Top albums: 10 - 1

10. American head - Flaming Lips

Flaming Lips is bij momenten uitzinnig maar dat valt op dit zestiende studioalbum heel goed mee en dat verklaart misschien waarom het me van al hun platen (samen met The soft bulletin) zo aanspreekt. Dit keer word je niet overdonderd maar aan de hand van Wayne Coyne meegenomen in zijn wonderlijk fantasieland.

9. RTJ4 - Run The Jewels

De dood van George Floyd en de daaropvolgende protesten van de Black Lives Matter-beweging brachten Run The Jewels ertoe hun vierde plaat iets vroeger digitaal uit te brengen. De woede van de Afro-Amerikanen is immers niet nieuw en was al behoorlijk aan het borrelen naar aanleiding van aanhoudend politiegeweld en onnodige doden in de hand van wat de wetsdienaars heten te zijn. Het is voor ons in Vlaanderen bijna onvoorstelbaar hoe structureel het probleem is, al zagen we het voorbije jaar ook hier hoe minderheden het slachtoffer worden van politie-optreden dat gepaard gaat met (niet van racisme wars) geweld. In Frankrijk leidde een wet die het filmen of fotograferen van politie-acties wou verbieden tot hevige protesten en dat is terecht: immers, zonder degelijke controle op de ordediensten dreigen die een instrument te worden van een overal steeds rechtser wordende overheid. Voor wie nog maar een beetje wil begrijpen waartoe zulks leidt in de VS, is deze plaat een interessante inleiding die bovendien muzikaal alweer de sterkte van deze hiphopgrootheden onderstreept. De plaat focust overigens niet enkel daarop maar brengt nog meer en andere problemen onder de aandacht.

8. Maya - John Frusciante

De (teruggekeerde) gitarist van Red Hot Chili Peppers maakte ook een soloplaat dit jaar en in tegensteling tot zijn legendarische en niet bepaald toegankelijke Niandra lades and usually a T-shirt koos hij niet voor zijn vertrouwde instrument maar ging hij helemaal loos binnen dance-genres. Ja, u leest het goed: de gitarist van één van de grootste rockbands maakt dance! Zijn keuze voor IDM levert verrassend genoeg een bijzonder sterke plaat op die van variatie bulkt. Vooral zijn keuze voor goeie ouderwetse drum 'n bass als die waarvan ik toen ik jonger was wild was, maakte beluistering van deze plaat hemels. Wachten op de dansvloer zoals we nu gedwongen worden te doen, wordt nog bemoeilijkt door dit soort platen want wat zou ik graag een DJ horen een nummer van deze plaat in zijn set te draaien.

7. Hey clockface - Elvis Costello

Er zijn van die muzikanten die al zo lang meegaan in de muziekbusiness dat je niet eens meer verbaasd bent dat ze nog steeds af en toe een geweldig mooie plaat maken. Misschien kunnen artiesten met zulk een status zich de nodige tijd veroorloven om goed en lang te werken aan een album. Elvis Costello hoort in dat rijtje zeker thuis en bewees dat dit jaar met Hey clockface, één van zijn beste platen in tijden. Samen met zijn vaste begeleidingsband The Attractions laat hij nog maar eens zien hoe goed hij wel is.

6. I grow tired but dare not fall asleep - Ghostpoet

2020 is een heel vreemd jaar en deze plaat vormt er een passende soundtrack bij. Allerlei gevoelens van vermoeidheid, zelfs uitputting, angst en eenzaamheid, onbeduidendheid en betekenisloosheid en frustratie vinden in Ghostpoet een vertolker die de luisteraar uitstekend overbrengt hoe intens deze kunnen zijn. De Londenaar wist in de traditie van Roots Manuva en Tricky een grootstedelijks gevoel op te wekken maar in tegenstelling tot die laatste wordt niet alles uiteindelijke uitgebeend tot woede, maar komt een hele emotionele lading aan bod. Als er nu een fin-de-sièclegevoel zou heersen, zou deze plaat er de perfecte vertolking van zijn.

5. Call us when it's over - Tiny Legs Tim

De Gentse bluesmuzikant Tiny Legs Tim maakte met zijn band een lockdownplaat die zo druipt van het spelplezier dat je de hunkering om opnieuw live te mogen spelen bijna in elke noot kan horen. Hij was al de profeet van de blues in Vlaanderen en doet die eretitel alle eer aan door de mooiste bluesplaat te maken die ik dit jaar hoorde. Net als kijken we heel erg uit naar het moment dat dit alles over zal zijn.

4. De liefde is de eerste wet - Broeder Dieleman

Al sinds zijn debuut weet Broeder Dieleman de eindejaarlijst te halen en nadat hij dit jaar alweer een trapje hoger ging staan op de ladder van de kwaliteit, verdient hij daar alweer zijn plaats. Ik vergeleek de metamorfose die hij hier ondergaat met behulp van Frank Grapperhaus op cello en Peter Slager op bas als een evolutie vergelijkbaar met die keer dat Bob Dylan electrisch ging. Dat klinkt wel heel erg overdreven maar er schuilt een kern van waarheid in. Het rijkere muzikale palet bood de Zeeuw de mogelijkheid om nog meer uit zijn muziek te halen en dat vertaalt zich in heerlijke vertellingen in het Zeeuws die zijn streek bezingen en kenmerken. Sleutelsong is de titelsong waarmee het album afsluit en waarin Jan De Prentenknipper, een legendarisch volksfiguur uit Zeeland en inspiratiebron voor Broeder Dieleman om alsnog iets te maken van deze coronaperiode, centraal staat en van wie trouwens -als we die ooit eens kunnen bezoeken- een tentoonstelling loopt in het Zeeuws Museum in Middelburg.

3. Raya - Pothamus

Sinds er regelmatig platen van het Consouling-label aan bod komen op deze blog en ik Mike en Nele, het koppel achter het label en de winkel in Gent, leerde kennen, zijn sludge, doom en post-rock nog meer gaan behoren tot het muzikale spectrum waarnaar ik regelmatig luister. Laat de Mechelaars van Pothamus daar nu net heel goed in zijn en je op deze plaat vijftig minuten lang in de band houden. De vinger exact leggen op wat deze plaat zo bijzonder maakt en waarom ze buiten het normale bereik van de gebezigde genres lijkt te vallen, is moeilijk. Mogelijks ligt het daarin dat Raya uiteindelijk de niche overstijgt en luisteraars weet te raken op een emotioneel niveau dat buiten woorden valt. 

2. Americana - Grégoire Maret, Romain Collin & Bill Frisell

Het is een beetje tot mijn eigen verwondering dat wat in feite een jazzplaat is, toch zo hoog in mijn eindejaarslijst staat want jazz is een genre waarmee ik altijd al moeite gehad heb. De klik wil maar niet komen en ik vind er mijn weg nooit echt in terug. Maar op deze plaat weten de gevierde mondharmonicaspeler, de pianist en de gitarist de "American dream" zo mooi vorm te geven dat ik toch telkens weer teruggreep naar de rust die uitstraalt van dit album. Covers van Dire Straits, Jimmy Webb, Bon Iver en Henry Mancini horen hier tot de hoogtepunten. Je voelt bovendien de geest van Toots Thielemans boven deze plaat hangen en ziet hem in de hemel goedkeurend knikken telkens je een nieuwe beluistering aanvat.

1. Just like Moby Dick - Terry Allen And The Panhandle Mystery Band

Wanneer ik terugblik op de albums die ik beluisterde en besprak op deze blog dit jaar en zeker op mijn eindejaarslijst, dan valt me op hoe divers die alsnog is. Dat bevreemdde mij enigszins omdat ik het gevoel had steeds meer richting rootsgenres op te schuiven in mijn muziekkeuze. Dat zal wel een beetje zo zijn want die genres zijn bovenaan de lijst (de top 20 zeg maar) goed vertegenwoordigd en ze worden ook nog eens van een uitstekende ambassadeur voorzien door de nummer één van 2020.
Al in januari voelde ik hoe vaak ik zou teruggrijpen naar dit wondermooie album, toen nog onwetend over welke pandemie onze levens zou gaan beheersen. Terry Allen koos ervoor een hulde te brengen aan het boek van Herman Melville door songs te brengen die allen het thema aanraken van iets onbestemds en onbekends dat te ontdekken valt, dat een doel vormt en dat in zijn schimmigheid heel bepalend wordt voor de levens van de mensen in de vertelde verhalen. Daarbij komen Houdini aan bod maar ook Amerikaanse soldaten in Afghanistan en net zoals in het boek komt de "Moby Dick" pas helemaal aan het einde even boven water. De thematiek heeft een sterke aantrekkingskracht en bovendien klinkt Terry Allen een beetje als Sam Baker, ook al zo'n artiest die bijzonder mooie platen maakt vol relevante verhalen. 

Beluister hieronder de playlist met één song per album:

Broeder Dieleman

Wie terugbladert doorheen deze blog zal wel af en toe een bericht over Broeder Dieleman tegenkomen. Toen ik Tonnie Dieleman leerde kennen (toen nog als de helft van The Bill Callahans) kon ik nog niet vermoeden dat deze Zeeuw zo een diepe muzikale indruk op me zou maken. Alle vorige platen kan u hier wel ergens besproken weten en maken ook deel uit mijn (uitgebreide) fysieke muziekcollectie. En daar ga ik zeker ook De liefde is de eerste wet aan toevoegen want zonder twijfel is dit alweer een stap voorwaarts.
Dat heeft wellicht ook te maken met de bijdrage van de muzikanten zoals Frank Grapperhaus op cello en Peter Slager op bas. Die verrijken de songs waardoor de metamorfose van Broeder Dieleman als troubadour stilaan vergelijkbare vormen aanneemt als die van Bob Dylan die electrisch ging.
De song die er na al die beluisteringen het meest uitspringt, is voor mij Lied van het riet, meteen het meezingmoment van de plaat. "Melodie zonder einde, een eeuwigdurend lied": het duurt nog geen drie minuten maar het had in een oneindige loop mogen afspelen en ik zou het nog niet beu worden. De Zeeuwse rietvelden lijken wel de eindeloze vergezichten die we kennen van films die zich afspelen buiten de steden in de VS.
Laten we overigens ook eens de andere songs onder de loep nemen. Het begint alvast met een toast op succes (Glasvol, liefje), een drinklied waarin de vocale dialoog met het achtergrondkoor het beeld oproept van een groep die het glas heft, de toespraak aanhoort en beantwoordt. Nieuw raam gaat meer dan over een letterlijk nieuw raam over een vernieuwd uitzicht en inzicht dat de blik op de wereld verandert. Toch is kijken door een nieuwe bril (zoals het meer gebruikelijk gezegde het uitdrukt) niet altijd even makkelijk. Wanneer Tonnie zingt dat hij het alle tijd geeft, weet je dat een veranderde houding ten opzichte van de omringende wereld wennen vereist. 
Thema's die doorheen zijn werk terugkomen, zijn Zeeuws-Vlaanderen, een hang naar onthaasting in nostalgie en koesteren van het erfgoed en ook religieuze referenties die, of hij nu gelovig is of niet, van invloed zijn geweest op wie hij werd. Jakobsladder verwijst naar het bijbelse verhaal van de schaapherder Jakob die in een droom engelen ziet afdalen en klimmen op een ladder naar de hemel. In dit lied wordt de plek waar Jakob zich te slapen legt, een plek voor transitie, waar werelden samen komen. En in het geval van de zanger lijkt dat het landschap te zijn waarin hij rondstruint en waar hij een proeve krijgt van wat een hemel voor hem zou kunnen betekenen. Het woordenloze achtergrondkoor in Gerammel biedt een zachte bedding voor alweer een verhaal waarin natuur en mens zich vermengen en hij zich een rammelaar voelt (een mannelijke haas of konijn). In Driftig mens verplaatst hij zich in de figuur van een man die soms ten prooi valt aan driftbuien, die muzikaal perfect weergegeven worden in momenten van chaos Einstürzende Neubauten of The Birthday Party waardig. 
Jaagpad hoort ongetwijfeld tot de hoogtepunten van dit album. Muzikaal ligt het in het verlengde van All along the watchtower (in de versie van Dylan zelf). Diezelfde bezetenheid, verbetenheid en het onvermogen om nog langer te zwijgen, liggen ook in de vocalen vervat. Het is een worsteling met de taal en met de natuur, om ze samen te brengen, om taal de natuur en het landschap te laten vatten, een vruchteloze en hopeloze poging omdat, zoals Jacques Lacan al zo duidelijk betoogde, de betekenaars (woorden en andere symbolen) die we gebruiken altijd het tekort in het Reële moeten laten ontsnappen. Taal is met andere woorden onvermogend om het reële volledig te bevatten...
42 is een rustpunt waarin de banjo spaarzaam de toon bepaalt. De rust en veiligheid van routines worden bezongen in Eerst de koffie: "eerst de koffie, dan de afwas en dan gaan werken". Het is niet helemaal duidelijk of Broeder Dieleman een keuze kan maken tussen die geruststelling in alledaagse handelingen of de saaiheid van steeds terugkerende handelingen. Misschien is het wel een en/en-verhaal. Na het al eerder vermelde Een lied van het riet keert de banjo terug nadrukkelijker op de voorgrond in Poonhaven, een dichtgeslibd en verdwenen landbouwhaventje nabij Terneuzen en Zaamslag uit de 19e eeuw. Hier horen we de muzikant als chroniquer van zijn streek, bij uitstek de rol die Broeder Dieleman met graagte én met verve vervult en die van hem in de meest ware betekenis van het woord een folkartiest maakt. 
Wijzang bezingt de vreugde van het zingen zelf en is gebaseerd op een door Frederik van Eeden vertaald gedicht van Rabindranath Tagore en het zou muzikaal een cover zijn van Bonnie 'Prince' Billy (al is niet meteen duidelijk welk nummer daarvoor dan diende). In Plaatsbepaling positioneert de artiest zich. "Ik ben mijn eigen instrument en ik ben vreugdevol gestemd", zingt hij in het refrein. Het is geen uitbundige vreugde, zo lijkt, maar een tevredenheid met waar men zich bevindt, het zich schikken in zijn lot en bestemming. 
Sleutelsong van deze plaat is natuurlijk het titelnummer waarmee geëindigd wordt. Hier krijgen we het verhaal van Jan De Prentenknipper, een figuur die Broeder Dieleman al een hele tijd inspireert (tot aan de grafische vormgeving toe, sinds hij zelf aan het prentenknippen is geslagen). Hij werd geboren in 1877 in Colijnsplaat als Jan Huijszoon en trok, wellicht geplaagd door het afzichtelijk uitzicht van een bochel, door Zeeuws-Vlaanderen op zoek naar schuren om in te slapen. In ruil voor kost en een slaapplaats gaf hij prenten die hij geknipt had, vaak bijbelse taferelen of de boerderijen voorstellend. Een terugkerende slagzin op veel van die prenten is de titel van dit lied. Broeder Dieleman trok zelfs in navolging van deze zonderlinge en folkloristische figuur die overal bekend stond door zijn eigen streek. De song is een prachtig eerbetoon aan deze man en kan een opstap zijn voor wie er meer wil over weten: tussen september 2020 en juni 2021 loopt een tentoonstelling van zijn prenten in het Zeeuws Museum in Middelburg.

Beluister hieronder het volledige album, dat je hier kan kopen via de website van Snowstar Records of hier via hun Bandcamp-pagina:

Wannes Cappelle, Broeder Dieleman en Frans Grapperhaus

Met Dit is de bedoeling krijgen we het resultaat voorgeschoteld van de samenwerking tussen de Westvlaamse Wannes Cappelle (Het Zesde Metaal), de Zeeuw Broeder Dieleman en de cellist Frans Grapperhaus. Zes songs lang dompelen ze ons afwisselend achter in beide dialecten, die duidelijk verwant en toch ook mooi verschillend zijn.
De songs nestelen zich mooi in een kleinkunst- en folktraditie terwijl de cello er vaak in slaagt nog een extra dimensie toe te voegen. Zoals we van beide zangers gewoon zijn, zijn de teksten om vingers en duimen bij af te likken. Vergeving is een smeekbede die geen God onberoerd laat, Je verdriet is echt leunt dicht aan bij wat de Zeeuw al liet horen op albums als Komma. De ballade van Lanza herstelt het folkverhaal in ere op en laat je hopen dat ze ooit samen een sprookje op muziek zetten en zingen in hun dialect, waardoor het zelfs beter wordt dan de luisterboekversie van Het Geluidshuis. De peilloze diepte en weemoed van Dit mens is er geweest snijdt door merg en been en Vaders is het meest ontroerende eerbetoon dat je je kan wensen. Met eten tenslotte is verreweg de grappigste song op deze plaat.
Samenwerkingen als deze mogen bejubeld worden tot in de eeuwen der eeuwen.

Beluister hieronder het volledige album:

Beste albums van 2018: 10 - 1

10. Essential - Soulwax

Je kan de broertjes Dewaele alles vragen en ze doen er hun eigen ding mee. Dat bewezen ze nog maar eens met deze plaat, die ontstond als antwoord op de vraag om een mix te maken voor de BBC van essentiële nummers. Ze namen die opdracht helemaal anders op en maakten een mix van twaalf songs die allemaal rond het concept "essential" draaien. Het resultaat is een plaat waar je blij van wordt.

9. In a poem unlimited - U.S. Girls

Als er één plaat is die verdient dat u goed naar de lyrics luistert, is het deze wel, want de verhalenvertelster in Meghan Remy is op zijn best op deze plaat en de verhalen zijn diep geworteld in de hedendaagse (Amerikaanse) wereld. Of het nu over #MeToo gaat of over de nalatenschap van president Obama, ze slaagt erin soms verrassende standpunten in te nemen en zo ontstaan boeiende verhalen.

8. C'est la vie - Phosphorescent

Eén van de mooiste songs van de afgelopen maanden is toch wel New birth in New England van Phosphorescent, dat op dit album staat. Ik hoorde het vaak op Radio 1 voorbijkomen en telkens werd ik er opgewekt van. Deze plaat siert door eenvoud.

7. Now only - Mount Eerie

Het tweede deel van het tweeluik dat vorig jaar begon met het prachtige A crow looked at me leek me eerst iets minder te bekoren, maar kan eigenlijk niet los gezien worden van de voorganger. Onderwerp is nog steeds de rouw om zijn aan kanker overleden vrouw, maar dit keer voel je dat er al wat meer afstand gekomen is en dat er dus plaats is voor meer dan alleen maar verdriet. Sinds de nieuwste inzichten (nu ja, nieuw, ze zijn intussen toch ook al zo'n twintig jaar oud) het fasenmodel van Kübler-Ross naar de prullenbak verwezen en ik vooral onthoud dat rouw gaat over het opnieuw opbouwen van mentale, cognitieve constructies waarin je je plaat ten opzicht van wat je verloren hebt, herdefinieert, hoor ik in platen als deze dus dat er een nieuwe verhouding tot de verlorene ontstaan is. Phil Everum stond ook weer meer open voor de buitenwereld en dat resulteert in het hoogtepunt Two paintings by Nikolai Astrup.

6. American utopia - David Byrne

Van alle "oudere knarren" die nog steeds mooie platen uitbrengen, hoeft het wellicht niet te verwonderen dat David Byrne, die toch altijd al voor het experiment te vinden was, er het best in slaagt zeer relevant te klinken en hij maakte van zijn generatiegenoten de beste plaat dit jaar. Zowel muzikaal als tekstueel (Dog's mind) verkent hij nieuwe paden en dat doet hij met zoveel verve dat je niet anders dan bewondering voor deze man kan voelen.

5. Aviary - Julia Holter

Anderhalf uur lang, het is uitzonderlijk tegenwoordig, duurt deze plaat. En vrijwel niets bereidt je voor op de ongelooflijke trip die je zal maken, waarbij Julia Holter het experiment opzoekt en alle hokjes, vakjes en regels kiepert ze vakkundig overboord. Dat is op zich geen garantie voor een goed album natuurlijk, je dreigt immers ook heel erg de mist in te gaan. Maar Julia weet een plaat te maken die de verwarring van deze tijden vat en die een overstijging van wat we kennen en verwachten inhoudt. Het is daardoor ook een moeilijke plaat, die van de luisteraar ook iets vraagt, die moeite kost, die zijn geheimen niet zomaar prijsgeeft. Het is een plaat die je bij wijze van spreken moet verdienen.

4. Bu bir ruya - Dirtmusic

Waar Dirtmusic, de samenwerking van Chris Eckman (ex-Walkabouts), Hugo Race (ex-Bad Seeds) en vroeger ook Chris Brokaw (ex-Come) voorheen vooral de Afrikaanse muziek verkenden om te integreren met hun westerse muziekverleden, heeft nieuw derde lid Murat Ertel de Turkse muziek binnengeloodst in hun sound. Het levert meteen hun beste plaat totnogtoe op, want de term wereldmuziek wordt ruimschoots overstegen. Dit klinkt als een liefdesbaby van Robbie Robertson en Daniel Lanois, dit klinkt als de essentie van muziek, uitgepuurd en toch in een modern jasje. Dit is zonder twijfel de plaat waarvoor het label "wereldmuziek" een beperking, een last is, een afschrikwekkend effect kan hebben. Jazeker, de Turkse invloeden zijn hoorbaar, maar overheersen doen ze niet. Dat doet de liefde voor muziek.

3. Komma - Broeder Dieleman

Deze Zeeuw volg ik al een hele tijd, sinds ik hem ooit eens met zijn kompaan als The Bill Calahans live muziek van Bill Callahan zag coveren. Op zijn eigen platen maakt hij folk in het plaatselijk dialect maar net als bij alle goeie muzikanten overstijgt die folk de plaatselijke setting. Er klinkt liefde in door voor de geboortestreek en Broeder Dieleman gaat op zoek naar verhalen die tegelijk lokaal én universeel zijn. En op dit dubbelalbum slaagt hij daar meer dan ooit in. Op het eerste deel van deze dubbelaar vallen de muzikale maturiteit en rijkdom op, die hij naar zijn hand weet te zetten. Op het tweede deel is de hoofdrol weggelegd voor field recordings, die de toon zetten en je doen luisteren, die je die vaardigheid opnieuw lijken aan te leren. En daarmee ontpopt dit deel van de dubbelelpee zich tot een moderne versie van Nacht en ontij van Boudewijn De Groot.

2. I: Levensmoeheid - Every Stranger Looks Like You

Bijna had ik hier mogen schrijven dat er geen enkele plaat is die de tijdsgeest van 2018 beter vat dan deze (maar dat doet de nummer 1 dus toch nog). Op dit eerste deel van wat een tweeluik moet worden, slaagt de band erin om op een EP (want dit duurt alles tesamen amper elf minuten) perfect het gevoel weer te geven wat velen voelen maar weinigen durven toegeven, aan zichzelf of aan anderen. De wereld is immers een plek geworden die vooral heel verwarrend is, waarin we door #fakenews en manipulatie van sociale media maar ook door het zich terugtrekken van iedereen in zijn eigen cirkeltje van gelijkgezinden amper nog weten wat waar is en wat de essentie is, waarin mensen elk historisch besef kwijt lijken te raken en waarin de ongenadige rat race steeds meer slachtoffers eist. Het kan misschien verbazen dat zelfs twintigers een soort levensmoeheid, een burn-out ervaren omdat alles steeds "harder, better, faster, stronger" moet en omdat de eisen voor het leven zo belachelijk hoog liggen en alleen maar versterkt worden door het imago dat je hoedanook creëert van jezelf op sociale media. In een nog nauwelijks te bevatten en te omvatten wereld loopt het individue steeds meer tegen zijn eigen grenzen aan en het is iets wat nu niet alleen meer in non-fictie en literatuur meer en meer vormt krijgt, maar ook platen als deze vertalen dit gevoel en vertellen van de verpletterende zwaarte ervan. Bovendien slaagt Every Stranger Looks Like You erin dat niet alleen tekstueel maar zeker ook muzikaal uitdrukking te geven en dit is dus daarmee bijna de perfecte soundtrackt voor 2018.

1. Pastoral - Gazelle Twin

Bijna, schreef ik daarnet, want Gazelle Twin slaagt er nog net iets beter in om 2018 te vertegenwoordigen. Want deze post-ironische knipoog naar rock en dance is precies wat de meerwaardezoeker nodig heeft en wat de archeoloog later als onmisbaar zal beschouwen om dit jaar, dit tijdsgewricht te begrijpen. Het knip- en plakwerk is zo post-post-modern (tot en met de hoes) dat je meteen voelt dat Gazelle Twin enkele metaniveaus hoger schakelt om een blik te werpen op de wereld vandaag. Het onbegrijpelijke van de huidige tijd, als deelnemer te midden staand van het gebeuren, wordt hier naast het unheimliche geplaatst van een individu dat nergens bijhoort, dat altijd al als een freak beschouwd werd en dat dan maar zelf ging geloven. Gazelle Twin is de Maxinquaye van 2018, het geniale werkstuk van een buitenstaander die nooit of te nimmer zal weten te conformeren en die vanuit die unieke buitenstaanderpositie perfect de vinger op de wond kan leggen.

Teije En Zijn Meisjesleger

Het (spaarzaam) gebruik van de banjo op het titelloze debuut van Teije En Zijn Meisjesleger brengt de muziek een beetje in de buurt van die van Broeder Dieleman, toevallig de man door wie ik deze plaat leerde kennen. Verder is deze plaat een bevreemdende kruising tussen schlagermuziek voor de hogeropgeleiden, zeemzoete folk en hedendaagse kleinkunst. De plaat laat me vooral in verwarring achter want ik weet niet zo goed wat ik ervan moet denken. En toch bevat dit schijfje ingedriënten die het onweerstaanbaar maken en mij telkens tot een beluistering verleiden.
Op het internet, normaal gesproken toch de bron van alle nuttige en (vooral ook) onnutige informatie, valt amper iets te lezen over wie deze Teije is. Het voegt toe aan het raadsel dat deze plaat toch al vormt. Enkel vond ik terug dat hij ook lid/zanger is van The Virgin Army, waarover ik al eens eerder postte.
 Ga door, waarin de banjo een mooie rol toebedeeld krijgt, heeft een sterk religieuze inslag hoewel het onderwerp allesbehalve godsdienstig is. Zo gaat mijn moeder naar beneden is een verhaal dat in de beste folktraditie prikkelt. In Hier stopt de tijd klinkt Teije als de heropgestane Thé Lau.

Beluister hieronder het volledige album:

Broeder Dieleman

Met komma waagt de Zeeuw Broeder Dieleman zich aan een dubbelalbum. Het vertrouwen om zo een huzarenstuk aan te durven, haalt hij ongetwijfeld uit de goede ontvangst van zijn vorige platen, waarvan je op deze blog ook recensies kan lezen.
Wie vertrouwd is met zijn werk, merkt dat de man steeds matuurder klinkt en muzikaal steeds dieper weet te snijden. Zijn songs kennen een diepgang en rijkdom die aanvankelijk nog onvoldoende uitgewerkt was maar intussen steeds meer tot volle wasdom komt. Het maakt ze tot voldragen liederen die niet gauw vervelen omdat de details je beluistering na beluistering overvallen. Opener Christoforus verkent tekstueel niet bepaald nieuwe wegen maar de muziek is wel volwassener. En dat geldt nog meer voor De groeten, een song gedragen door de klarinet die langgerekt rondom de pianotoetsen wentelt. Het grote donkere water van de nacht voert ons terug naar de haast pastorale Zeeuwse folk waar Broeder Dieleman een patent lijkt op te hebben (al haalde hij ook mosterd bij artiesten als Ries De Vuyst). Als een donkere plas in een allesomvattend nachtelijk zwart omhult de song de luisteraar en sleurt hem mee in de diepten van wat ik me voorstel als reële koele meren des doods. De banjo is het moordwapen waar hij zich van bedient.
Hoewel Jane Pape in dezelfde sfeer start, stuwen de andere instrumenten dit nummer een andere richting uit. Het is een tweestrijd tussen de sobere banjo en de andere, uptempo instrumenten waarbij wij uiteindelijk geen winnaar durven aanduiden. Daarna volgt het gloedvolle Alles is beweging, dat soul, blues en warme jazz vermengt. Ik hoor vlagen Dead Can Dance doorheen deze song maar evengoed kan je vleugjes Morphine herkennen. 
Op Onaf pad wordt de hoofdrol weer overgenomen door de banjo en de stem van de Zeeuw, een sobere combinatie die blijft werken als ze -zoals op dit album het geval is- maar voldoende omringd wordt. Omer II is het vervolg op Omer Gilliet uit Uut de bron, een ode aan de kunstenaar Omer Gilliet. De piano maakt dit lied zowel lieflijk als dwingend. En opnieuw wentelen de andere instrumenten zich om een basismelodie en ritme die de song schragen. Leve de wind slaat het eerste deel van deze dubbelaar af, met nog eens een herhaling van de muzikale thema's die ons intussen vertrouwd in de oren klinken.
De tweede schijf bevat twee heel bijzondere nummers, 't Gat van Pinten I en 't Gat van Pinten II, waarin field recordings de hoofdrol spelen. Dat Gat van Pinten is een kreek nabij Axel die een heilig toevluchtsoord is voor de zanger. Op het eerste deel van de ode daaraan hoor je een oude man vertellen en je leert tussen alle (ook auditieve) drukte die op ons afkomt, weer geduldig luisteren. Luisteren naar verhalen, het is de kern van het menselijk bestaan, een kern die we al te gauw vergeten en waar Broeder Dieleman ons op de meest dwingende en tegelijk meest zachte manier naar doet terugkeren. Niet alleen het verhaal van de oude man, ook de geluiden van de krekennatuur worden op indringende wijze aan ons gepresenteerd. In het tweede deel van de ode bekruipt de muziek ons als een steelse struikrover, als een schaduw in de nacht, als een personage uit Nacht en ontij, die bijzondere plaat die Boudewijn De Groot ooit maakte en waar we, in tegenstelling tot zijn andere platen, wel eens slapeloze of net door nachtmerries gekwelde nachten van krijgen.

Beluister hieronder het volledige album:

The Virgin Army

Ook via Twitterberichten doe ik al eens een ontdekking. Zo was er dit jaar een tweet van Broeder Dieleman over het album van The Virgin Army die me nieuwsgierig maakte. The Virgin Army is eigenlijk Teije Venema, die ook als kunstenaar, docent en voorganger in de Pinkstergemeente al enige faam genoot. Het hoeft dan ook niet te verwonderen dat zijn muziek en zijn teksten gedrenkt zijn in een bouillon van religie, maar vrees niet hier gepreek te gaan horen. Allerlei thema's zoals de dood en seks worden niet geschuwd en daarbij hanteert hij geen pastoorstoontje.
De titels van de negen songs op de plaat kunnen dan ook behoorlijk choquerend overkomen voor wie een "christelijke" plaat verwacht. All that's left of love is lust, You gotta burn, burn, burn!!! en I used to believe that I was the Messiah (now it's late and you're drunk and I'm wearing your dress) zijn echter vooral goed in het oor liggende rocknummers. Who is this king? (he calls on all the sinners to repent) had van een Wovenhandalbum kunnen komen (die banjo!) en Everybody will be singing in the choir (wolfs, birds, mad motherfuckers, women and children) is grootstedelijke countryrock als we er al zo'n etiket durven op te plakken. Ook hier horen we David Eugene Edwards maar dan met gevoel voor humor.
Deze plaat verrast, slaat en zalft (zo'n religieuze metafoor kon ik echt niet laten liggen) en verdient een ruimer publiek. Haast u dus allen naar 's mans Bandcamp. U moest al weg zijn... 

Je kan het volledige album hieronder beluisteren en je kan het ook bestellen aan de prijs die je er zelf wil voor geven via de Bandcamp van de band:

Broeder Dieleman

De Zeeuw Broeder Dieleman bracht vorig jaar een derde album uit. Uut de bron is een zo mogelijk nog ingetogener, teruggetrokkener plaat dan zijn voorgangers. De muziek wordt afgewisseld met geluidsfragmenten waardoor het gevoel ontstaat dat je naar een documentaire luistert.
Zo horen we in Ruischendegat de zee, vogels, een verre kerkklok en een motorfiets. Het vredig tafereel gaat over in een gesprek in het Zeeuws dialect. Terwijl het gesprek wegsterft, start Hoofdplaat als ware dit het Zeeuwse equivalent van Sigur Ròs. Er wordt ruim de tijd genomen om de muziek zich te laten ontvouwen en de outro is zo rustgevend dat ik al helemaal weggezonken ben in de polderklei. Spaarzame banjo leidt Meilied in. Hoewel het dialect het midden houdt tussen Westvlaams en Nederlandse dialecten die ik alleen maar ken uit sketches over boeren en jeugdfeuilletons die zich afspeelden op het platteland in vervlogen tijden, valt het me erg moeilijk te begrijpen wat Broeder Dieleman nu precies zingt.
Gelukkig hoef je, net als bij de voornoemde IJslanders, de taal niet te begrijpen om gevangen te worden door de muziek. Ik voel de nostalgie en de lof op het plattelandsleven zo ook wel in Lovenpolder, boerengat. Ook hier is het nummer doorspekt met flarden gesprekken. Het Lied van de wilg wordt gezongen door koebellen en passerend verkeer: een allegorie voor de boerenbuiten waar moderniteit niet aan voorbijgaat maar het verleden gekoesterd wordt met de hardnekkigheid van taaie, ouwe mannenhanden.
Aan de priester-kunstenaar Omer Gielliet is het gelijknamig lied opgedragen. Omdat de lyrics hier meer begrijpbaar zijn, adviseer ik iedereen goed te luisteren naar deze ode.  Vorig jaar werd de bezongene 90 jaar en naar aanleiding daarvan kan je in Het Warenhuis/Museum Land van Axel in Axel (NL) tot 2 april naar een tentoonstelling van zijn werken. Afgaande op wat ik in een kort item met Broeder Dieleman op NPO2 zag in Landinwaarts, is dat zeer de moeite waard.
Nehallenia lijkt een religieus lied. Het is niet zozeer de religieuze ervaring van een ontmoeting met God maar een haast animistisch treffen met het landschap van de kreken rond Axel. Een soortgelijk lied is Water, waarin gesproken gedeeltes afwisselen met a capella en uiteindelijk ook muzikaal ondersteunde zang. Naadloos vervloeit het in Onder Zaamslag. Het toegevoegde ritmische element bepaalt in sterke mate dit nummer, waarin Tonnie Dieleman er het zwijgen toe doet omdat de muziekinstrumenten al klare taal spreken.

Beluister hieronder het volledige album:

Twintig parels per maand: oktober 2015

Hier zijn de twintig parels voor de maand oktober:

1. I'm sorry - Red House Painters: een prachtige cover van John Denver door de band van Mark Kozelek
2. The curse - Josh Ritter: Ritter maakt mooie platen. Ze zijn heel bijzonder maar ook nooit minder dan goed. Zo blijf je natuurlijk meestal een beetje in de schaduw, maar af en toe gun ik hem het licht
3. Sunny road - Emiliani Torrini: het hoeft niet altijd Jungle drum, haar grootste hit, te zijn. Dit is ook een heel mooie song
4. For the black hand at dawn - Geppetto And The Whales: ik zag de band intussen al enkele malen live en dit blijft mijn favoriet nummer
5. Gloria - Bonnie 'Prince' Billy: het blijft voor mij verbazingwekkend hoe Broeder Dieleman, een Zeeuw, erin slaagde om zijn lied gecoverd te krijgen door de grote Will Oldham
6. All mine - Portishead: uit het tweede album van de Bristolse band
7. Don't give up on me - Solomon Burke: de laatste jaren voor zijn dood maakte deze Amerikaan nog enkele prachtplaten die me hem lieten ontdekken
8. Mess around - Ray Charles: en dat Ray een absolute topper is, hoeft geen verder betoog
9. Don't believe the hype - Public Enemy: ze zijn zwart en ze zijn kwaad, maar vooral, ze maken zowat de beste old skool hiphop. Check vooral hun albums It takes a nation of millions to hold us back en Fear of a black planet
10. Bohemian forest - Pantha du Prince: bizarre muziek van een artiest die ons lang laat wachten op nieuw werk
11. Standing next to me - The Last Shadow Puppets: laatst luisterde ik nog eens naar het album van The Last Shadow Puppets en wat een prachtplaat is dat eigenlijk zeg...
12. The rake's song - The Decemberists: deze band heeft mijn hart gestolen. Jammer genoeg halen ze niet altijd hetzelfde niveau, maar als ze goed zijn, zijn ze ook écht goed
13. Looking at the world from the bottom of a well - Mike Doughty: de ex-frontman van Soul Coughing (vorige maand ook al aanwezig als gast bij een nummer van 808 State) maakte intussen al enkele solo-albums en hoewel hij helemaal uit het zicht verdween, zijn die best te pruimen
14. Photographs - Marble Sounds: het is nog wachten op een nieuw album tot januari volgend jaar, dus genieten we nog even van dit pareltje
15. Philosophy - Ben Folds Five: Ben Folds slaagt er met zijn groep in om, met behulp van een piano, popnummertjes tegelijk kinderlijk eenvoudig en toch helemaal af te laten klinken
16. Yet again - Grizzly Bear: een prachtsong uit het album Shields dat ik hier ooit reviewde
17. Can't win them all - Tiny Legs Tim: een Gentse bluesmuzikant die ons intussen al enkele schitterende albums afleverde en die live zowat elke week wel in minstens één Gents café te bewonderen valt, waar hij meestal samen met Lightning Guy jamt
18. Get behind the mule - Tom Waits: één van de mooiste platen die Waits ooit maakte, is voor mij toch nog steeds Mule variations, waaruit dit liedje komt
19. Welcome, ghosts - Explosions In The Sky: prachtige postrock
20. The truth - Clawfinger: we eindigen deze maand met een nummer dat muzikaal misschien niet tot het beste behoort wat je kan beluisteren, maar nostalgie kent ook zijn rechten. Deze Zweden maakten één plaat die me echt kon boeien, Deaf dumb blind. De teksten zijn soms nogal naïef en eendimensionaal, maar ze gingen er tenminste voor, zoals ze ook bewezen op Rock Torhout

Geniet van de selectie van deze maand:

Ora et Labora pinkstermix

Na de dansbare religieuze mix en de kerstmix deel ik met plezier de pinkstermix van Ora et Labora (Pim van de Werken en Broeder Dieleman):


 
Tracklist:

1. Intro - Ds. Richard
2. Jezus - Esther Tims
3. Maria Magdalena - Halleluja 2000
4. Dank u - In Verwondering
5. Supporters - BBC Combo
6. Happy man - De Popgroep Van Het Leger Des Heils
7. Eenmaal - De Zingende Zusjes
8. Jozua won de slag bij Jericho - Piet Sybrandy
9. Ben je bang? - Eigentijdse Jeugd

Bonnie 'Prince' Billy en Broeder Dieleman

Temidden de elk jaar groter wordende berg speciale releases ter gelegenheid van Record Store Day (RSD) valt de split 7″ van Bonnie ‘Prince’ Billy en Broeder Dieleman onder meer op door het opzet: beide artiesten coveren één song van de ander in een vertaalde versie. Zo wordt een kleinood geboren dat de aanschaf meer dan waard is.
De kiem voor deze release werd vorig jaar gelegd toen ze samen een tournee door Nederland met acht onversterkte shows speelden, onder meer in kerken. Indien geen vriendschap dan is toch minstens wederzijdse muzikale bewondering ontstaan tussen Will Oldham, de folkduizendpoot die onder een heleboel namen talloze platen uitbracht, en Tonnie Dieleman, die in het Zeeuws hetzelfde genre een grote dosis religiositeit inspuit. Oldham vertaalde de titelsong van het tweede album van Broeder Dieleman (Gloria) en de Nederlander zingt Three questions in het Zeeuws.
Wij legden de originele versies naast de covers. Gloria klonk al heel sterk als iets wat van Oldham had kunnen zijn, dus zo vreemd is het niet om Bonnie ‘Prince’ Billy deze song nu te horen brengen. Het grootste verschil ligt dan ook in de stemmen, die in niks op elkaar lijken. De als doorrookte vaten klinkende vocalen van Oldham verlenen het nummer op die manier een geheel andere klankkleur en als bovendien de arrangementen soberder blijken, resulteert dat in een coverversie die bestaansrecht ontleent buiten het origineel om. Three questions stond origineel op Master and everyone en krijgt nu dus een vertaling in een Nederlands dialect dat voor de originele artiest onverstaanbaar moet zijn, gezien wij al moeite moeten doen om te begrijpen wat Dieleman zingt. Hier is het de toevoeging van de piano die de meerwaarde oplevert. Al geldt natuurlijk ook voor dit lied dat de andere vocale inkleuring de song laat kantelen tot iets nieuws.

Je kan deze recensie ook hier lezen op Indiestyle.

Top albums van 2014: prelude tot de top 10

Omwille van verscheidene redenen heb ik dit jaar geen uitgebreid klassement gemaakt van de beste albums van dit jaar, al krijg je morgen wel de top 10 te lezen.
Hieronder dus een alfabestische lijst van de platen waar ik erg van genoten heb en die weliswaar de top 10 niet haalden, maar die toch een extra vermelding waard zijn. Verder heb ik dit jaar veel (maar niet zoveel als gepland) naar Bob Dylans werk geluisterd en op rommelmarkten fijne ontdekkingen gedaan.
Maar we steken van wal met de betere albums en EP's van 2014:

• Live in Dresden - CHANTAL ACDA: vorig jaar een prachtig debuut, dit jaar een prachtig live-album met die songs: het solo-verhaal van Chantal Acda begint wel erg mooi te worden
• The history of music: a mosaic - A CLEAN KITCHEN IS A HAPPY KITCHEN: gitaren die losbarsten in geweld waarvoor je niét moet schuilen
• Furu - ARSENAL: in Japan opgenomen en alweer ééntje om te koesteren, de nieuwe van Arsenal
• Electric balloon - AVA LUNA: geen moment verveling bij deze band die Frank Zappa in herinnering brengt
• Morning phase - BECK: twaalf jaar na het prachtige Sea change wist Beck weer te raken met het erg gevoelige en mooie Morning phase
• On recording birds - BIRDS THAT CHANGE COLOUR: retro pastorale folk, je houdt het niet voor mogelijk dat het nog bestaat, en dan val je helemaal omver als je ook nog eens hoort hoe goed dit is
• Gloria - BROEDER DIELEMAN: beter dan zijn debuut en nog steeds doordrenkt van religieuze thema's en gezongen in het Zeeuws dialect. Broeder Dieleman is stilaan met voorsprong onze favoriete noorderbuur
• Dageraad - CHARNIA: een droomdebuut voor deze Lokeraars die doom, sludge en ambient vermengen
• Blank project - NENEH CHERRY: van deze dame wist ik niet eens dat ze nog steeds platen maakte, maar wat een prachtplaat leverde ze dit jaar af. Beetje jammer dat het in het midden wat inzakte, hier zat misschien nog meer in...
• Lion city - DIRTMUSIC: het vervolg op het vorig jaar verschenen Troubles kwam aardig in de buurt van de prestatie die deze Westerse en Afrikaanse muzikanten toen al leverden
• Loma vista - FAMILY OF THE YEAR: met één goeie zomerse single en een pretentieloze plaat werden ze de Broken Glass Heroes van 2014
• Follia! - FOLLIA!: Vlaamse folk die de klei ontstijgt en internationale invloeden uit country, folk en pop vermengt tot een consistent geheel
• Micah P. Hinson and The Nothing - MICAH P. HINSON: alleen al het verhaal achter het ontstaan van dit album is de moeite waard en als je weet dat deze man nog nooit een slechte plaat maakte, dan mocht je wat mij betreft deze blindelings aanschaffen
• Sincerely average - HITSVILLE DRUNKS: laat je niet misleiden door de titel van deze plaat. Mauro was dit jaar in vele gedaanten aanwezig en met deze groep leverde hij alvast een heerlijke rockplaat af waarbij we af en toe aan Evil Superstars moesten denken
• Air+ - INWOLVES: fijne EP van de groep rond drummer Karen Willems (ook bekend van Yuko, Zita Swoon,...)
• From Scotland with love - KING CREOSOTE: fijne popplaat van een onderschatte en weinig bekende artiest
• Live in Ghent 1991 - KITCHEN OF INSANITY: deze band leerde ik pas dit jaar kennen, onder meer dankzij het nu pas uitgebrachte concert in de Vooruit in Gent in 1991
• Playback with a switch (a cassette anthology 1978-1982) - KLOOT PER W: interessante heruitgave op vinyl van cassettes die Kloot Per W eind jaren 70 en begin jaren 80 maakte
• Harlaz - MAD ABOUT MOUNTAINS: hoorbare groei met deze tweede plaat voor de Limburgers
• Morgan Delt - MORGAN DELT: vreemde, psychedelische plaat die je verward achterlaat en even later alsnog op "repeat" laat drukken
• This is my hand - MY BRIGHTEST DIAMOND: een groeiplaat was dit, de vierde van My Brightest Diamond
• July - MARISSA NADLER: Secred Bones is stilaan een kwaliteitslabel aan het worden, afgaande op de vrijwel steeds fantastische releases op dit label. Nadler maakt het soort folk waar ik met plezier voor concertzalen opzoek
• Nordmann - NORDMANN: een veelbelovende EP van de tweede uit de Rock Rally, die veel goeds doet verhopen voor het debuutalbum begin volgend jaar
• Bring down the sky - NORTHUMBRIA: laat je overweldigen en geniet. Ik had nog geen tijd om deze te reviewen hier, maar begin 2015 volgt die nog
• Close to the glass - THE NOTWIST: niet zo goed als Neon golden maar desalniettemin een erg goeie plaat
• Too bright - PERFUME GENIUS: dit album verdiende meer aandacht dan ik eraan gegeven heb, maar het staat wel vast dat Perfume Genius een erg getalenteerde artiest is. Ik wil hem graag eens live aan het werk zien, hopelijk lukt dat in 2015
• Held in splendor - QUILT: leren kennen dankzij hun optreden op Leffingeleuren en in het oog te houden
• Run the jewels 2 - RUN THE JEWELS: te laat in het jaar ontdekt om nog de top 10 te halen, maar avontuurlijke en keigoede hiphop, die het niet moet hebben van "ho's, bitches, bro's and dicks" 
• In today already walks tomorrow - SLEEPMAKESWAVES: meer dan een half uur zalige post-rock uit Australië. Dit debuut werd pas dit jaar bij ons uitgebracht
• Tremors - SOHN: prachtplaat waar ik dit jaar veel te weinig naar geluisterd heb en dat is wellicht één reden waarom ze de top 10 niet haalde
• High hopes - BRUCE SPRINGSTEEN: alweer een heel goede plaat van deze ouwe rukker/rocker
• No one is lost - STARS: op hun best in up-temponummers mag het wel eens gaan lukken voor deze band
• Spring 2014 - TEHO TEARDO and BLIXA BARGELD: deze ep volgde op de vorig jaar uitgebracht samenwerking Still smiling en kocht ik bij hun optreden in Brugge
• Hot dreams - TIMBER TIMBRE: ik zag ze hier en daar opduiken in de eindejaarslijstjes en dat is terecht, want ook deze plaat is weer heel goed geworden. Referenties bij dit vijfde werkstuk zijn uiteenlopende namen als Danny Elfman, Los Lobos, Tindersticks en Arcade Fire
• Nikki Nack - tUnE-yArDs: een uniek geluid en een dijk van een album resulteren in drie kwartier telkens nieuwe details ontdekken
• Nobody wants to be here and nobody wants to leave - THE TWILIGHT SAD: hoewel ik vrees dat deze groep een eeuwige belofte wordt, heb ik toch genoten van hun nieuwste worp
• It is time for you to return - JOZEF VAN WISSEM: misschien wel de grootste ontdekking die ik deed dit jaar. Een heel ver verleden gaat een huwelijk aan met de eenentwintigste eeuw dankzij de minimalistische muziek en de prominente aanwezigheid van de luit
• Into the woodz - VODZ: Limburgers die Triggerfinger naar de kroon steken en bij mij alvast beter scoren
• Songs from a window - MATT WATTS: als ik zou moeten zeggen wie er nét naast de top 10 greep, wint Matt Watts, wiens vorige album ik ook al zo goed vond, die prijs. De elfde beste plaat van het jaar is dit dus voor mij
• Lazaretto - JACK WHITE: andermaal goed, maar niet goed genoeg om in de échte top te eindigen, deze van Jack White
• Annabel dream reader - THE WYTCHES: de plaat laat nog niet het hele potentieel horen dat ik wel op het podium waarnam bij hun passage op Leffingeleuren, maar desalniettemin zéér straf
• Tomorrow's modern boxes - THOM YORKE: op het einde van dit jaar bracht Thom Yorke plots een nieuw album digitaal uit en zoals steeds mag je je verwachten aan interessante muziek, die echter wat meer tijd nodig heeft om onder mijn vel te kruipen