Gelezen (145)

De kracht van geld - Claudia Hammond

Claudia Hammond, een psychologe die blijkbaar een langlopend radioprogramma had in Groot-Brittanië (of misschien nog steeds heeft), schreef een soort overzicht van onderzoek dat gebeurd is naar verschillende aspecten van de psychologie van geld (hoe leren we met geld omgaan, sparen, geven aan goede doelen, wat vinden we een juiste verloning,...). Het zou mij, als psycholoog, dus plezier moeten doen zulk een boek te lezen en het is bij momenten echt wel interessant maar toch viel het ook wat tegen. De toch meerdere keren dat er fouten slopen in de teksten (genre "niet" waar het "wel" moet zijn, omkeringen waardoor ineens het tegenovergestelde beweerd wordt,...) werken storend. En hoewel er onderzoek uit andere delen van de wereld ook gehanteerd worden, blijven heel wat conclusies cultuurbepaald. Wat ik erger vind, is dat de auteur dat schijnt te negeren. Bovendien zijn er wel meer vragen bij methodologie van de onderzoeken te plaatsen die meteen bij me opkwamen (en zo methodologisch sterk ben ik eerlijk gezegd niet, als man van de praktijk) maar die door haar vrolijk genegeerd worden (of niet aan bod komen, wat enigzins vreemd is gezien ze ook wel vaak net wél die nuanceringen maakt). Al bij al was dit boek dus niet helemaal wat ik ervan verwachtte en viel het in het geheel voor mij toch wat tegen.

The Q/Omnibus Press rock 'n' roll reader - Danny Kelly

In deze bloemlezing worden fragmenten uit biografieën, uitgebracht door Omnibus Press, en artikels uit Q Magazine, bij elkaar gebracht over de groten van de muziek, van Elvis tot Jimi Hendrix, van The Beatles tot Prince, van Syd Barrett tot Bob Marley. Die fragmenten moeten je doen verlangen naar de boeken waaruit ze komen, maar dat gebeurde bij mij niet helemaal. Jazeker, voor wie zoveel interesse heeft in muziek als ik, is het een bron van anekdotes en verhalen die genoegen verschaft, maar al bij al weten de auteurs niet altijd de nodige interesse op te wekken om meer te willen lezen.

Suikertand - Ian McEwan

Hoe goed Ian McEwan schrijft, blijkt niet alleen uit de mooie en inventieve manier waarop hij dit verhaal over de relatie tussen een MI5-medewerkster en een schrijver neerzet maar wellicht nog meer uit de inventiviteit waarmee hij speelt met verhalen, verzinsels, fictie en realiteit, als elementen die in elkaar inhaken. Hij vertelt kortverhalen in samengevatte vorm alsof ze verteld worden door het hoofdpersonage aan de lezer, hij speelt met de "regels" (de immer veranderende, dynamische regels) van inspiratie en het modelleren van wat je schrijft naar wat je weet, wat je voelt, wat je zelf hebt meegemaakt of uit tweede hand hebt. En hij doet dat zo krachtig en kundig dat je als lezer meegetroond wordt, vanaf de eerste pagina tot de laatste.

Gelezen (143)

Testimony - Robbie Robertson

Robbie Robertson, gitarist van The Band, beschrijft hoe hij als vijftienjarige zijn muzikale carrière startte bij Ronnie Hawkins and The Hawks en hoe hij zestien jaar later het hoofdstuk met The Band afsloot met The last waltz, het fenomenale concert waarop zovele talenten uit die tijd (Van Morrison, Eric Clapton, Muddy Waters, Dr. John, Joni Mitchell, Bob Dylan,...) meespeelden. Het is voor muziekliefhebbers een boeiende kijk achter de schermen en je wordt bijna duizelig van alle bekende namen die de revue passeren.
Het lijkt in dit boek wel alsof alle mensen waarmee ze in contact kwamen en samenwerkten, werkelijk fantastische, warme, interessante personen waren (dat wordt na een tijdje een tikje ongeloofwaardig) en ondanks de problemen is het toch vooral een verhaal dat doorgaans goed verloopt.
Het was genieten vanaf de eerste tot de laatste bladzijde en nu gaat u mij moeten excuseren: ik ga het driedubbele album The last waltz nog eens door het huis laten schallen... 

Klein Engeland - Jonathan Coe

In het dankwoord (jaja, ik ben één van die mensen die dat al eens durft te lezen) vertelt Jonathan Coe hoe hij eigenlijk niet van plan was om nog een deel aan de "Rotters club" cyclus toe te voegen maar uiteindelijk besefte dat de brexitroman die hij wou schrijven, nog het best zou werken met de personages eruit. Zo werd dit dus het derde deel, dat zich afspeelt tussen april 2010 en september 2018. De setting is weer grotendeels het Midden-Engeland van de verloren gegane industrie (British Leyland b.v.), met als middelpunt Birmingham, maar ook Londen. De gebeurtenissen van het vorige decennium die zich ontvouwen en waarlangs de verhaallijnen kronkelen, zijn dan ook divers en staan nog vers in ons geheugen: de Olympische Spelen 2012 in Londen, de rellen in Londen, Birmingham en andere steden, de verrassende verkiezingsoverwinning van David Cameron die zijn eigen coalitiepartners van LibDem verpletterde en het Brexit-referendum (vanaf de aanloop van de aankondiging -in het kader van het verkiezingsprogramma van de Tories voor de eerstvolgende verkiezingen- tot de nasleep van de verscheurende keuze die gemaakt werd en die het Leave-kamp liet winnen, al was dat een Pyrrhusoverwinning, want niemand had enig idee hoe zijn brexit eigenlijk moest).
Die (recente) historische context maakt de achterliggende thema's heel begrijpelijk. Toch is dit boek zo goed omdat je kan lachen (ik heb bij een fragment echt minutenlang de slappe lach gehad én het boek bevat de meest hilarische seksscène die ik ooit al las), meehuilen met de personages, geraakt wordt door hun botsende persoonlijkheden en achtergronden en hoe je dus zo de verscheurdheid van een land en volk als lezer mee kan voelen.
Soms vertelt fictie meer dan non-fictie, via de omweg van de empathie die het vereist om met personages mee te leven, en dat is in dit geval zeker zo. Coe slaagde er alweer in de meest zinnige dingen te laten zeggen door zijn personages en tussen de regels in. In feite heeft hij me nog nooit teleurgesteld en dat doet hij met dit boek al helemaal niet.

Gelezen (136)

Lovesick blues: the life of Hank Williams - Paul Hemphill

In deze biografie van Hank Williams, één van de grootste echte country-sterren wiens songs mij enorm aanspreken, begint en eindigt Paul Hemphill met de link die hij en zijn vader zelf hadden met Hank, luisterend naar en geraakt door zijn muziek. Daarmee maken ze dit biografisch verhaal wat persoonlijker. Het levensverhaal van deze countryzanger is op zich al een wilde rit tot hij op zijn negenentwintigste sterft en als lezer word je meegesleurd tussen de successen en de dieptepunten in diens leven.
Voor mij is Hank Willliams op Johnny Cash na de grootste ster uit de country. Zijn songtitels alleen al ("I'm so lonesome I could cry", "There's a tear in my beer", "You're gonna change (of I'm gonna leave", "I'll never get out of this world alive",..) zijn pareltjes en de simpele, directe taal die hij hanteert, weet me steeds te bekoren. Ik ben blij dat ik nu ook meer weet over de zanger achter die liedjes.

Een (ongewone) geschiedenis van doodgewone dingen - Annegreet van Bergen

Annegreet van Bergen verzamelde in dit boek haar columns over alledaagse zaken die ze als historicus benadert. Ze laat zien hoe vele dingen die wij tegenwoordig als (bijna) vanzelfsprekend beschouwen, dat vaak allerminst waren tot voor kort. Van koelkasten tot "doorleren", van boter tot treinen, heel wat producten en diensten kennen pas een recente geschiedenis, zeker voor de gewone man (in dit geval, in Nederland).
Het boek deed me heel erg denken aan "At home" van Bill Bryson, dat nog veel uitgebreider (en vanuit een Engels standpunt) gelijkaardige fenomenen en hun geschiedenis beschouwt en dat -eerlijk gezegd- daardoor ook een veel beter boek is geworden. Maar dit is voor wie minder tijd of zin heeft, alvast een heel toegankelijk begin.

Blues: seks, moed en tegenspoed - Johan Op De Beeck

In dit boek gaat journalist Johan Op De Beeck op zoek naar wat blues inhoudt. Hij gaat daarbij ten rade bij Belgische bluesmuzikanten of concertpromotoren maar ook bij de oude meesters zelf. Hij verbindt het hele boek door die roots van de muziek en haar vertolkers met de hedendaagse artiesten in ons land, met mensen van bij ons die gebeten zijn door eenzelfde bluesmicrobe als de auteur zelf. Daarin is het boek verhelderend, het beschrijft ook mooi de geschiedenis van het genre en van de voornaamste vertolkers.
Toch leest het ook vooral als een ode door een fan, die bijna elke oude bluesgrootheid als "de grootste" bestempelt en in zijn aanbidding voor het genre hedendaagse genres en artiesten meen te moeten neerhalen, alsof authenticiteit enkel in de blues (en jazz) terug te vinden zou zijn. Bovendien gaapt in zijn relaas te vaak een gat tussen de oude helden en de nieuwe generatie, waarin bluesartiesten uit de jaren tachtig en negentig uit het buitenland (of hedendaagse buitenlandse artiesten tout court) amper of niet aan bod komen. R.L. Burnside wordt weggezet als een marketingidee, hoewel zijn verhaal vele gelijkenissen vertoont met dat van de oude blueshelden: onbekend tot een blanke artiest (Jon Spencer) hem bekend maakte en hij eindelijk de erkenning kreeg die hij verdient. Die idolatrie en die verafgoding van alles wat maar oud en "authentiek" is naar de maatstaven van de auteur zelf, stoort bij momenten en dat is jammer.

Gelezen (134)

Flauberts papegaai - Julian Barnes

"Boeken verklaren levens. De enige moeilijkheid is dat de levens die ze verklaren die van anderen zijn en nooit dat van jezelf." Mogelijks had ik een ander citaat uit dit boek kunnen kiezen (er staan meer dan genoeg mooie zinnen in) om mijn recensie te beginnen, maar deze keuze verraadt wat ik vooral meedraag uit dit boek over Gustave Flaubert, dienst leven en diens boeken: hier en daar schemert er iets door dat mijn leven lijkt te verklaren, door dat van iemand anders te verklaren. En dus heeft Julian Barnes misschien toch niet helemaal gelijk. Boeken verklaren ook je eigen leven, maar nooit volledig. En feitelijk verklaren ze evenmin volledig het leven van anderen.
Ik heb psychologie gestudeerd. Vijf jaar, aan de universiteit. Ik geloof in een wetenschappelijke benadering van de psyche, in de mogelijkheid via wetenschappelijke methode kennis te vergaren over de ziel, de geest, het innerlijk (zoals je dat ook kan voor het lichaam, het uiterlijk). Ik geloof daar in beperkte mate in: ik geloof namelijk evenzeer, hierin beïnvloed door een Freudiaans-Lacaniaanse lezing van de psycho-analyse, dat een deel altijd buiten het wetenschappelijk kenbare valt en dat de wetenschappelijke kenbaarheid van de psyche ronduit overdreven wordt, niet in het minst door die wetenschappers zelve. Om het in Freudiaans-Lacaniaanse termen te zeggen: het Gat In De Grote Andere zit overal in, ook in de ziel, de geest, het innerlijk. Ik geloof dat wie de psyche (net als God een ontoereikend woord voor een waarheid waarvan mensen instinctmatig weten/geloven dat ze bestaat) tot puur wetenschappelijk (kenbaar) object verengt, de ziel van die ziel verminkt, de essentie van het innerlijk verraadt en het vluchtige dat in het woord "geest" vervat ligt, ontkent. Er IS, dat ben ik zekerder van alle andere zekerheden in mijn leven, een deel van de ziel dat niet kenbaar is, niet te vatten in woorden, niet te vatten in wetenschappelijke methode.
En daarom geloof ik wat in de lessen psycho-analyse (die dus ook nog binnen een vrij enge en strikte Freudiaans-Lacaniaanse interpretatie te situeren zijn) meermaals hoorde: de kunst, dat is de plek waar de ziel, waar de psychologie het best tot uitdrukking wordt gebracht. De kunst, op zichzelf al te definiëren als de enige plek waar het Gat In De Grote Andere tot essentie wordt verheven en de ontoereikendheid van de woorden (de betekenaars, zoals Lacan ze noemde, het hoeven niet eens woorden te zijn) middel en doel zijn. En als ik het specifieker wil maken: ja, ik, de psycholoog, meen écht dat meest interessante dingen en de grootste waarheden over de psyche terug te vinden zijn in fictie, niet in de non-fictie van wetenschappelijke artikelen en boeken door psychologen geschreven. Om het in een boutade te vatten: John Steinbeck is een preciezer psycholoog gebleken dan Salvador Minuchin. (Freud durf ik niet te noemen, zijn boeken worden door sommigen eveneens als fictie beschouwd)
De ingewikkelde constructie die Julian Barnes hanteert in dit boek verheft het non-fictiekarakter ervan tot fictie. De auteur gebruikt een verteller die auteur is van het boek (maar niet Julian Barnes zelf) over Flaubert, een schrijver van proza. Flaubert schreef over de essentie van de psyche. Braithwaite (het personage, de verteller) schrijft over Flaubert en trekt conclusies over de essentie van de psyche. Toegegeven, hij beperkt zich niet tot het leven van Flaubert, maar ook zijn eigen (fictioneel) leven wordt gebruikt om die essentie te vinden. Het citaat aan het begin van deze recensie komt zelfs uit dat deel van het boek over het leven van Braithwaite. En Barnes gebruikt zijn personage Braitwaite om de essentie van de psyche te vatten. Wat een heerlijk ingewikkelde constuctie is dit om mijn stelling te beamen: fictie is de beste vorm van psychologie (tenminste, indien goed bedreven).
Ik ben psycholoog en werk als psycholoog (al heeft mijn job een andere functietitel gekregen door mijn werkgever). En natuurlijk vertrouw ik op mijn wetenschappelijk vergaarde wetenschappelijk kennis over de mens (en de psyche) om mijn werk goed uit te voeren. In een wetenschap die minder exact is dan bijvoorbeeld de wiskunde is dat nochtans een hachelijke onderneming en je moet kiezen welke invalshoek(en) je wil hanteren om die wetenschappelijke kennis te begrijpen en toe te passen. We noemen dat graag onze theorieën (gedragstheorie, psycho-analyse, systeemtheorie,...) en ze concurreren met elkaar, uiteraard. En de neuroten (die niet kunnen kiezen en eeuwig blijven twijfelen zoals Hamlet) én de verstandigen (tenminste, dat laatste is wat ik geloof, en ik reken mezelf graag minstens ook tot die tweede categorie) kiezen niet één theorie, maar laten zich inspireren door meerdere theorieën, vanuit de overtuiging dat verschillende invalshoeken een beter en accurater totaalbeeld geven. In dit boek wordt het zelfs ergens in een heel andere context (n.a.v. kritke op Flauberts beschrijving van de kleur van de ogen van Emma Bovary) verteld als volgt (geparafraseerd nu door mij): Flaubert keek naar de wereld door een gekleurd glas en zag dus de kleur anders, maar al die verschillende blikken door verschillende ogen en door verschillende gekleurde glazen samen, zeggen die niet meer over de ware aard van de ogen dan één precieze, nauwkeurige observatie van de kleur van haar ogen?
En ik laat me in mijn werk (waarvan ik geloof dat ik met mijn ervaring en met de samenhangende visie op de psyche, en op de hulpverlening enz... dat intussen behoorlijk goed verricht en met kennis van zaken) evenzeer leiden door de kennis die ik opdeed bij Steinbeck, Virginie Loveling, Ian McEwan, Michel Houellebecq en ook Julian Barnes. Want de psyche, die wordt nog het meest accuraat gevat in de context waarin je weet dat het Gat In De Grote Andere niet ontkend wordt, maar gekoesterd, waar men zich meer dan elders bewust is van het onvermogen van de woorden om als betekenaars de Grote Andere, de Waarheid, de Realiteit te bedekken. Er blijft een Gat, een tekort, en dat tekort is de essentie, misschien wel vàn de Grote Andere. En ik ben ervan overtuigd dat ik een goed psycholoog ben omdat ik noch de wetenschappelijke benadering noch de Kunst als kennisbron uitsluit.
Misschien moet ik nog iets zeggen over dit boek. Over hoe Barnes me zin doet krijgen om "Madame Bovary" te lezen (en, zoals een vriend het uitdrukte, na een tiental bladzijden te ontdekken hoe saai en vervelend het boek wel is en er spijt van te hebben en het wellicht niet eens uit te lezen). Over hoe ik op Google Maps Newhaven en Dieppe opzocht, of Croisset en Mantes (in de buurt van Rouen, zo heerlijk als Rouaan geschreven in deze editie, een stad waar ik op reis met mijn kinderen vorig jaar langsreed maar ze uiteindelijk niet bezocht). Over hoe mooi de zinnen zijn die Barnes Braithwaite in de mond legt, en hoe mooi de zinnen worden van Flaubert wanneer ze ingebed zijn in de zinnen die Barnes Braithwaite in de mond legt. Over hoe ook de vorm en stijl non-fictie verheffen tot je het gevoel krijgt fictie te lezen. Over hoe ingenieus details terugkomen (zoals: "Zachte kazen lopen uit, harde kazen worden harder. Schimmelen doen ze allebei"). Over hoe de samenhang tussen details en andere details, tussen grondthema's onderling en tussen details en grondthema's de meest van elkaar verwijderde aspecten samenbrengt en je daar de logica van inziet omdat je meegevoerd bent, zonder het te weten, tot die conclusie door een schrijver die bijzonder goed wist welke bestemming hij voor ogen had en hoe hij jou in het ongewisse kon laten tot je er was.
Over hoe ik de 5 sterren toekende die Goodreads als maximum toestaat te geven in een systeem van enkel hele sterren, minstens 1 en hoogstens 5.
Misschien heb ik dat net gedaan...

Gelezen (125)

Alleen maar nette mensen - Robert Vuijsje

Ik vond dit geen makkelijk boek om te beoordelen. Aanvankelijk is het boek wel van vaart voorzien, maar te weinig van richting om mijn aandacht goed vast te houden. Het milieu waarin Robert Vuijsje het hoofdpersonage zich laat bewegen, riep bovendien behoorlijk wat weerstand op: laat ik het maar het Jort Keldermilieu noemen. Het Jort Keldermilieu laat zich kenmerken door het koketteren met goede smaak en veel geld en een wat provocerende rechtste ideologie (zoals Kelder zelf) waarmee hij wel gretig linkse zenders (bij voorkeur BNN-Vara) afschuimt om te laten zien hoe lekker rebels hij is, of ook wel zoals Jeroen Dijsselbloem zogenaamd links maar in feite toch behoorlijk conservatief met een likje lippendienst aan de socialistische waarden. Het moge duidelijk zijn: dat milieu mag zijn privileges eens dringend omsmeden naar echte principes en meningen en échte betrokkenheid bij de maatschappij. Het hoofdpersonage lijkt dat te willen doen door resoluut te kiezen voor zwarte vrouwen, maar het is een wanhopige poging om tegelijk te rebelleren én de eigen voordelen niet te verliezen (zijn schrik om als jood voor Marokkaan versleten te worden, is ronduit pathetisch).
Gelukkig weet Robert Vuijsje naarmate het boek vordert toch richting te geven aan zijn verhaal waardoor je als lezer uiteindelijk alsnog het gevoel krijgt dat dit boek ergens heen gaat. Ik zou het dus een halfgeslaagde roman noemen: mooi geschreven, maar eerst op drift alvorens alsnog het kompas ergens op te richten...

Een dure eed - Virginie Loveling

Deze roman van Virginie Loveling maakt er van in het begin geen geheim van waarheen hij leidt: een jonge vrouw belooft haar geliefde voor hij vertrekt naar Frankrijk (om een erfenis te regelen) dat ze nooit een andere man zal beminnen, laat staan trouwen, zelfs niet als hij zou sterven. En hij sterft toch wel zeker...
Ondanks de (grotendeels) voorspelbare plot is dit toch de moeite waard, alleen al door de mooie inkijk in het boerenleven van de late negentiende eeuw.

Frida Kahlo, een vrouw - Rauda Jamis

Biografie van Frida Kahlo door Rauda Jamis waarin beschrijvende delen afgewisseld worden met fragmenten in de ik-persoon, die echter helaas na een tijd gaan tegensteken. Wel een interessante vrouw, die Frida!

Tantes - Cyriel Buysse

Cyriel Buysse zet een treffend portret neer van de impact van drie ongetrouwde zusters (de tantes uit de titel) op een familie in een tijd waarin de erfenis het verschil kon uitmaken tussen een burgerlijk leven op de buiten of een (financieel) stukken armer leven. De soms venijnige karakterschetsen zijn zo herkenbaar en het verhaal ontvouwt zich zo tragisch dat je als lezer meegezogen wordt in een wereld waar we intussen gelukkig veraf van staan, maar die op een abstracter niveau nog steeds bestaat, ook bij ons.

Vijd: het verdriet van het Lam Gods - Jonas Bruyneel

Dit boek is een wonderlijk verhaal, heel sterk verankerd in de historische feiten, over de famiie van de opdrachtgever voor het Lam Gods, het beroemde retabel van de broers Van Eyck. Niet alleen is het heel vlot geschreven, het weet op een bijzondere wijze de brug te slaan tussen geschiedenis (de feiten, de interpretatie van de bronnen, het recreëren van het verleden) en fictie (het weergeven van de emoties, van de verhoudingen tussen mensen, van relaties, van beleving van de wereld rond en in zich van de personages). Auteur Jonas Bruyneel slaagt er met verve in je binnen te leiden in een historisch correct wereld (eind 14e en begin 15e eeuw in Vlaanderen) zonder je het gevoel te geven dat je een geschiedenisboek leest (hoewel daar op zich ook niets mis mee zou zijn), doordat hij alles levensecht maakt en je als een volleerd romanschrijver het verhaal binnenzuigt, je laat meeleven met de personages. Hij deed me verlangen naar het schilderij, naar al die details, al die betekenissen, en voedde mijn respect voor het meesterschap van de Van Eycks en voedde ook mijn liefde voor mijn stad. Dat hij daar als ingeweken Gentenaar zo goed in geslaagd is, te vatten wat het betekent om in Gent te wonen, met Gent vergroeid te zijn, hoe hij de liefde voor die stad kan aanwakkeren, is bewonderenswaardig.
Op het einde van het boek volgt nog een kort stuk over de ontstaangeschiedenis van het boek en dat legt mooi de dilemma's van de schrijver bloot, van de (kunst)historicus en tegelijk romancier. Het is een heel persoonlijk stuk, hoewel kort, dat mijn bewondering voor hem nog vergrootte. Toevallig ken ik de auteur (een beetje) persoonlijk, en ik herken enerzijds de jongeman die ik dus een beetje ken, maar ik sta ook versteld over die dingen die ik nog helemaal niet over hem wist en die me toch raken.
De combinatie van het verhaal zelf (dat ik hierboven al uitvoerig trachtte de gepaste eer te bewijzen) en dat laatste hoofdstuk maakt van dit boek zulk een bijzondere (lees)ervaring dat zelfs mijn hoge verwachtingen meer dan overtroffen worden. Dit is het boek, beste vrienden, dat ik jullie de komende tijd keer op keer zal aanraden... En al zeker aan mijn stiefdochter die geschiedenis studeert: lezen! Echt waar, lezen! Zelfs als de middeleeuwen minder jouw ding zouden blijken: lezen!

Gelezen (123)

Terug naar Reims - Didier Eribon

Didier Eribon, een Franse filosoof, journalist en schrijver, die reeds eerder vooral over sociologische mechanismen die spelen rond het homo-zijn heeft gepubliceerd, gaat in dit boek op zoek naar wat er gebeurd is waardoor hij afgescheiden raakte van zijn afkomst als kind van een arbeidersgezin, hoewel hij zich nog steeds links voelt en definieert (écht links, niet zoals het socialisme tegenwoordig eigenlijk evengoed rechts is). Net zoals hij voorheen zijn anders-zijn (als homo) tegen het licht hield, onderzoekt hij welke mechanismen (sociologisch maar vooral ook politiek) sociale mobiliteit eigenlijk enkel mogelijk maken mits een breken met de eigen afkomst. Hij onderzoekt ook hoe de linkse, communistische arbeidersklasse zich geherdefinieerd heeft als een extreem-rechtse groep kiezers, die nu niet meer links (dat ook niet meer links is natuurlijk) maar net extreem-rechts stemt...
In dit boek combineert hij rake observaties met politieke en sociologische denkbeelden die erg verhelderend werken. De voortdurende wisselwerking tussen het (eigen) particuliere verhaal en de ruimere abstractie maakt het boek bovendien zeer leesbaar. Dit is echt wel een aanrader voor wie interesse heeft in politiek en voor wie nog een écht links hart draagt...

Ik (Ali): als Turkse arbeider in Duitse bedrijven - Günter Wallraff

Met dit boek veroorzaakte Günter Wallraff, een Duitse journalist, in de jaren tachtig enorm veel opschudding (al doofde de vlam ook weer snel, zoals dat tegenwoordig ook altijd gaat, want verontwaardiging heeft blijkbaar maar een korte levensduur). Hij ging vermomd als Turkse gastarbeider in Duitsland op zoek naar werk, eender wat, en komt terecht in de wereld van goedkope jobs en koppelbazen, bedrog (zowel van overheid als van de werknemer) en onverholen racisme. Jammer genoeg vrees ik dat de beschrijvingen in het boek van het onverantwoord, zwaar, ongezond werk nog steeds onverkort geldig zijn. We zien hier immers niet alleen het lelijke gezicht van racisme en uitbuiting van gastarbeiders, ook laaggeschoolde en arme Duitsers zijn amper beter af en Wallraff toont vooral het onverbiddelijk gezicht van het kapitalisme, dat in de tatcheriaanse jaren tachtig welig tierde en heden alleen maar sterker lijkt te staan. Dit boek is dan ook een blikopener maar weinigen zullen willen zien dat het systeem, eerder dan individuele "schurken" en "gewetenloze bazen", verantwoordelijk is voor de systematische uitbuiting van mensen.

Italiaanse buren - Tim Parks

In dit leuk en vlot leesbaar boek belicht Tim Parks allerlei aspecten van het leven in Italië als Engelsman met gevoel voor humor en met veel gevoel voor de nuances van bepaald gevoel van ergens bij te horen (en ook weer niet). In Montecchio, in de Veneto niet zo ver van Verona, gaat hij wonen met zijn vrouw en hij beschrijft hun eerste jaar aldaar. Net als in zijn boek over het supporter zijn van Hellas Verona benadert hij als buitenstaander typisch Italiaanse sentimenten en gewoonten met een verfrissende blik.

Heavier than heaven: de biografie van Kurt Cobain - Charles R. Cross

Charles R. Cross schreef een verhelderende biografie van Kurt Cobain, die me nog meer zin deed krijgen in het (her)beluisteren van al hun muziek.

The island of Dr. Moreau - H.G. Wells

In dit boek vertelt H. G. Wells een verhaal dat volledig past in de traditie van verhalen die vertrekken vanuit nieuwe, wetenschappelijke inzichten en die door de auteur verder uitgewerkt worden in een fantasie: in dit verhaal -dat daarin wat weg heeft van het beroemde verhaal van dokter Frankenstein- schept dokter Moreau, een wetenschapper geboeid door herstellend weefsel en transplantaties, vanuit dieren mensen, althans dat is zijn plan. Het is niet echt een spoiler als ik zeg dat dat verkeerd gaat.
Wells vertelt het verhaal in een vlot leesbare stijl, met een goed uitwerkt psychologisch inzicht in zijn hoofdpersonage. Dit boek was echt leuk om te lezen.

Gelezen (120)

Het wolfsmeisje. De zoektocht naar een verdwenen kind uit de achttiende eeuw - Wim Coster

In dit boek reconstrueert Wim Coster het verhaal van Anna Maria Jennaert, een meisje dat op anderhalf jaar in het begin van de achttiende eeuw ontvoerd wordt in Antwerpen en bijna 18 jaar later opduikt in Zwolle als een "wolfskind", een "wilde deerne", die niet kan spreken. Op basis van de beperkte voor handen zijnde bronnen geeft hij antwoorden maar roept hij nog meer vragen op, en hij plaatst dit verhaal in een tijdsperspectief en in het perspectief van de fascinatie voor wolfskinderen die in de eeuwen erna (tot heden ten dage) blijft voorleven. Dit is een interessant verhaal, boeiend verteld, waarbij de auteur zich gelukkig niet verliest in al te veel historisch bronnenonderzoek maar het bevattelijk houdt voor de lezer.

The protest singer: an intimate portrait of Pete Seeger - Alec Wilkinson

In dit boek schetst Alec Wilkinson een portret van Pete Seeger, die vooral bekend is van songs als We shall overcome en Where have all the flowers gone en die in één adem te noemen valt met WoodyGuthrie als folk-protestzanger. Dit boek vormt een mooie introductie tot wie Seeger is en waar zijn muziek voor staat.

Gelezen (119)

Alle mussen zullen sterven - Christophe Vekeman

In Alle mussen zullen sterven laat Christophe Vekeman ons kennismaken met de (ex-, maar zoals gauw zal blijken toch niet helemaal ex-)rocker Graf, die ooit één hit had maar nu zijn tijd verdoet met het veroveren van vrouwen, het drinken van sterke drank en het gebruiken van diverse drugs en het trots rondrijden in zijn Opel Kaddett. Wanneer iemand een vinger uitsteekt naar die wagen, zet dat een hele rij gebeurtenissen in gang die soms hilarisch, soms gewoon grappig en vooral behoorlijk onverwacht (maar toch verrassend clever in elkaar geconstrueerd) blijken...
Dit boek bevat ook nog drie kortverhalen in eenzelfde stijl, met personages die al evenmin als grote helden zullen voortleven, maar eerder tot de losers dezer wereld mogen gerekend worden.

Een revolverschot - Virginie Loveling

Wat is dit een prachtboek van Virginie Loveling. Deze schrijfster, die ik vooral ken van haar dagboeken uit de Eerste Wereldoorlog, blijkt een heel begenadigd auteur. Ze schrijft vlot, erudiet, met mooie zinswendingen en een exquise woordkeus, over het plattelandsleven rond de eeuwwisseling (19e - 20e eeuw). Qua stijl doet het me zelfs een beetje denken aan Jane Austen met diezelfde voorname taal, die elegante zinnen, die prachtige woordenschat. Ik ben zeker van plan meer van haar te lezen. 

Wat is de wat: de autobiografie van Valentino Achak Deng - Dave Eggers

DaveEggers vertelt het verhaal van de Soedanese vluchteling Valentino Achak Deng, die uit zijn dorp moet vluchten bij het begin van de burgeroorlog in Soedan, in vluchtelingenkampen terechtkomt en uiteindelijk naar de VS mag emigreren. Het verhaal is bijzonder actueel gezien de huidige vluchtelingstromen (nog steeds ook uit Soedan trouwens) en terwijl ik op het nieuws verhalen hoor over de ellende in Jemen, verbind ik ze met de beelden die geschetst worden van de wreedheid van zo'n oorlog in dit boek. Eigenlijk zou iedereen dit boek moeten lezen en zich moeten inleven in het verhaal van een vluchteling zoals Valentino om te begrijpen dat dit een probleem is dat niet met oneliners te bevatten valt. 

Gelezen (117)

De bij: honingmaker, meesterarchitect en voorbeeld voor de mens - Bee Wilson

Eerlijk gezegd, ik heb dit boek niet helemaal uitgelezen, ongeveer de helft maar, want al is het onderwerp misschien wel interessant, Bee Wilson blijft wel heel lang stilstaan bij de verschillende onderwerpen. Vlot leest het sowieso al niet en als je ook nog eens het gevoel hebt dat steeds hetzelfde met nog meer argumenten herhaald wordt, raakt de fun er wat af...

Born to run - Bruce Springsteen

 
Een interessant zelfportret van Bruce Springsteen, dat echter iets te wisselvallig is om echt goed te zijn. Sommige delen (over zijn jeugd, over de meeste van zijn platen) zijn goed, vooral in de tweede helft van het boek staan echter stukken die nogal filosofisch overkomen en wat hoogdravend lijken. Al bij al is dit een boek dat interessant is omwille van de meeste inhoud maar dat gerust wat beknopter had gekund en iets meer tot de kern had kunnen komen/blijven.

Bijbelse landbouw - Raduan Nassar

In dit boek vertelt Raduan Nassar het verhaal van een jonge man die zijn gezin ontvlucht, na -zo blijkt- incest met zijn zus. Het is het verhaal van de tweede generatie in een migrantengezin, die breekt met de oude tradities en om dat te kunnen doen, ver moet gaan.
Helaas schrijft Nassar zo vaak in een poëtische taal dat het verhaal bedolven geraakt onder de vele uitweidingen en poëtische beschrijvingen en de vaart wordt daarmee vakkundig eruit gehaald.

Ontbijt bij Tiffany - Truman Capote

 
Vier verhalen werden verzameld in dit boek van Truman Capote. Het bekendste (en langste) is natuurlijk Breakfast at Tiffany's, over een jonge vrouw die een heel eigen levensstijl ontwikkeld en laveert tussen naïeviteit en manipulatief gedrag. Capote bouwt het verhaal bijzonder goed op en neemt je mee op sleeptouw. Dit is erg goed.
Ook de drie andere verhalen zijn meer dan de moeite waard: Een huis van bloemen speelt zich af in het Haïtiaanse Port-au-Prince, waar een mooie, jonge prostituee de liefde lijkt gevonden te hebben, tot ongeloof van haar vriendinnen. Een diamanten gitaar vertelt over een bijzonder vriendschap in de gevangenis en Een kerstherinering tenslotte laat ons meegenieten van hoe het jonge hoofdpersonage en de oudere vriendin (familielid, wellicht iemand die mentaal beperkt is) ondanks armoede toch een heel mooie eindejaarsperiode beleeft.
Opvallend in al deze verhalen is dat treffende manier waarop Truman Capote de personages beschrijft en hoe hij de situatie gedetailleerd uitwerkt. Het maakt het lezen een prachtige, bijna zintuigelijke ervaring. 

Witte honger - Aki Ollikainen

 
In dit boek beschrijft de Finse schrijver Aki Ollikainen niet alleen de vlucht voor de honger en kou in de hongerwinter van 1867, na enkele mislukte oogstjaren, maar dit is ook een sociale aanklacht, een boek met een boodschap voor vandaag (over hoe we met vluchtelingen omgaan) en over de kloof tussen arm en rijk. Maar tevens gloort er hoop als de auteur vertelt hoe enkelingen een verschil kunnen maken.
Dit is een prachtig verhaal gesitueerd in een wereld die mij eigenlijk onbekend was/is (het winterse Finland uit de 19e eeuw, deel van het Russische rijk). Hier heb ik wel van genoten...

Gelezen (115)

Aan zee. Taferelen uit de kinderjaren - Eric De Kuyper

In dit autobiografisch boek neemt Eric de Kuyper ons mee naar zijn kindertijd vlak na de tweede wereldoorlog, waarin hij elke zomer (maar ook een deel van de winter én de paasvakantie) naar zee ging in Oostende. In grappige, heel herkenbare stukjes strooit hij zijn herinneringen rond.

Prins Peper - Alain Mabanckou

Alain Mabanckou vertelt het verhaal van een weesjongen, Moses, uit Congo-Brazzaville, die zijn weg in het leven moet zoeken en daarbij opmerkelijke personen tegenkomt. Het verhaal sleept de lezer mee, al is het stuk over de geestziekte naar mijn mening wat te chaotisch. Toch heb ik dit boek met plezier gelezen.

Knielen op een bed violen - Jan Siebelink

JanSiebelink schreef een monumentale roman over zijn vader, een bloemenkweker die diepgelovig was en steeds meer en meer in de ban (en macht!) van een streng-calvinistische sekte terechtkwam. Als zoon spot hij er niet mee, veroordeelt hij niet eens zo erg, hij probeert vooral te begrijpen. Voor de lezen lijkt hoofdfiguur Hans Sievez een tragische, onmachtige man die door een geloof dat te zwaar is om door een mens gedragen te worden, verpletterd wordt, maar tegelijk schildert Siebelink hem ook af als iemand die nét daarin een vorm van vreugde en geluk vond, hoe onbegrijpelijk dat ook is voor buitenstaanders. Het maakt voor wie het geloof de rug heeft toegekeerd (zoals ik), datzelfde geloof ook tot iets heel erg fascinerend, iets dat je als rationele mens wil doorgronden terwijl je geen aanknopingspunten ziet om hier met je verstand bij te kunnen. Het boek roept veel vragen op en vat daardoor het mysterie van het geloof zelfs voor wie niet (meer) gelooft.

Posthipnotiese ingreep - Gust Gils

Voor iemand die niet echt bekend is met ander werk van Gust Gils, zijn deze fragmenten uit zijn enige en onvoltooide roman eerder amusante, behoorlijk absurde lectuur, maar veel meer is het ook niet. Ja, de "progressieve" spelling deed met denken aan het in dezelfde Belgica-reeks verschenen "Vijf grotesken" van Paul van Ostaijen en hoewel volgens de flap de vier verhalen te lezen zijn als losse kortverhalen, missen ze door de ietwat kunstmatige inbedding in een groter verhaal (waarop je toch niet echt goed zicht krijgt) een houvast voor de lezer.

Neither here nor there: travels in Europe - Bill Bryson

In zijn onnavolgbare stijl vertelt Bill Bryson over zijn reis doorheen Europa in 1990, nog voor de oorlog in (ex-)Joegoslavië en een jaar nadat ik zelf doorheen Italië reisde in het zesde middelbaar. Intussen ben ik zelf in een klein deeltje van de beschreven plaatsen geweest en de herkenning maakt dit boek nog amusanter dan de humor al deed... 

Gelezen (112)

Het puberende brein - Eveline Crone

In dit boek brengt Eveline Crone op niet al te ingewikkelde manier de kennis bij elkaar die er was (in 2008) over de invloed van de ontwikkeling van de hersenen op pubergedrag. Het is een interessant boek dat inzicht verschaft in een aantal typische problemen maar ook kansen van de puberteit/adolescentie, verklaard door hun hersenontwikkeling. Ik heb alvast enkele nieuwe dingen bijgeleerd die me zeker kunnen helpen in mijn werk met jongeren. 

De consequenties -Niña Weijers

Niña Weijers weet in De consequenties de verschillende verhaallijnen mooi uit te werken. Die zijn betoverend, meeslepend en erg fascinerend. Alleen vind ik het jammer dat op het einde het samenbrengen toch niet is wat ik na zo'n heerlijk boek had verwacht. Het einde valt me dus wat tegen, maar de schrijfstijl, de opbouw van bijna het hele boek en de interessante personages maken dit boek het lezen meer dan de moeite waard.

Negroland. Een autobiografie - Margo Jefferson

Margo Jefferson kijkt in deze autobiografie terug op haar leven als bevoorrechte zwarte vrouw. Ze maakte deel uit van de zwarte elite toen ze in Chicago opgroeide in de jaren vijftig en zestig, gewrongen tussen het onrecht dat haar ras (zeker toen) werd aangedaan en de privileges van de gegoede burgerij waartoe haar gezin behoorde. Ze beschrijft hoe ze zich ondanks haar luxeleven toch telkens geconfronteerd voelde met de raciale vooroordelen en scheidingen die bestonden (en nog steeds bestaan) in de VS en hoe ze opgelegd kreeg om haar best te doen, enerzijds om dichter bij de blanken te komen in aanzien en in rechten en anderzijds om een voorbeeldfunctie voor haar eigen ras op te nemen. Die onmogelijke spreidstand wordt grondig geanalyseerd in dit boek en daarbovenop komt ook nog de strijd voor vrouwenrechten en het opkomend feminisme. De schrijfster weet heel mooi gestalte te geven aan haar eigen worsteling, maar trekt het ook breder naar familie, kennissen en uiteindelijk het hele ras. Ze maakt een goed onderbouwde, gedegen historische en politieke analyse die nooit de verbinding met het persoonlijke verliest.

Gelezen (107)

Aan de rand van de wereld: hoe de Noordzee ons vormde - Michael Pye

In dit boek schetst de historicus Michael Pye hoe rond de Noordzee in de middeleeuwen allerlei veranderingen op gang kwamen die uiteindelijk zouden leiden tot onze moderne tijden en moderne opvattingen, tot de Gouden Eeuw in Nederland en tot de opkomst van steden, kapitalisme,...
Het meest verrassende en meest boeiende aan dit boek is hoe de auteur erin slaagt om mijn beeld over de middeleeuwen te veranderen en vooral te nuanceren. In de lagere en middelbare school leren we deze duizendjarige periode immers zien als een massief geheel, dat bovendien "donker" heet te zijn en een tijd van stilstand. Pye illustreert dat dat natuurlijk onzin is: er is in zo'n lange periode heel wat nuance en er zijn heel wat regionale verschillen. Hij beschrijft nieuwe uitvindingen, nieuwe technieken en bovenal nieuwe denkbeelden die de tijd nodig hadden om te rijpen tot nog steeds geldende, moderne ideeën over emancipatie, handel, een wetenschappelijke kijk, veiligheid,...
Dit boek is bijzonder interessant en leest bovendien behoorlijk vlot en ik zou het dan ook iedereen met interesse in waar dingen vandaan komen, aanraden.

Het leven op de Mississippi - Mark Twain

Mark Twain is een verrassend grappige schrijver, zo moet ik concluderen na het lezen van dit boek. Zin humor is vrij modern, vaak sarcastisch en doorspekt met zelfspot en -relativering.
In het eerste deel schetst Twain zijn opleiding tot loods op een raderboot op de Mississippi. In het tweede deel maakt hij, enkele decennia later en na de Amerikaanse Burgeroorlog, een reis met de raderboot, een intussen zeldzaam geworden verschijning, langsheen de Mississippi. Dat is meer dan een reisverhaal, het is ook een uitstekend excuus om allerlei anekdotes, verhalen, beschouwingen,... te delen.

The KLF: chaos, magic and the band who burned a million pounds - John Higgs

 
In dit boek over de popgroep The KLF weet auteur John Higgs heel wat interessante ideeën samen te brengen die de lezer op een andere manier laten kijken naar de wereld. Dit is dan ook geen gewone biografie van een popgroep, maar een boek vol uitweidingen dat eigenlijk over het leven gaat en over onze kijk op het leven. De invalshoek die de auteur kiest, zorgt dat het verhaal als een heel aangenaam en interessant narratief gepresenteerd wordt en heeft ook mijn interesse in de muziek die Bill Drummond en Jimmy Cauty maakten opnieuw aangewakkerd, of het nu de singles van The KLF of Doctorin' the tardis van The Timelords is... Zoek de muziek op YouTube en geniet nog meer van dit boek!

Gelezen (106)

De verrader - Paul Beatty

Met dit boek won Paul Beatty de Man Booker Prize en dat is volkomen terecht, als je het mij vraagt. In een hypnotiserende stijl (die als een goede vloeiende raptirade volzinnen in de proloog!), in een vol culturele en filosofische beschouwingen toch ook heel vlot leesbare stijl vertelt hij het verhaal van hedendaags racisme door het op zijn kop te zetten. De zwarte hoofdpersoon met de familienaam Me hersegregeert zijn gemeenschap, houdt (tegen wil en dank) een zwarte slaaf en stelt zo pertinente vragen over ras, racisme, gelijkheid en (on)recht. Het is het beste boek dat ik dit jaar al las, een werveling die de lezer niet meer loslaat.

Romain Deconinck {1915 - 1994} - Björn Rzoska, Johan Taeldeman, Jaak Van Schoot en Roel Vande Winkel

Een uitgebreid portret van Romain Deconinck, met uiteraard veel aandacht voor zijn theatercarrière, zijn levensverhaal en zijn film- en televisiewerk. Daarnaast wordt ook even dieper ingegaan op zijn rol als behoeder en voorvechter (en gebruiker) van het Gents dialect, al is dat stuk van het boek wat lastiger om lezen. Al bij al een fijn portret.

Hoe wiskunde de wereld veranderde: van de eerste getallen tot chaostheorie en verder - Ian Stewart

Ian Stewart legt op een bevattelijke manier de evoluties in de wiskunde uit. Hoewel een goede basiskennis van wiskunde (uit het middelbaar) toch wel nodig is, valt het ook als er formules in staan die je niet zo goed snapt, toch nog te volgen, omdat de focus op de historische ontwikkelingen én de toepassingen ligt. 

Schaaknovelle - Stefan Zweig

In deze novelle schetst Stefan Zweig een beeld van de ravage die eenzaamheid kan aanrichten in het hoofd van iemand. Het hoofdpersonage heeft in zijn hoofd leren schaken om de eenzame opsluiting onder de nazi's te overleven maar de prijs die hij daar voor betaalt, is zwaar...