Gelezen (139)

Over geweld - Hannah Arendt

De filosofe Hannah Arendt schreef deze tekst niet zo lang na de studentenrevolutie van 1968 en hoewel dat sommige voorbeelden misschien wat gedateerd maakt, blijven de inzichten in dit boek over geweld (en de verhouding tot macht, voornamelijk) ook vandaag interessant. Alleen: zo'n filosofisch boek lezen is altijd ook wat worstelen met de veelheid aan concepten en ideeën, die tijd nodig hebben om ze te laten bezinken.
Ik vroeg me ook af hoe ze naar sommige ontwikkelingen van de laatste decennia zou kijken vanuit die bril van macht en geweld... 

Niets in zicht - Jens Rehn

Jens Rehn heeft een mooi (anti-)oorlogsboek geschreven en vermeldt daarin amper oorlogsgevechten. Toch beklijft het verhaal van twee drenkelingen in een rubberboot op de Atlantische Oceaan, één Amerikaan en één Duitser, net door de afstandelijkheid waarmee de personages benaderd worden en de vaagheid van de context. Daardoor komt de focus te liggen op de universele strijd om te (over)leven en op de gedachten van de hoofdpersonages. Gekweld door dorst (naast andere ontberingen) en voor één van hen zelfs een schotwond waardoor hij een arm kwijt is, drijven de twee op het water zonder veel hoop op redding, want hoe vaak en hoe intens ze ook turen, steeds is het "niets in zicht". De auteur slaagt erin om in dit prachtig boek zeer scherp existentiële thema's aan te raken zonder gruwel expliciet te maken, maar tussen alle regels door lees je hoe het bestaan zelf zich van zijn hardste kant laat zien.

Naziliteratuur in de Amerika's - Roberto Bolaño

Roberto Bolaño beoefent hier een wel heel bijzondere vorm van romanschrijfkunst, door zijn boek op te vatten als een verzameling biografieën van Amerikaanse rechtse auteurs (dichters, romanschrijvers,...) die allemaal gemeen hebben dat ze nooit echt bestaan hebben en ontsproten zijn aan zijn fantasie. De personages staan soms in onderling verband, soms niet, ontmoeten soms reële historische figuren en situeren zich zowel in Zuid-Amerika, Midden-Amerika en de Caraïben en zelfs de VS. De schrijver weet hun levensverhalen op een vlotte, aangenaam leesbare manier te brengen en je vergeet haast dat deze mensen nooit echt bestaan hebben en hun werken evenzeer verzonnen zijn.

Over normaliteit en andere afwijkingen - Paul Verhaeghe

Wie bekend is met het werk van Paul Verhaeghe (of zelfs, zoals ik, ooit les van hem kreeg) zal in dit beknopte boek wellicht weinig nieuws vinden. Toch is het een interessante en vlotte (en niet al te uitgebreide) inleiding tot het denken van de maatschappijkritische psychoanalyticus.
Het opzet van het boek is overigens wel zeer interessant. De uitgevers van deze reeks (Nieuw licht) vragen een auteur om een belangrijk werk uit b.v. de filosofie te herlezen en te becommentariëren vanuit de huidige tijd. Zo trekt Verhaeghe hier aan de slag met de "Geschiedenis van de waanzin" van Michel Foucault en toetst hoe relevant dat boek nog is voor deze tijden en welke ideeën van toen te herkennen zijn in wat zich tegenwoordig rondom ons afspeelt.

Oostwaarts. Reizen door de Balkan, het Midden-Oosten en de Kaukasus - Robert D. Kaplan

Net als Balkan ghosts, waar dit boek in zekere zin een vervolg op is, combineert Robert D. Kaplan reisverhaal en politieke analyse in een boeiend relaas waarin zijn journalistieke contacten hem helpen vanuit de geschiedenis van de bezochte landen hun huidige status en mogelijke toekomst te begrijpen. Al is de analyse intussen ook alweer zo'n twintig jaar oud, ze blijft verhelderend, want Kaplan bezoekt niet alleen enkele Balkanlanden opnieuw maar reist verder naar het Midden-Oosten (Turkije, Syrië, Libanon, Jordanië en Israël) en de Centraal-Aziatische landen van de Kaukasus (Georgië, Armenië, Azerbeidjan en Turkmenistan). Zijn voorspellingen zijn zeker interessant maar doordat die landen zo weinig in onze berichtgeving voorkomen, zou het wat opzoekwerk vergen om te checken wat er intussen (al) van uitgekomen is...

Gelezen (115)

Aan zee. Taferelen uit de kinderjaren - Eric De Kuyper

In dit autobiografisch boek neemt Eric de Kuyper ons mee naar zijn kindertijd vlak na de tweede wereldoorlog, waarin hij elke zomer (maar ook een deel van de winter én de paasvakantie) naar zee ging in Oostende. In grappige, heel herkenbare stukjes strooit hij zijn herinneringen rond.

Prins Peper - Alain Mabanckou

Alain Mabanckou vertelt het verhaal van een weesjongen, Moses, uit Congo-Brazzaville, die zijn weg in het leven moet zoeken en daarbij opmerkelijke personen tegenkomt. Het verhaal sleept de lezer mee, al is het stuk over de geestziekte naar mijn mening wat te chaotisch. Toch heb ik dit boek met plezier gelezen.

Knielen op een bed violen - Jan Siebelink

JanSiebelink schreef een monumentale roman over zijn vader, een bloemenkweker die diepgelovig was en steeds meer en meer in de ban (en macht!) van een streng-calvinistische sekte terechtkwam. Als zoon spot hij er niet mee, veroordeelt hij niet eens zo erg, hij probeert vooral te begrijpen. Voor de lezen lijkt hoofdfiguur Hans Sievez een tragische, onmachtige man die door een geloof dat te zwaar is om door een mens gedragen te worden, verpletterd wordt, maar tegelijk schildert Siebelink hem ook af als iemand die nét daarin een vorm van vreugde en geluk vond, hoe onbegrijpelijk dat ook is voor buitenstaanders. Het maakt voor wie het geloof de rug heeft toegekeerd (zoals ik), datzelfde geloof ook tot iets heel erg fascinerend, iets dat je als rationele mens wil doorgronden terwijl je geen aanknopingspunten ziet om hier met je verstand bij te kunnen. Het boek roept veel vragen op en vat daardoor het mysterie van het geloof zelfs voor wie niet (meer) gelooft.

Posthipnotiese ingreep - Gust Gils

Voor iemand die niet echt bekend is met ander werk van Gust Gils, zijn deze fragmenten uit zijn enige en onvoltooide roman eerder amusante, behoorlijk absurde lectuur, maar veel meer is het ook niet. Ja, de "progressieve" spelling deed met denken aan het in dezelfde Belgica-reeks verschenen "Vijf grotesken" van Paul van Ostaijen en hoewel volgens de flap de vier verhalen te lezen zijn als losse kortverhalen, missen ze door de ietwat kunstmatige inbedding in een groter verhaal (waarop je toch niet echt goed zicht krijgt) een houvast voor de lezer.

Neither here nor there: travels in Europe - Bill Bryson

In zijn onnavolgbare stijl vertelt Bill Bryson over zijn reis doorheen Europa in 1990, nog voor de oorlog in (ex-)Joegoslavië en een jaar nadat ik zelf doorheen Italië reisde in het zesde middelbaar. Intussen ben ik zelf in een klein deeltje van de beschreven plaatsen geweest en de herkenning maakt dit boek nog amusanter dan de humor al deed... 

Gelezen (87)

Mosquitoland - David Arnold

Dit is een vaak grappige en mooi geschreven "road story" over een meisje dat wegloopt bij haar vader en stiefmoeder om haar moeder, waarvan ze vermoedt dat die in nood verkeert, te helpen. Zoals gebruikelijk in dit soort verhalen laat David Arnold niet enkel de fysieke weg zien die ze aflegt, maar ook de emotionele en geestelijke weg van het hoofdpersonage. Tussen de regels door is het boek bovendien kritisch voor hulpverlening die focust op medicatie en aan het verhaal van de patiënt voorbijgaat.

To kill a mockingbird - Harper Lee

Je zou het verhaal kunnen terugbrengen tot dat van de advocaat die een zwarte die beschuldigd wordt van verkrachting, verdedigt, maar dat is toch tekort doen aan dit monumentale en iconische boek van Harper Lee. Het beeld dat geschetst wordt van het rurale zuiden van de VS tijdens het interbellum, waarin racisme sterk aanwezig blijft, is zoveel rijker dan dat. Het is niet alleen een heel mooi geschreven boek, de auteur slaagt er ook in met veel zin voor detail een beeld op te roepen dat nuance combineert met maatschappelijk engagement.

At home - Bill Bryson

Met de kamers van de oude domineewoning waar Bill Bryson woont in Engeland als gids, neemt hij ons mee doorheen de geschiedenis van een heleboel dagelijkse activiteiten, voorwerpen, domeinen,... Dat doet hij met heel veel humor. Dat maakt dat je niet constant het gevoel hebt overladen te worden met wel heel veel informatie. Vaak zijn de verhalen markant, interessant, verrassend en soms zelfs ontroerend. Dit boek is een hele turf, maar de moeite toch wel waard, met aandacht voor geschiedenis, architectuur, kunst, volkskunde,....

Deep south - Paul Theroux

Dit keer neemt Paul Theroux ons in zijn reisboek niet mee naar verafgelegen gebieden (nu ja, voor ons wel nog natuurlijk) maar naar het voor hem verrassend dichtbije zuiden van de Verenigde Staten. Staten als South-Carolina, Georgie, Alabama, Arkansas, Mississippi,...: ze vormen de achtergrond voor een verhaal over armoede, onderontwikkeling maar ook racisme en wapenfanatici. Theroux vermijdt de grote steden en zoekt echt kleinere steden en het platteland op om te schetsen hoe de Burgeroorlog nog steeds nazindert in het door jobvlucht geteisterde zuiden.
Jammer genoeg wordt de boodschap van Paul Theroux nogal drammerig gebracht: het zuiden is er minstens zo erg aan toe als de Derde Wereld, maar ontvangt weinig middelen van de VS-overheid en rijke weldoeners, die liever miljoenen en zelfs miljarden pompen in arme landen ver weg dan in de eigen achtertuin. De auteur herhaalt dit echter zo vaak dat het gaat vervelen, iets wat hij uiteindelijk ook zelf begrijpt als hij een keer te veel Clinton als voorbeeld aanhaalt in gesprekken met arme, zwarte boeren.
Die nodeloze herhalingen kenmerken ook wel een beetje de rest van het boek. Sommige zinnen worden te vaak herhaal (zoals bij de wapenshows, waar hij niet komt om te oordelen, maar om te kijken en luisteren). Soms gebeurt het zelfs dat in eenzelfde stukje van het verhaal de herhaling toeslaat en achtergrondinformatie dubbel gegeven wordt, vaak met dezelfde woorden.
Theroux grijpt graag terug naar de literatuur om toestanden te duiden en vergelijkingen te trekken tussen heden en verleden. Een jammerlijk gemiste kans is wel dat hij muziek (en in feite ook film) als cultuurgoed te weinig betrekt in die beschouwingen, hoewel de muziekcultuur toch erg prominent aanwezig is in de VS en niet in het minst in het zuiden. Wie weet hoe groot country is en welke maatschappelijke invloed het genre heeft, kan niet goed begrijpen waarom we er amper iets over te lezen krijgen in dit boek. In het interludium over het woord "nigger" komt hiphop nog wel even aan bod en heel spaarzaam wordt de blues binnengebracht in het verhaal, maar dat staat toch niet in verhouding tot de impact die muziek had en heeft.
Wat het volgen van het verhaal ook bemoeilijkt, is dat nergens in het boek een kaartje opgenomen is, dat de lezer zou kunnen helpen zich te oriënteren bij de omzwervingen die hij maakt.
Paul Theroux blijft een begenadigd schrijver, maar dit boek is toch het minst goeie dat ik van hem las, omwille van de gemiste kansen en omwille van de uiteindelijk storende herhalingen.

Gelezen (85)

Vijf grotesken - Paul Van Ostaijen

Paul van Ostaijen schrijft heerlijk modern proza waarin zijn taalvirtuositeit, bekend uit zijn gedichten, ook naar voren komt. Hij is ook lekker wrang en zo cultuurpessimistisch als Houellebecq op zijn best en dat levert al eens een heel goed verhaal op.
Het slechts nieuws: de vijf geselecteerde grotesken zijn wisselen van kwaliteit. Zo prikkelend als De stad der opbouwers is, zo nergens-heen-leidend is Camembert of de gelukkig minaar. En waar Werk en spaar! eindigt in een niet geheel onverwachte pointe na een uitstekende opbouw, schort er voor mij iets aan de manier waarop De gehouden hotelsleutel of de kleine, domme daad naar zijn niet minder voorspelbaar einde beweegt. Stijl wordt inhoud, schijnt het leidmotief geweest te zijn van van Ostaijen in zijn prozawerk, maar ik hou er toch meer van als de inhoud iets meer gewicht krijgt en vooral duidelijker naar voor komt en niet verdrinkt in die stijl...

Amerikaanse pastorale - Philip Roth

Bijna zo goed als de boeken van Steinbeck is dit eveneens een "grote Amerikaanse roman" waarin alles samenkomt wat de ziel inhoudt van Amerika zoals dat beleefd werd door de generatie die als kind de Tweede Wereldoorlog meemaakte en eigenlijk de intense veranderingen op het eind van de jaren 60 niet kon begrijpen. Philip Roth houdt duidelijk van zijn land, maar het is een kritische liefde en dat maakt zijn boeken zo de moeite.

China, per trein - Paul Theroux

Jammer dat ik er pas nu toe kwam om dit boek te lezen, want het geschetste beeld is natuurlijk dat van eind de jaren 80 en toen zag de wereld (en China in het bijzonder) er natuurlijk nog anders uit, maar toch een mooi en verrassend beeld gekregen van dat enorm grote land. Paul Theroux is een begenadigd schrijver (lees maar eens De muskietenkust) en zijn reisverhalen zijn altijd boeiend, niet in het minst omdat hij zijn kleine kantjes (hij schijnt niet de aangenaamste man te zijn om mee om te gaan) niet echt wegsteekt. Hij kan bijzonder kritisch uit de hoek komen, maar tegelijk kan hij de lezer ook enthousiast maken en dat maakt deze leeservaring zo prettig.

Gelezen (80)

Mali blues - Lieve Joris

In dit reisboek doorkruist Lieve Joris het Westafrikaanse Mali (en ook een deel van Senegal) en toont daarmee een Afrika zoals we dat zelden te zien krijgen: ja, er is armoede en ellende, maar er is ook zoveel moois. De inventiviteit van de Afrikanen, hun trots, hun levenshouding,... komen evenzeer aan bod. Daarbij is de auteur een observator, op zoek naar de verhalen, en de kritiek laat ze over aan de lezer. Vooral het laatste deel van het boek, over de muzikant Boubacar Traoré, wist me mateloos te boeien, niet zozeer door de verwijzingen naar muziek, maar nog het meest door de goede opbouw naar een climax in het verhaal.

Tegenvoeters, een reis door Australië - Bill Bryson

Bill Bryson heeft me heel erg gecharmeerd met Een kleine geschiedenis van bijna alles en met een vriend die momenteel met zijn lief voor bijna een jaar naar Australië is, werd mijn aandacht in de kringwinkel getrokken door dit boek. Voor amper 2 euro gekocht en met heel veel plezier gelezen, ben ik zeer tevreden over mijn aankoop. Bryson slaagt er immers ook hier in om humor en interessante weetjes in een mooie balans af te wisselen (of samen te voegen) en ik leerde veel bij over het immens weidse en ons zo onbekende land aan de andere kant van de wereld. Dit is een aanrader, ook voor wie nooit het land bezocht of zal bezoeken. Gewoon lekker wegdromen kan immers ook.

Tsjechië

Samen met mijn lief en haar twee dochters gingen we een weekje naar Tsjechië in augustus. Hoewel onbekend voor velen van ons (met uitzondering van hoofdstad Praag dan), is het een erg boeiend en mooi land, met een klimaat dat vergelijkbaar is met het onze (al heeft het iets minder het milderende van een nabije zee natuurlijk). 

de burcht in Velhartice

Tsjechië bleek het land te zijn van de vele kastelen en burchten, vaak in verschillende stijlen vanwege gebouwd en bijgebouwd en verbouwd in verscheidene tijdperken, maar ook van prachtige, glooiend landschappen. Het is op vele plaatsen nog niet zo toeristisch (nadeel is wel dat er behalve Tsjechisch enkel wat Duits en hier en daar ook Engels gesproken wordt). Bovendien is het er, eens je wat verder weg bent van Praag, naar onze normen erg goedkoop (we zagen er goeie naaimachines en boormachines voor amper 100 à 150 euro in de supermarkt, en onze voedselaankopen bleken spotgoedkoop). Doordat het land eigenlijk maar één echte grote autosnelweg kent (komend van het Duitse Nürnberg naar Praag, en dan nog verder...), moet je wel rekening houden met lange reistijden bij uitstappen, want in de vele dorpen en stadjes moet je telkens vertragen tot 50 km/u, en de meeste Tsjechen lijken zich echt wel aan de verkeersregels en snelheidsbeperkingen te houden.

Het huisje dat we huurden lag in een gehucht van Petrovice, nabij Sušice, mooi tegen de flank van een helling. Onze tuin strekte zich uit tot het bergriviertje aan de rand van het bos, een ideale speelplek voor de kinderen.
We voeren de Otava af, vanaf Sušice langs het kasteel van Rabi helemaal tot in Horaždovice, een lange en vermoeiende tocht waarbij we enkele spannende momenten beleefden. We bezochten het kasteel van Velhartice, de mooie stad Klatovy en het nog prachtiger (maar verdergelegen) Český Krumlov. Uiteraard trokken we ook een dagje naar Praag.
We adopteerden een watermeloen (Francesco), hielden een paar keer kampvuur in onze tuin en aten heel wat lekkere ijsjes, bezochten het Egon Schiele museum (met een tentoonstelling van werk van Gerald Scarfe, verantwoordelijk voor de grafische vormgeving in The Wall en de Disney-film Hercules)...

Francesco, de watermeloen

ons kampvuur

Klatovy

de burcht van Český Krumlov

Praag

 Praag

Praag

spelen in de Otava in Sušice