine at the show / No one thinks it's alarming / Until they grab the clowns and bite holes in their necks / And the clowns aren't so funny anymore / So you better go exercise the elephants while you can". Harmony two komt dan als een geruststellend rustpunt.
Het boek Moby Dick heb ik (nog) niet gelezen dus ik kan er naast zitten maar naar ik begrepen heb, laat de walvis zich pas éénmaal, op het einde, zien aan kapitein Ahab. Ook op dit album komt hij pas in de laatste song boven water. Sailin' on through is de perfecte afsluiter van deze plaat, een ode aan het leven door een man die niet blind wil zijn voor lelijkheid, miserie en achterbaksheid. Hij wijst je de weg naar geluk door de jungle van ongeluk, rampspoed en ellende. Dat doet hij ook hier weer met een stem die me heel sterk aan Sam Baker doet denken.
Voorspellingen zijn lastig en laat je beter over aan waarzeggers op circussen en handlangers van de Voorzienigheid, maar af en toe waag ik me ook aan één: deze plaat gaat héél héél hoog eindigen in mijn eindejaarslijst, ik durf zelfs bijna de toppositie te voorspellen.
Je kan het album hier kopen op zijn Bandcamppagina en alvast hieronder beluisteren. Doe jezelf een cadeau en koop een fysiek exemplaar zodat je de lyrics meekrijgt, ze zijn de moeite meer dan waard.

Aankondiging: concerten Torgeir Waldemar

Eind 2017 schreef ik hier over het album No offending borders van Torgeir Waldemar en het haalde zelfs nog mijn eindejaarslijstje met een mooie tweede plaats. Het hoeft dus niet te verbazen als ik vandaag reclame maak voor de Belgische concerten die hij later deze maand geeft. Hieronder vind je de data en plaatsen:

• 15/1: cc Palethe in Overpelt
• 17/1: gc De Wildeman in Herent
• 18/1: De Wildeman in Arendonk
• 19/1: N9 in Eeklo

Beste albums van 2018: 10 - 1

10. Essential - Soulwax

Je kan de broertjes Dewaele alles vragen en ze doen er hun eigen ding mee. Dat bewezen ze nog maar eens met deze plaat, die ontstond als antwoord op de vraag om een mix te maken voor de BBC van essentiële nummers. Ze namen die opdracht helemaal anders op en maakten een mix van twaalf songs die allemaal rond het concept "essential" draaien. Het resultaat is een plaat waar je blij van wordt.

9. In a poem unlimited - U.S. Girls

Als er één plaat is die verdient dat u goed naar de lyrics luistert, is het deze wel, want de verhalenvertelster in Meghan Remy is op zijn best op deze plaat en de verhalen zijn diep geworteld in de hedendaagse (Amerikaanse) wereld. Of het nu over #MeToo gaat of over de nalatenschap van president Obama, ze slaagt erin soms verrassende standpunten in te nemen en zo ontstaan boeiende verhalen.

8. C'est la vie - Phosphorescent

Eén van de mooiste songs van de afgelopen maanden is toch wel New birth in New England van Phosphorescent, dat op dit album staat. Ik hoorde het vaak op Radio 1 voorbijkomen en telkens werd ik er opgewekt van. Deze plaat siert door eenvoud.

7. Now only - Mount Eerie

Het tweede deel van het tweeluik dat vorig jaar begon met het prachtige A crow looked at me leek me eerst iets minder te bekoren, maar kan eigenlijk niet los gezien worden van de voorganger. Onderwerp is nog steeds de rouw om zijn aan kanker overleden vrouw, maar dit keer voel je dat er al wat meer afstand gekomen is en dat er dus plaats is voor meer dan alleen maar verdriet. Sinds de nieuwste inzichten (nu ja, nieuw, ze zijn intussen toch ook al zo'n twintig jaar oud) het fasenmodel van Kübler-Ross naar de prullenbak verwezen en ik vooral onthoud dat rouw gaat over het opnieuw opbouwen van mentale, cognitieve constructies waarin je je plaat ten opzicht van wat je verloren hebt, herdefinieert, hoor ik in platen als deze dus dat er een nieuwe verhouding tot de verlorene ontstaan is. Phil Everum stond ook weer meer open voor de buitenwereld en dat resulteert in het hoogtepunt Two paintings by Nikolai Astrup.

6. American utopia - David Byrne

Van alle "oudere knarren" die nog steeds mooie platen uitbrengen, hoeft het wellicht niet te verwonderen dat David Byrne, die toch altijd al voor het experiment te vinden was, er het best in slaagt zeer relevant te klinken en hij maakte van zijn generatiegenoten de beste plaat dit jaar. Zowel muzikaal als tekstueel (Dog's mind) verkent hij nieuwe paden en dat doet hij met zoveel verve dat je niet anders dan bewondering voor deze man kan voelen.

5. Aviary - Julia Holter

Anderhalf uur lang, het is uitzonderlijk tegenwoordig, duurt deze plaat. En vrijwel niets bereidt je voor op de ongelooflijke trip die je zal maken, waarbij Julia Holter het experiment opzoekt en alle hokjes, vakjes en regels kiepert ze vakkundig overboord. Dat is op zich geen garantie voor een goed album natuurlijk, je dreigt immers ook heel erg de mist in te gaan. Maar Julia weet een plaat te maken die de verwarring van deze tijden vat en die een overstijging van wat we kennen en verwachten inhoudt. Het is daardoor ook een moeilijke plaat, die van de luisteraar ook iets vraagt, die moeite kost, die zijn geheimen niet zomaar prijsgeeft. Het is een plaat die je bij wijze van spreken moet verdienen.

4. Bu bir ruya - Dirtmusic

Waar Dirtmusic, de samenwerking van Chris Eckman (ex-Walkabouts), Hugo Race (ex-Bad Seeds) en vroeger ook Chris Brokaw (ex-Come) voorheen vooral de Afrikaanse muziek verkenden om te integreren met hun westerse muziekverleden, heeft nieuw derde lid Murat Ertel de Turkse muziek binnengeloodst in hun sound. Het levert meteen hun beste plaat totnogtoe op, want de term wereldmuziek wordt ruimschoots overstegen. Dit klinkt als een liefdesbaby van Robbie Robertson en Daniel Lanois, dit klinkt als de essentie van muziek, uitgepuurd en toch in een modern jasje. Dit is zonder twijfel de plaat waarvoor het label "wereldmuziek" een beperking, een last is, een afschrikwekkend effect kan hebben. Jazeker, de Turkse invloeden zijn hoorbaar, maar overheersen doen ze niet. Dat doet de liefde voor muziek.

3. Komma - Broeder Dieleman

Deze Zeeuw volg ik al een hele tijd, sinds ik hem ooit eens met zijn kompaan als The Bill Calahans live muziek van Bill Callahan zag coveren. Op zijn eigen platen maakt hij folk in het plaatselijk dialect maar net als bij alle goeie muzikanten overstijgt die folk de plaatselijke setting. Er klinkt liefde in door voor de geboortestreek en Broeder Dieleman gaat op zoek naar verhalen die tegelijk lokaal én universeel zijn. En op dit dubbelalbum slaagt hij daar meer dan ooit in. Op het eerste deel van deze dubbelaar vallen de muzikale maturiteit en rijkdom op, die hij naar zijn hand weet te zetten. Op het tweede deel is de hoofdrol weggelegd voor field recordings, die de toon zetten en je doen luisteren, die je die vaardigheid opnieuw lijken aan te leren. En daarmee ontpopt dit deel van de dubbelelpee zich tot een moderne versie van Nacht en ontij van Boudewijn De Groot.

2. I: Levensmoeheid - Every Stranger Looks Like You

Bijna had ik hier mogen schrijven dat er geen enkele plaat is die de tijdsgeest van 2018 beter vat dan deze (maar dat doet de nummer 1 dus toch nog). Op dit eerste deel van wat een tweeluik moet worden, slaagt de band erin om op een EP (want dit duurt alles tesamen amper elf minuten) perfect het gevoel weer te geven wat velen voelen maar weinigen durven toegeven, aan zichzelf of aan anderen. De wereld is immers een plek geworden die vooral heel verwarrend is, waarin we door #fakenews en manipulatie van sociale media maar ook door het zich terugtrekken van iedereen in zijn eigen cirkeltje van gelijkgezinden amper nog weten wat waar is en wat de essentie is, waarin mensen elk historisch besef kwijt lijken te raken en waarin de ongenadige rat race steeds meer slachtoffers eist. Het kan misschien verbazen dat zelfs twintigers een soort levensmoeheid, een burn-out ervaren omdat alles steeds "harder, better, faster, stronger" moet en omdat de eisen voor het leven zo belachelijk hoog liggen en alleen maar versterkt worden door het imago dat je hoedanook creëert van jezelf op sociale media. In een nog nauwelijks te bevatten en te omvatten wereld loopt het individue steeds meer tegen zijn eigen grenzen aan en het is iets wat nu niet alleen meer in non-fictie en literatuur meer en meer vormt krijgt, maar ook platen als deze vertalen dit gevoel en vertellen van de verpletterende zwaarte ervan. Bovendien slaagt Every Stranger Looks Like You erin dat niet alleen tekstueel maar zeker ook muzikaal uitdrukking te geven en dit is dus daarmee bijna de perfecte soundtrackt voor 2018.

1. Pastoral - Gazelle Twin

Bijna, schreef ik daarnet, want Gazelle Twin slaagt er nog net iets beter in om 2018 te vertegenwoordigen. Want deze post-ironische knipoog naar rock en dance is precies wat de meerwaardezoeker nodig heeft en wat de archeoloog later als onmisbaar zal beschouwen om dit jaar, dit tijdsgewricht te begrijpen. Het knip- en plakwerk is zo post-post-modern (tot en met de hoes) dat je meteen voelt dat Gazelle Twin enkele metaniveaus hoger schakelt om een blik te werpen op de wereld vandaag. Het onbegrijpelijke van de huidige tijd, als deelnemer te midden staand van het gebeuren, wordt hier naast het unheimliche geplaatst van een individu dat nergens bijhoort, dat altijd al als een freak beschouwd werd en dat dan maar zelf ging geloven. Gazelle Twin is de Maxinquaye van 2018, het geniale werkstuk van een buitenstaander die nooit of te nimmer zal weten te conformeren en die vanuit die unieke buitenstaanderpositie perfect de vinger op de wond kan leggen.

Beste albums van 2018: 20 - 11

20. Juliana Hatfield sings Olivia Newton-John - Juliana Hatfield

Deze godin van de gitaarpop uit de jaren negentig covert één van de iconen van de pop uit de vroege jaren tachtig (of waren het de late jaren zeventig?). En daarmee bewijst ze dat de songs van Olivia Newton-John lang niet slecht waren.

19. The prodigal son - Ry Cooder

In feite verdient de hele discografie van Ry Cooder herbeluistering na herbesluitering maar de man liet dit jaar horen dat hij nog lang niet aan zijn pensioen toe is en nog steeds prachtige songs weet te brengen, of het nu eigen composities zijn of covers. Militant politiek is deze plaat niet meteen, maar denk maar niet dat de goed in het gehoor liggende songs geen boodschappen bevatten. De goede verstaander weet waar Ry heen wil en volgt hem vrijwel blindelings, overigens...

18. Songs of praise - Shame

Het chronologisch eerste album dit jaar dat een plaats verdient in deze eindejaarlijst, dateert al van begin januari. Deze Londenaars treden met plezier in de voetsporen van Joy Division (zij zijn overigens niet de enigen in deze lijst) al doen ze dat met humor om de zwartgalligheid die aan Ian Curtis kleeft, te verjagen (de hoesfoto verwijst naar Pet sounds van The Beach Boys).

17. Collapse - Aphex Twin

Toen ik gisteren Heartbreak hi van The LVE de beste EP van het jaar noemde, was ik even uit het oog verloren dat deze van Aphex Twin nog hoger eindigt in mijn eindejaarslijst. Dat is echter geen schande om hierna te stranden, want Aphex Twin is gewoon een genre op zich en is daarin bovendien zo ongenaakbaar goed dat ik denk dat niemand durft in zijn voetsporen te treden.

16. All that reckoning - Cowboy Junkies

Als er één band is die in de luwte jaar na jaar goeie platen blijft maken, is het wel Cowboy Junkies. Ook dit jaar wisten ze het niveau hoog te houden en dat niet enkel in de rustige nummers (hun specialiteit, de stem van Margo Timmins lijkt er wel voor gemaakt) maar ook in bijvoorbeeld Missing children.

15. Image - Whispering Sons

Na Shame is hier nog een band die Joy Division in ere houdt en hoe! De Limburgers weten de herinnering helemaal levendig te maken door bijwijlen te klinken alsof Ian Curtis uit de doden is opgestaan. Het gebrek aan originaliteit dat hen misschien kan verweten worden, wordt ruimschoots gecompenseerd door de sterke songs en de strakke manier van spelen. Dit is een debuutalbum zoals je er maar af en toe een hoort, zeker in onze contreien.

14. For my crimes - Marissa Nadler

Even meende ik Emily Jane White nog eens in uitstekende doen te horen, maar het bleek Marissa Nalder. Deze zangeres weet zo indringend te zingen dat je gedwongen wordt te luisteren naar wat ze te vertellen heeft. En met I can't listen to Gene Clark anymore heeft een zulk een tijdloos mooi nummer gemaakt dat ik haar eeuwig op mijn blote knieën zal danken.

13. Haven - Innerwoud and Astrid Stockman

Ik excuseer me nu al bij wie hieronder de playlist met een selectie uit elk album beluistert voor het feit dat Innerwoud en de sopraan Astrid Stockman meer dan 11 minuten daarvan opeisen, hoewel excuses feitelijk onnodig zijn. Dit is immers het hoogtepunt van de plaat, die ontstond uit de muziek die ze samen maakten voor de voorstelling Medeamaterial. En de emotionele impact van de song komt pas volledig tot zijn recht doordat ze de tijd nemen om de gevoelens die ze willen uitdrukken, ook daadwerkelijk hun enige juiste vorm te laten aannemen.

12. Negative capability - Marianne Faithfull

Laten we hopen dat deze prachtplaat van Marianne Faithfull die al decennia meegaat, niet net als bij David Bowie en Leonard Cohen de voorbode wordt van een overlijden van één van de groten uit de popgeschiedenis. Persoonlijk had ik het niet zo voor deze vrouw, al vind ik sommige van haar songs natuurlijk wel weergaloos. Maar een heel album was meestal toch iets teveel voor me. Maar wat ze dit jaar presteerde, is zo verbijsterend goed dat ik haar eindelijk heb leren waarderen. De manier waarop ze haar eigen songs een nieuw leven geeft, is trouwens al evenzeer de aanschaf van deze plaat waard.

11. Overlast - Stikstof

De Brusselaars van Stikstof zorgen voor de mooiste, spannendste, indringendste hiphop uit onze contreien en dit jaar wisten ze met Overlast vriend en vijand te overtuigen. Ik merk dat ze in menig eindejaarslijst hoog eindigen en dat is geheel terecht want zelden klonk hiphop in onze taal zo doorleefd, zo urgent en zo serieus. Stikstof ademt in alles de stad uit. Brussel mag dan een hellhole heten voor de huidige Amerikaanse president, als je Stikstof hoort, is het duidelijk dat er in gans België geen meer stedelijke sfeer is dan daar (dan is "metropool" Antwerpen slechts een klein broertje dat drammerige aandacht opeist terwijl de grote broer daadwerkelijk de kastanjes uit het vuur haalt en zorgt dat er écht dingen gebeuren). Het wordt tijd dat Vlamingen Brussel leren waarderen en misschien helpt, ondanks de soms rauwe teksten, deze plaat daar wat bij.

Beste albums van 2018: 30 - 21

30. Cusp - Alela Diane

Wat ik gisteren schreef over Mary Gauthier, geldt zeker voor Alela Diane. The pirate's gospel was zo'n prachtige plaat, het is haast niet te geloven dat ze daarna langzaam uit beeld verdween. Maar begin dit jaar verscheen Alela Diane weer ten tonele in mijn muzikaal leven met het prachtige Cusp.

29. TCBT - Black Tusk

Af en toe vraag ik Mike Keirsbilck van Consouling om een gouden tip binnen het metalgenre en dat heeft nog nooit een misser opgeleverd. De beste metalplaat die hij me dit jaar aanraadde, komt van Black Tusk en het headbangen was dit jaar nooit zo aangenaam dan tijdens deze plaat.

28. Pissing stars - Efrim Manuel Menuck

De oprichter van Godspeed You! Black Emperor en A Silver Mt Zion bracht dit jaar zijn tweede soloplaat uit. Kracht en subtiliteit liggen beide vervat in de post-rock die we voorgeschoteld krijgen en deze plaat had even tijd nodig om haar volle rijkdom prijs te geven. En toen nog maar weinigen Kashoggi kenden, kon je wel al een song beluisteren die over de Saoedische dissidente journalist ging...

27. Daytona - Pusha T

Pusha T mocht zich verheugen op de medewerking van Kanye West. Het bleek een schot in de roos, met heerlijk opwindende hiphop. If you know you know raakt meteen de juiste snaar. De bondigheid van de plaat (iets meer dan twintig minuten) werkt hier alvast in zijn voordeel, want het is eerder een EP maar wel één die de hele tijd je aandacht vasthoudt.

26. Untethered - Willard Grant Conspiracy

In een jaar waarin Nick Cave zelf geen nieuw materiaal uitbracht, biedt deze plaat uitkomst. Deze zwangenzang van de band (na het overlijden vorig jaar van hun frontman) trekt nog eens alle registers open en laat zien waarom deze band mag gelden als een ondergewaardeerde groep.

25. Smote reverser - Thee Oh Sees

Al bij het beluisteren van de plaat fantaseerde ik over hoe Thee Oh Sees deze nummers live zouden brengen. Ik zag ze helaas niet aan het werk (ik ga nog amper naar concerten) maar in mijn hoofd zou dit ongetwijfeld één van de concerten van het jaar geworden zijn.

24. Soul redemption - Flav Martin and Jerry Marotta

Heerlijk relaxed, dit plaatje van twee muzikanten die ik niet kende maar die een indrukwekkende lijst kunnen voorleggen van artiesten waarbij ze al gevraagd werden. "Perhaps we can be persuaded by some margueritas" zingen ze ergens, en bij dat drankje past deze plaat perfect.

23. Memories of Cindy - Palmbomen II

Ik ken niet echt een Cindy, althans niet één waaraan ik herinneringen zou moeten overhouden, maar mocht dat wel zo zijn, dan zou dit album er een mooie soundtrack bij vormen. De 22 songs vormen een mooie symbiose tussen de Nederlandse afkomst van Kai Hugo en zijn huidige verblijfplaats (Los Angeles). Je verwacht dit soort platen niet maar als ze langs komen waaien, weten ze je meteen voor zich te winnen.

22. Starcrawler - Starcrawler

Grunge lijkt intussen al zo lang geleden dat je af en toe schrikt als er toch weer een uitstekende gitaarband opstaat. Starcrawler zweeft tussen Hole en Nirvana en combineert zo jeugdige branie met een gevoel voor goede melodieën. Daar mogen ze best trots op zijn.

21. Heartbreak hi - The LVE

Het is uitkijken naar een volgend full album van deze Vlaamse band maar ze tekenden alvast voor de mooiste EP van het jaar. Bovendien betreft het hier een bijzonder sympathieke groep, die -zo zijn er slechts enkelen- op mijn review reageerden en mij ook feedback gaven, wat altijd leuk is. Reviewen hoeft immers geen eenrichtingsverkeer te zijn.

Beste albums van 2018: 40 - 31

40. Fenfo - Fatoumata Diawara

De mooiste Afrikaanse plaat die ik dit jaar hoorde (toegegeven: veel heb ik er niet beluisterd) is ongetwijfeld van deze Frans-Ivoriaans-Malinese Fatoumata Diawara. Het is een heerlijk zomerse plaat die doet wegdromen van witte stranden in een heel andere wereld (waar ik nog nooit geweest ben en vermoedelijk ook nooit zal geraken).

39. Combat sports - The Vaccines

"Cuberdon, cuberdon" (de verbastering door mijn stiefdochter van Wetsuit) is hier ten huize en ten huize van mijn lief een klassieker geworden. Sinds die prachtige plaat waarop het terug te vinden is (What did you expect from The Vaccines) had de band mijn aandacht wat verloren, maar dit jaar heroverden ze die met hun nieuwe plaat. Met slechts één tegenvaller blijven ze voorlopig nog even in mijn radar.

38. The thread that keeps us - Calexico

Calexico deed ook dit jaar weer mee voor de prijzen maar alweer een uitstekende plaat. Meer zelfs, ik vind het één van hun beste albums.

37. Gave in rest - Sarah Davachi

De welhaast religieuze ervaring die deze plaat schenkt, is een verademing in een jachtige wereld en maakt het tot één van de bevreemdendste albums die ik dit jaar hoorde. Deze muzikante uit Los Angeles roept Mariabeelden en devotiekaarsen op op haar zestiende plaat al. Ik had nog nooit eerder van haar gehoord, maar wat ben ik blij dat ik haar dit jaar ontdekte.

36. Risha - David Eugene Edwards and Alexander Hacke

De al even religieuze muziek van Edwards blijkt perfect te passen bij het gitaarspel van één der Einstürzende Neubauten. De plaat brengt precies datgene wat je van een samenwerking als deze mag verwachten. Gezien mijn verwachtingen hoog waren en ze behoorlijk ingelost werden, eindigt deze plaat dus zonder twijfel in mijn eindejaarslijst.

35. NGC 1999 - Ben Bertrand

Tot ik begin juni deze plaat hoorde, wist ik niet eens dat er zoiets als een basklarinet bestond, maar deze artiest laat meteen zien dat het instrument in staat is tot ongelooflijke dingen. Dit was zeker één van de mooie ontdekkingen die ik dit jaar deed.

34. The horror - Get Well Soon

De horror waar de titel naar verwijst, zit vaak onderhuids op dit werkstuk van de Duitser Konstantin Gropper. Daarbij schuwt hij bombast niet, waardoor hij soms al eens in de buurt van Muse belandt, dan weer klinkt hij een beetje als The National. De kans dat je hem met één van deze bands verwart, is daarentegen toch wel klein.

33. Felt - Suuns

Suuns lijkt niet zozeer niet te willen kiezen tussen verschillende muziekgenres, ze KUNNEN het gewoon niet en dus maken ze platen waar alles zo een beetje op een hoop gegooid wordt. Het leverde alleszins ook dit jaar weer een uiterst interessante plaat op.

32. Rifles and rosary beads - Mary Gauthier

Sommige artiesten komen ooit eens op je radar en verdwijnen daarna weer ongezien. Heel af en toe duikt zo'n artiest jaren later ineens weer op en dat is precies wat Mary Gauthier bij mij deed begin dit jaar. Haar pleidooi voor eerbied voor soldaten is tegelijk een anti-oorlogsplaat geworden en die dualiteit leverde songs op die bijzonder doorleefd gezongen worden en het waard zijn aandachtig beluisterd te worden. Zorg ervoor dat je de boodschappen niet mist...

31. Ye - Kanye West

Vlak voor de zomer was het ineens weer al Kanye dat de klok sloeg. Naast medewerking aan (korte) albums van anderen, wist hij zelf ook te verrassen met een amper 23 minuten durende plaatje. Dat haalt (uiteraard) niet het niveau van The life of Pablo maar bevat toch heel wat interessants. De tegenstelling tussen het muzikale genie en de pompeuze, zelfvoldane etterbak die hij als persoon lijkt te zijn, zit weer volledig in deze plaat, die vooral op zichzelf focust. En zo verdiende hij ook weer dit jaar heel wat van mijn luisterbeurten.

Beste albums van 2018: 50 - 41

50. Radyo Siwél - Melissa Laveaux

Zowel de Haïtiaanse roots als de voor onze oren meer traditionele Canadese sound zijn te horen op deze plaat van Melissa Laveaux, toch wel een ontdekking die ik laat op het jaar nog deed.

49. Year of the snitch - Death Grips

De wilde rit die Death Grips ons voorschotelde in juli hoort bij zomerse pretparkbezoeken en festivals.

48. Kyd - Awkward I

De Nederlander Djurre De Haan grossiert in het soort lo-fi waar ik vrolijk van word. Hoewel niet alles even goed is, zijn acht van de twaalf songs van zulke kwaliteit dat ze deze plaats in de eindejaarslijst rechtvaardigen.

47. Transit - Bert Dockx

Dit keer kiest de frontman van Flying Horseman en Dans Dans ervoor om songs te coveren en daar zitten enkele prachtige uitvoeringen tussen. Albatross, I'm on fire, Shadowplay en I shall be released krijgen hier een invulling die de sowieso al sterke songs alle eer aandoet.

46. Warm - Jeff Tweedy

De perfecte winterplaat kwam dit jaar van Jeff Tweedy, frontman van Wilco. Beter dan een kop warme chocomelk of een glühwein...

45. No mercy in this land - Ben Harper and Charlie Musselwhite

De mooiste samenwerking komt van Ben Harper, een man die me nochtans voorheen nooit echt warm kreeg, en blueslegende Charlie Musselwhite. Hoewel ze niet echt van het geijkte bluespad afwijken, is het vooral het spelplezier dat deze plaat de eindejaarslijst in katapuleert.

44. Testing - A$AP Rocky

Het werd niet de beste hiphopplaat van het jaar, maar het werkstuk van A$AP Rocky bevat meer dan genoeg moois. Vanaf opener Distorted records tot de samenwerkingen met Moby, Skepta en FKA Twigs weet hij genoeg te boeien.

43. Silent days - The Bony King Of Nowhere

Deze Gentenaar slaagde er in 2018 alweer in om met een ijzersterke plaat voor de dag te komen. Geen enkel zwak moment valt hier te bespeuren en de melancholie die deze artiest kenmerkt, is weliswaar altijd aanwezig maar wordt verrijkt met andere accenten.

42. 01deas - The Maghreban

House is een te beperkt hokje voor de muziek die deze Brit op ons loslaat. Invloeden uit de jaren tachtig zijn te horen, alsook van jazz, Afrikaanse ritmes en Derrick May. Puik dansplaatje.

41. Old stock - Ben Caplan

De keren dat ik deze Canadees live zag, heeft hij me zodanig weten te charmeren dat ik vermoedelijk geen enkele plaat van hem ooit slecht zou kunnen vinden. Toch verdient deze plaat zijn plekje hier, vooral voor de uptempo songs, want ik moet toch toegeven dat rustiger songs niet zijn sterkste kant zijn.