Gelezen (51)

Poppy Shakespeare - Clare Allan

Clare Allan schreef een heerlijk satirisch boek over de hedendaagse psychiatrische "zorg". Het was na een vermelding in het boek Het einde van de psychotherapie van Paul Verhaeghe dat ik dit boek ontleende in de bib. Hoofdpersonage Poppy Shakespeare, een alleenstaande moeder, belandt in de ambulante psychiatrische zorg en komt er terecht tussen mensen die al jarenlang in het zorgcircuit vastzitten en zich daarin genesteld hebben. Dat zij nét weg wil, niet als psychiatrisch gestoord wil gezien worden, en géén uitkering wil krijgen, is voor hen onbegrijpelijk. Haar komst zet dan ook heel wat in beweging onder de groep patiënten en de hilarische resultaten van die onrust leidt tot een bevestiging van je het hele boek lang voelt aankomen: behandel iemand als gek, breng hem in een in se ziekmakend systeem en op het einde van de rit krijg je alsnog je self-fullfilling prophecy. 

De neoliberale waanzin: flexibel, efficiënt en... gestoord - Paul Verhaeghe 

Identiteit - Paul Verhaeghe

Nadat ik helemaal ondersteboven was van zijn vorig boek, kon ik eindelijk Identiteit van Paul Verhaeghe aanvatten. In de voorbije maanden had ik al tussendoor de neerslag van zijn lezing, over de neoliberale waanzin, gelezen, en uit beide boeken citeert hij zelf nogal vaak in zijn nieuwste, in die zin dat heel wat voorbeelden terugkomen en heel wat zinswendingen en alinea-opbouw terugkeren. Maar wat Verhaeghe alweer aanreikt in zijn boek (want hij benoemt niet alleen de zaken, maar wijst ook de richting waarin een antwoord mag verwacht worden), is alweer erg inspirerend. 
Sommige collega's noemen me al lachend een fan van Paul Verhaeghe. Ik weet alvast dat hij voor mij de theoretische basis neerschrijft van wat ik in mijn klinische ervaring en in mijn theoretisch reflecteren over mijn werk al jarenlang aanvoelde. Bovendien reikt hij ook richtingen aan waarin ik verder kan, zodat het niet bij constateren blijft, maar dat ik hier werkelijk mee aan de slag kan in mijn werk.

De Saint en de blonde erfgename - Leslie Charteris

Ik vertelde hier al over de jeugdherinneringen die voor mij verbonden zijn met de verhalen van de Saint, en dus lees ik af en toe eens zo'n (tweedehands bij De Slegte gekocht) boekje. Het verschaft ontspanning en vertier, en is op een jongensachtige manier eigenlijk best wel amusant. In dit verhaal van de Saint echter is de plot die Leslie Charteris neerschrijft zo alle kanten op stuiterend, dat het een klein beetje tegenviel. De gebruikelijke ingrediënten die deze reeks zo genietbaar maakt, zijn weliswaar aanwezig, maar ik houd er bij dit soort boeken toch meer van als de plot gewoon wat rechtlijniger is.

Gelezen (50)

Het einde van de psychotherapie - Paul Verhaeghe

Het is geleden van toen ik No logo van Naomi Klein last dat een boek zulk een impact had op me. Net als toen ervoer ik bij Het einde van de psychotherapie van Paul Verhaeghe het gevoel dat alles op zijn plaats viel, en dat hetgeen ik intuïtief al "wist", ineens onderbouwd en beargumenteerd werd door iemand die dezelfde dingen merkt als ik (en nog een stap verder gaat, en met meer kennis terzake spreekt). Ik merk dat ik net als toen met het boek van Naomi Klein in mijn denken, en in dit geval ook in mijn werk, sterk beïnvloed ben en heel erg bezig blijf om de inhouden uit het boek een plaats te geven, te hervertalen, te integreren in mijn denken, het te verbinden met mijn overige kennis en ideeën. Ik wil er over praten, over discussiëren, over communiceren zodat alles sterker en solider in me opgenomen wordt. 
In het boek maakt Paul Verhaeghe eerst de noodzakelijke verbinding tussen wat in de psychotherapeutische (en psychiatrische, orthopedagogische en psychologische) wereld allemaal gebeurt en de ruimere maatschappelijke context, meer bepaald het ultraliberaal en hyperkapitalistisch denken en de overheersende kapitalistische ideologie. De psychodiagnostiek wordt vakkundig gefileerd en de pijnpunten worden aangeduid met precisie. De DSM wordt aan een kritisch, onderbouwd onderzoek onderworpen en de gevolgen van de "DSMbilisering" (zoals hij het noemt) worden in kaart gebracht. De gevolgen voor psychotherapie worden besproken, én Paul Verhaeghe geeft aan op welke manier de huidige problemen waar mensen mee naar de praktijk van de therapeut komen, verschillen van die van vroeger. Hij geeft gelukkig ook aanwijzingen over hoe therapeuten ook die mensen (die volgens hem vooral lijden aan "actuaalneuroses", wat ik zou hervertalen naar de eerste fases van de sociaal-emotionele ontwikkeling volgens Došen) kunnen helpen, en dat is in het bijzonder het deel dat ik in mijn werk tracht te hervertalen dezer dagen naar de begeleiding die wij geven aan kinderen die naast hun mentale handicap ook een diagnose binnen het autismespectrum hebben gekregen. 
Soms zijn de argumenten van Verhaeghe onthutsend (b.v. als hij vertelt op welke manier controlegroepen samengesteld worden in effectiviteitsonderzoek van psychotherapie), soms vereist zijn betoog toch wel wat kennis van het Freudiaans-Lacaniaans denken (al brengt hij dat meestal heel helder en vraag ik me toch af of het zelfs niet voor niet-kenners toch te begrijpen valt...) en heel vaak had ik het gevoel dat EINDELIJK eens iemand schrijft wat ik al lang denk...
Het is nog veel te vroeg om de volledige daadwerkelijke impact van dit boek in te schatten, maar net als bij het boek van Klein ben ik er nu al van overtuigd dat niets meer hetzelfde zal zijn voor mij...

Wie mij persoonlijk kent (en het boek ook gelezen heeft, misschien...), mag me TEN ALLEN TIJDE aanspreken om hierover van gedachten te wisselen. Ik wil niet liever!

Hieronder een aflevering van het boekenprogramma van VPRO waarin dit boek besproken werd (jammer genoeg in 3 delen geknipt):

Gelezen (160)

 

Wijsheid - Paul Verhaeghe

Na zijn vorige boeken heeft Paul Verhaeghe beslist om vanaf nu aparte onderwerpen aan te snijden, zonder onderling verband, die hij dan wil uitwerken (zoals hij dat in zijn trilogie eigenlijk ook al deed). Dit is het eerste boek met dat vernieuwde opzet en het gaat vooral over de "tegenstelling" tussen wijsheid en kennis. Verhaeghe ontkracht de mythe dat we met steeds meer kennis (tot die volledig zou zijn, wat echter onmogelijk is, en De Waarheid zou brengen, ook al een een niet waar te maken ambitie) alle problemen kunnen oplossen. Jazeker, kennis en de daaruit vloeiende technologische vooruitgang (in het Westen) heeft ons heel wat opgeleverd, maar zadelt ons ook op met nieuwe problemen. De klimaatverandering is daarvan wellicht het grootste en belangrijkste.
Verhaeghe houdt dan ook een pleidooi voor wijsheid, die je niet in de exacte wetenschappen kan ontdekken an sich en die je niet zomaar kan doorgeven als kennisoverdracht, maar die terug te vinden is in kunst, zingeving/religie en filosofie.
Maar in plaats van een tegenstelling te vormen, dienen kennis en wijsheid elkaar aan te vulllen.

 

De ballade van het treurige café - Carson McCullers

Carson McCullers neemt ons mee naar het verleden in een klein stadje of dorp in de VS, waar een bijzondere vrouw met het binnenhalen van een ver familielid haar hele leven op de kop blijkt te gaan zetten. Al lijkt het in het begin allemaal mee te vallen, de veranderingen voltrekken zich langzaam en volgen elkaar op tot het hoofdpersonage helemaal veranderd is.
Dit is een vlot boek dat je meeneemt bij de hand in deze wonderbaarlijke geschiedenis. 

Naar zachtheid en een warm omhelzen - Adriaan van Dis

In dit autobiografisch werk schetst Adriaan Van Dis voor het eerst het relaas van een periode in zijn leven die hij (naar het schijnt, ik ken zijn hele oeuvre immers niet) altijd vermeden heeft in eerdere boeken. Het behandelt de periode waarin hij op logement ging bij zijn grootvader aan moeders zijde en diens huismeid (die echter een niet-officiële grootmoeder zou genoemd kunnen worden). De reden voor zijn logement was de mentale toestand van zijn in Indonesië getraumatiseerde vader en de druk die dat gaf op het gezin.
Hij schetst de vrouw waar hij terecht komt (Ommie noemt hij haar) als een warme vrouw die hem met zoveel zorg omringde, ongeacht zijn gedrag, dat het een mooi en liefdevol portret wordt. Je merkt dat de jonge Adriaan hier alsnog de onvoorwaardelijke liefde vindt die hij zo vaak heeft moeten missen.
Dit boek is daarmee ook een pleidooi voor het zoeken en vinden van die mensen die een verschil in het leven kunnen maken voor jonge "moeilijke" kinderen, voor jongeren met een emotionele en psychische rugzak. 

In Holland staat mijn huis - Annie M.G. Schmidt

In de periode 1954-1955 schreef Annie M.G. Schmidt voor Het Parool, een Nederlandse krant, stukjes over het dagelijks, huishoudelijk leven in de "moderne" tijd toen Nederland al een eind rechtgekrabbeld was na de oorlog.
Het is een leuke verzameling die we in dit boek terugvinden, waarin je Schmidts kenmerkende, vlotte taal zo herkent en die een andere kant laten zien van de schrijfster van al die kinderboeken en -versjes.
Een aangename leeservaring dus! 

Ik zeg geen vaarwel - Han Kang

Het is eigenlijk wel jammer dat we hier zo weinig meekrijgen van de geschiedenis (zelfs de recente) van niet-westerse landen. Zo heb ik amper kennis vergaard over de Koreaanse oorlog, de jaren vooraf en erna zelfs heel weinig over de dictatuur die duurde tot eind jaren tachtig, begin jaren negentig in Zuid-Korea.
Die achter was ongetwijfeld nuttig geweest om beter te begrijpen waarover dit boek van Han Kang gaat, dat vooral de periode van de opstand in Jeju en de genocide aldaar behandelt. Dat gebeurt in het tweede deel van het boek, na een lange aanloop waarin het hoofdpersonage op vraag van een vriendin die in het ziekenhuis ligt na een ongeval, naar Jeju (het eiland ten zuiden van het Koreaanse schiereiland) afreist.
In dat tweede deel krijgt het boek ook een magisch-realistische toets die me wat deed denken aan Gabriel García Márquez in "Honderd jaar eenzaamheid", maar er ook van verschilt omdat de hele stijl van het boek afstandelijker aanvoelt.
Dat belette me zeker niet om te genieten van dit boek, dat mooi geschreven is en zich langzaam ontvouwt tot een verhaal dat we eigenlijk veel beter in zijn historische context zouden moeten kunnen begrijpen. Ik vermeld hier ook nog even dat Han Kang in 2024 de Nobelprijs voor Literatuur won.

Gelezen (139)

Over geweld - Hannah Arendt

De filosofe Hannah Arendt schreef deze tekst niet zo lang na de studentenrevolutie van 1968 en hoewel dat sommige voorbeelden misschien wat gedateerd maakt, blijven de inzichten in dit boek over geweld (en de verhouding tot macht, voornamelijk) ook vandaag interessant. Alleen: zo'n filosofisch boek lezen is altijd ook wat worstelen met de veelheid aan concepten en ideeën, die tijd nodig hebben om ze te laten bezinken.
Ik vroeg me ook af hoe ze naar sommige ontwikkelingen van de laatste decennia zou kijken vanuit die bril van macht en geweld... 

Niets in zicht - Jens Rehn

Jens Rehn heeft een mooi (anti-)oorlogsboek geschreven en vermeldt daarin amper oorlogsgevechten. Toch beklijft het verhaal van twee drenkelingen in een rubberboot op de Atlantische Oceaan, één Amerikaan en één Duitser, net door de afstandelijkheid waarmee de personages benaderd worden en de vaagheid van de context. Daardoor komt de focus te liggen op de universele strijd om te (over)leven en op de gedachten van de hoofdpersonages. Gekweld door dorst (naast andere ontberingen) en voor één van hen zelfs een schotwond waardoor hij een arm kwijt is, drijven de twee op het water zonder veel hoop op redding, want hoe vaak en hoe intens ze ook turen, steeds is het "niets in zicht". De auteur slaagt erin om in dit prachtig boek zeer scherp existentiële thema's aan te raken zonder gruwel expliciet te maken, maar tussen alle regels door lees je hoe het bestaan zelf zich van zijn hardste kant laat zien.

Naziliteratuur in de Amerika's - Roberto Bolaño

Roberto Bolaño beoefent hier een wel heel bijzondere vorm van romanschrijfkunst, door zijn boek op te vatten als een verzameling biografieën van Amerikaanse rechtse auteurs (dichters, romanschrijvers,...) die allemaal gemeen hebben dat ze nooit echt bestaan hebben en ontsproten zijn aan zijn fantasie. De personages staan soms in onderling verband, soms niet, ontmoeten soms reële historische figuren en situeren zich zowel in Zuid-Amerika, Midden-Amerika en de Caraïben en zelfs de VS. De schrijver weet hun levensverhalen op een vlotte, aangenaam leesbare manier te brengen en je vergeet haast dat deze mensen nooit echt bestaan hebben en hun werken evenzeer verzonnen zijn.

Over normaliteit en andere afwijkingen - Paul Verhaeghe

Wie bekend is met het werk van Paul Verhaeghe (of zelfs, zoals ik, ooit les van hem kreeg) zal in dit beknopte boek wellicht weinig nieuws vinden. Toch is het een interessante en vlotte (en niet al te uitgebreide) inleiding tot het denken van de maatschappijkritische psychoanalyticus.
Het opzet van het boek is overigens wel zeer interessant. De uitgevers van deze reeks (Nieuw licht) vragen een auteur om een belangrijk werk uit b.v. de filosofie te herlezen en te becommentariëren vanuit de huidige tijd. Zo trekt Verhaeghe hier aan de slag met de "Geschiedenis van de waanzin" van Michel Foucault en toetst hoe relevant dat boek nog is voor deze tijden en welke ideeën van toen te herkennen zijn in wat zich tegenwoordig rondom ons afspeelt.

Oostwaarts. Reizen door de Balkan, het Midden-Oosten en de Kaukasus - Robert D. Kaplan

Net als Balkan ghosts, waar dit boek in zekere zin een vervolg op is, combineert Robert D. Kaplan reisverhaal en politieke analyse in een boeiend relaas waarin zijn journalistieke contacten hem helpen vanuit de geschiedenis van de bezochte landen hun huidige status en mogelijke toekomst te begrijpen. Al is de analyse intussen ook alweer zo'n twintig jaar oud, ze blijft verhelderend, want Kaplan bezoekt niet alleen enkele Balkanlanden opnieuw maar reist verder naar het Midden-Oosten (Turkije, Syrië, Libanon, Jordanië en Israël) en de Centraal-Aziatische landen van de Kaukasus (Georgië, Armenië, Azerbeidjan en Turkmenistan). Zijn voorspellingen zijn zeker interessant maar doordat die landen zo weinig in onze berichtgeving voorkomen, zou het wat opzoekwerk vergen om te checken wat er intussen (al) van uitgekomen is...

Gelezen (121)

Het elfde uur. 11 november 1918. De gewelddadige laatste dag van de eerste wereldoorlog - Pieter Serrien

Pieter Serrien reconstrueert aan de hand van onder meer officiële verslagen en dagboeken de laatste dagen van de Eerste Wereldoorlog. In een eerste deel focust hij op de aanloop naar het einde, om dan in het tweede deel de laatste 24 uur uur per uur te illustreren. In een derde deel staat hij stil bij wat er gebeurde na het elfde uur van de elfde dag van de elfde maand, het officiële einde van De Groote Oorlog. Daarmee schetst hij niet alleen een interessant maar vaak ook menselijk beeld ervan en brengt hij de lezer heel dicht bij de historische realiteit.
Het enige minpuntje aan dit boek is de wat slordige eindredactie: de foutjes verstoren weliswaar de inhoud niet, maar zijn een beetje vervelend. Ik ga ervan uit dat dat in een herdruk rechtgezet zal worden...

De ondergrondse spoorweg - Colson Whitehead

Colson Whitehead verhaalt in dit boek de ontsnapping van Cora, een zwarte slavin op een plantage in Georgia, die gebruikmaakt van de "ondergrondse spoorweg". In tegenstelling tot wat ik vermoedde, is dit geen beeldspraak, maar een ware spoorweg die weggelopen slaven naar de vrijheid brengt dankzij bereidwillige blanken, abolitionisten, die tegen de slavernij zijn. Die ontsnapping blijkt al bij al eigenlijk even wreed te zijn als haar slavenbestaan. Doorheen het boek worden we hard geconfronteerd met de arrogantie die de blanken in de VS als bevolkingsgroep altijd gekenmerkt heeft en die de geschiedenis van het land bepaalt. Dit is een boek dat onder de huid weet te kruipen.

Intimiteit - Paul Verhaeghe

Aanvankelijk lijkt dit boek iets teveel een herhaling van eerdere thema's uit voorafgaande boeken van Paul Verhaeghe, maar langzaam wordt het nieuwe punt dat hij maakt duidelijk... Verrassend genoeg is het bij Aristoteles dat hij een belangrijk idee haalt dat hij goed uitwerkt, namelijk dat van de pleonexia (de drang naar steeds meer). Verder zegt hij zinnige dingen over (zelf)zorg en over de noodzaak om dingen voor anderen te doen.
Wat me verder opviel, is dat hij in dit boek ook terugkeert naar enkele basisideeën van de psycho-analyse wanneer hij het heeft over de tweedelingen ik-de ander, lichaam-geest en aantrekken-afstoten (of liefde-haat). Daar puurt hij bijzonder sterke en waardevolle ideeën uit. Het maakt me nogmaals duidelijk dat de psycho-analyse zeer waardevolle inzichten aanreikt als je erin slaagt los te komen van de context waarin Freud dingen opschreef (en hoe hij dat deed) en je op zoek gaat naar een hedendaagse vertaling van zijn ideeën.

De zintuigen van vogels. Hoe voelt het om een vogel te zijn? - Tim Birkhead

In dit vlot leesbaar en toegankelijk boek over hoe vogels hun zintuigen gebruiken (en hoe die werken), brengt Tim Birkhead informatie samen over dezelfde zintuigen als dewelke de mens bezit, maar ook over magnoreceptie (het vermogen het magnetisch veld op te pikken) en emoties. Er blijkt veel te zijn dat we (nog) niet weten, maar de soms ingenieuze experimenten die toegelicht worden, laten zien hoe er al grote stappen zijn gezet om iets te begrijpen over een soort die we zelf (uiteraard) niet zijn, een niet geringe prestatie.

Gelezen (54)

Het is al een tijd geleden dat ik hier de gelezen boeken voorstelde, en dat betekent dat het er een behoorlijk aantal worden in deze post. Ik begin er dus maar meteen aan...

Bonita avenue - Peter Buwalda

In dit boek lopen verhaallijnen over de rector van de Twentse universiteit, Siem Sigerius (een voormalig judokampioen), en die van zijn ex-schoonzoon Aaron Bever voortdurend door elkaar. Op die manier krijgen we in een inkijk in hun levens en wat hen verbindt (vooral Siems (stief)dochter Joni). Peter Buwalda slaagt er echter in om uit die feitelijke verhaallijnen zoveel goud te delven dat zijn personages gelaagde, échte personen worden. Bovendien dendert het boek voort aan een razende vaart en zijn de zinnen zo knap geschreven, dat je het boek het liefst in één ruk wil uitlezen. De plotwendingen voelen nergens geforceerd, maar het is het langzaam in elkaar passen van de hele puzzel die van deze roman een sterk boek maakt. Dit is ongetwijfeld één van de beste boeken die ik dit jaar al las.

Song man - Will Hodgkinson

Van Will Hodgkinson las ik eerder al Guitar man, waarin de journalist zichzelf een jaar de tijd geeft om genoeg gitaar te leren spelen om een concert te geven. Wat ik daarvan vond, kan je hier nog eens lezen.
In dit boek gaat hij een volgende uitdaging aan. Hij wil een song schrijven én die uitbrengen op plaat. Net als bij het gitaarspelen, betekent dat vooral dat hij heel wat (bekend en minder bekend) volk interviewt naar hoe je dat precies doet, songschrijven. Al bij al is het een interessante zoektocht, al vond ik Guitar man wel beter.

Letters to Emma Bowlcut - Bill Callahan

Enkel aan de hand van de brieven die het hoofdpersonage schrijft aan Emma, een vrouw die hij toevallig ontmoette (en wiens antwoorden we nooit lezen maar gedeeltelijk kunnen afleiden aan de respons in de volgende brief), krijgen we een beeld van hun relatie, van wie dat hoofdpersonage is (iemand die aan The Vortex werkt, wat nooit duidelijk wordt wat dit precies inhoudt). De samenhang tussen al die brieven is wel erg moeilijk te reconstrueren en dus verlies je na een tijd het overzicht in dit boek. Zeker als je dit boek niet in één keer kan uitlezen, is het erg moeilijk het verhaal te blijven volgen. Laat het me erop houden dat ik de muziek van Bill Callahan pakken beter vindt dan dit boek.

Borderline times: het einde van de normaliteit - Dirk De Wachter

Enigszins in het verlengde van Identiteit van Paul Verhaeghe, klaagt ook psychiater Dirk De Wachter de gevolgen op onze geestelijke gezondheid aan van de overheersende neoliberale, kapitalistische ideologie. Daarbij vertrekt hij van de criteria voor borderline persoonlijkheidsstoornis zoals die beschreven worden in de DSM (het psychiatrisch classificatiesysteem dat wereldwijd gebruikt wordt). Op die manier toont hij aan dat onze hele maatschappij verworden is tot een ziekmakende context waarin we allemaal de kenmerken van borderline vertonen. Je kan (en dat doet Dirk De Wachter dan ook) je de vraag stellen wat normaliteit nog inhoudt tegenwoordig als we met zijn allen geestelijk ziek zijn/worden.
Dit boek is, doordat het niet geworteld is in een psychoanalytisch kader, wellicht toegankelijker en voor mij vormt het een mooie aanvulling bij het werk van Paul Verhaeghe. Wel stoorde ik me af en toe aan het feit dat sommige redeneringen en deeltjes van dit boek wat slordig en nogal kort uitgewerkt zijn, waar ik eenzelfde onderbouwing als in het merendeel van dit werk had verwacht. Toch blijft het een boek dat ik iedereen kan aanraden.
In dit boek wordt overigens erg vaak verwezen naar het werk van Michel Houellebecq, dat de stellingen van de auteur treffend illustreert en dat heeft me zin gegeven om dienst boeken te (her)lezen. Dat zal voor 2014 zijn...

Hoogteverschillen - Julian Barnes

Julian Barnes schreef al heel wat boeken die ik met plezier las. Mijn verwachtingen waren dan ook behoorlijk hooggespannen voor zijn nieuwste roman. Aanleiding voor het schrijven ervan vormde het overlijden van zijn vrouw, waarmee hij dertig jaar samen was en die 37 dagen nadat bij haar een tumor werd vastgesteld, overleed. Uitgangspunt van de drie delen is telkens het samenvoegen van 2 personen of dingen die nooit eerder samengevoegd werden, en hoe dat soms leidt tot "het geheel is meer dan de som der afzonderlijke delen". In de eerste delen gaat het over de ballonvaart en de fotografie en uit het eerste deel wordt één personage gelicht dat in het tweede deel uitvoerig beschreven wordt. Deel drie van dit boek gaat dan over het rouwproces van de schrijver, en dan vallen de stukjes mooi op zijn plaats, en wordt het belang van sommige zinnen uit de eerdere delen pas duidelijk. 
Het is niet het beste boek van Julian Barnes, maar van een schrijver met zoveel talent blijft het hoedanook genieten.

Gelezen (79)

Autoriteit - Paul Verhaeghe

Ook in dit boek wijst Paul Verhaeghe op de ongezonde kanten van een maatschappij die geregeerd wordt door een neoliberale ideologie (zoals in zijn vorige boeken), maar hij doet ook veel meer. Hij wijst erop dat autoriteit een vaak misbegrepen concept is, dat te vaak verward wordt met macht. Duidelijk legt hij uit hoe autoriteit een externe grond nodig heeft en hoe die externe gronden van voorheen verdwenen. Naast een diagnose van het probleem reikt hij gelukkig ook suggesties aan met betrekking tot een mogelijke nieuwe autoriteit die wél kan werken en die niet hoeft te verzanden in macht. Het collectief wordt op diverse terreinen als een mogelijk antwoord geduid. Voor mijn eigen vakgebied ben ik nu in ieder geval nog meer geïnteresseerd geraakt in het boek van Haim Omer omtrent "nieuwe autoriteit".

God zegene u, Dr. Kevorkian - Kurt Vonnegut

Kurt Vonnegut hanteert zijn zogenaamde verslagen voor een radiostation van zijn bijna-doodervaringen om korte gesprekjes weer te geven met overledenen. Die fictieve gesprekjes, vaak slechts enkele bladzijden lang, zijn niet meer dan een kapstok om een grappige of opmerkelijke stelling aan op te hangen. Vonnegut bewijst daarin vaak een criticus te zijn van de huidige/toenmalige stand van zaken in de VS en de wereld. Dit dun boekjes is aangenaam leesvertier, waarbij je je verwachtingen ook niet al te hoog moet stellen.

Tien december - George Saunders

George Saunders verzamelt in deze bundel kortverhalen die zich afspelen in een surrealistisch tot hyperrealistische wereld, een wereld die net dat tikkeltje verschilt van degene die we kennen. Dat levert soms pareltjes op, maar soms valt het ook wat tegen.

Gelezen (161)

Hier zijn de laatst gelezen boeken van 2025: 

Pechstrook - Kris Van Steenberge

Een fataal ongeluk met zijn kleine broertje waarvan hij getuige is, heeft verstrekkende gevolgen voor Raphaël, die leren kennen wanneer hij in de gevangenis zit. Het waarom wordt langzaam duidelijk in een verhaal waarin drie hoofdpersonages (Raphaël, diens vader Danny en moeder Nicole) afwisselend hun kant van het verhaal vertellen, in het heden en veelvuldig ook in flashbacks of herinneringen. Een vierde personage, zus Helena, komt pas helemaal op het eind aan het woord.
Kris Van Steenberge slaagt er op die manier in om op een ingenieuze maar niet complexe manier de lezer stap voor stap te laten ontdekken wat in het leven van deze vier mensen gebeurde en tot zo'n verschrikkelijke apotheose kwam.
Ik heb echt wel genoten van dit boek.

 

Houd afstand, raak me aan - Paul Verhaeghe

Paul Verhaeghe schreef dit essay toen we nog volop in corona-tijden zaten, vlak na de eerste lockdown. Wat meteen opvalt, is dan ook dat het minder goed onderbouwd is dan we van zijn boeken gewend zijn en bovendien is het met de inzichten van vandaag ook wel deels gedateerd. Vooral het voorzichtig optimisme dat hij vooropstelt over hoe we uit de pandemie zouden leren, is vandaag helemaal geloochenstraft. Verder komen wel de bekende thema's uit zijn boeken sterk naar voren (waaronder zelfs al een glimps van wat hij later in Wijsheid zou schrijven), zij het hier toch vooral toegespitst op de specifieke situatie van wat de pandemie met onze wereld op dat moment deed.
Het blijft natuurlijk aangename en interessante lectuur maar had hij dit essay met wat meer afstand (ook in de tijd) geschreven, het had wellicht beter geweest (en realistischer). 

 

Steeds verder weg - Boudewijn Büch

Ooit begon het met Eilanden en het tv-programma De wereld van Boudewijn Büch en sindsdien was ik altijd wel geïntrigeerd door de mix van reisverhaal en opeenstapeling van weetjes en curiositeiten die Boudewijn Büch presenteert. Doorheen de verschillende boeken en verdere tv-programma's leerde ik zijn obsessies kennen, zoals Goethe, Napoleon, eilanden en het verzamelen van elk mogelijk zeldzaam boek (zelfs folders of kleine gedrukte pamfletten). Toen ik het verhaal van zijn verzonnen leven leerde kennen (en zijn hang naar leugens om aandacht te krijgen), deed dat niet echt af aan mijn sympathie voor de man.
Toch moet ik bij dit boek vaststellen dat zijn obsessies en eigenzinnige trekjes deze later tijdens zijn leven geschreven reisverhalen zo doordrenken dat ik me er aan begon te storen. Zijn obsessies, op zich een een vreemd maar wel aardig trekje, bepalen echter zijn gedrag in die mate dat je hem gaandeweg steeds meer een verwend kind in een volwassen lichaam gaat vinden. Hij beschrijft zelf zonder schroom hoe hij nogal eisend en arrogant is, hoe negatief hij zich uitlaat over plekken en mensen, niet alleen tegenover de lezer maar ook tegenover de betrokkenen zelf. Bovendien springen het "verhaal" van zijn reizen en de uitgestrooide weetjes zodanig van de hak op de tak soms, dat er bijwijlen amper nog lijn te trekken valt in wat hij ons voorschotelt. Het lijkt soms meer op het protserig demonstreren van al zijn (weetjes)kennis en dat voegt nog meer toe aan het beeld van de schrijver dat hij zelf schetst: dat van een immer aandacht zoekende verwende man die zich heel hebberig opstelt tegenover alle publicaties die hem onder ogen komen (en andere objecten).
Van alle boeken van Büch die ik las, valt dit me dus toch wel tegen. Wie hem toch wil leren ontdekken, raad ik zijn vroege reisboeken aan, waarin die vervelende kanten van de man zelf nog bedekt worden onder zijn capaciteiten als schrijver (die hij ongetwijfeld wel bezat).

De bloemen van het kwaad - Charles Baudelaire

Eind de jaren negentig kocht ik in de reeks Rainbow Essentials deze uitgave van De bloemen van het kwaad (Les fleurs du mal) nadat verscheidene muzikanten in interview die ik had gelezen, ernaar verwezen als inspiratiebron. Mijn nieuwsgierigheid was gewekt en ik las toen met plezier deze gedichten van Charles Baudelaire.
Eind dit jaar nam ik me voor af en toe ook eens wat poëzie te lezen (terug zoals vroeger) en dit was het eerste werk waar ik naar teruggreep. De doorwrochte teksten voelen soms wat archaïsch en barok aan in vergelijking met hedendaagse gedichten maar de donkere rand (en vaak meer dan alleen de rand) is nog steeds sterk aanwezig en spreekt mij enorm aan. Het is dan ook begrijpelijk dat veel van mijn favoriete artiesten, die vaak over de donkere kanten van het leven en de dood zingen, mij op het spoor hiervan hebben gebracht. 

Wall and piece - Banksy

Toegegeven, dit boek van Banksy bevat veel meer foto's van zijn werken dan tekst, maar niettemin is de weinige tekst die tussen de foto's staat (en in een soort voorwoord) verhelderend over de ideeën (en een beetje de werkwijze) van Banksy. Bij de meeste werken staat bovendien vermeld hoelang het werk bleef bestaan (eer het overschilderd of verwijderd werd), een aardigheidje voor de lezer.
Het boek heeft alvast mijn bewondering voor Banksy verhoogd omdat ik nu iets meer inzicht kreeg in zijn beweegredenen en denkwijze. Ik begrijp nu ook iets beter één van zijn meer recente werken, dat verkocht werd en toen zichzelf vernietigde (deels althans, met die ingebouwde versnipperaar).

Gelezen (67)

Teksten voor de toekomst - Jaap Kruithof

Ooit, in de eerste kandidatuur, kreeg ik ethica van Jaap Kruithof.De filosoof shockeerde door zijn uitspraken en polariseerde daardoor in onze groep van voornamelijk achttienjarigen. In een jaar waarin de wereld sowieso ineens heel veel breder en wijder en groter werd voor me, opende hij mijn ogen voor zaken waar ik niets vanaf wist of waar ik tot dan enkel intuïtief had aangevoeld dat dingen niet klopten. Ik heb zijn lessen altijd beschouwd als één van de nuttigste dingen (en al zeker het nuttigste buiten mijn eigen vakgebied) die ik aan de universiteit leerde. De omslag van antropocentrisme naar ecocentrisme die hij voorstond en ook wel de vraag of schoonheid intrinsiek is of niet, het bleef me allemaal zeer nauw bij en bepaalde sterk mijn denken sindsdien.
In dit boek duiken was dan ook alsof ik opnieuw, maar ditmaal met meer kennis en ervaring, onderdook in de ervaring die me toen zo onverhoeds had overvallen. Vele van mijn huidige denkbeelden bleken al een basis gehad te hebben in wat Kruithof mij toen leerde en in zijn boek nog meer uitgewerkt staat dan toen in de lessen (of dan wat ik me van die lessen herinner). Meer zelfs, het gevoeld dat ik had bij het lezen van boeken van Paul Verhaeghe, Dirk De Wachter, Thomas Decreus,... (dat zij wat ik altijd voelde als de onderbouwing van mijn denken over de dingen, in woorden wisten te gieten en dat zij de argumenten expliciteerden), was nog veel sterker aanwezig bij deze verzameling uit zijn teksten. En ik was verbaasd hoe profetisch hij op bepaalde punten wel bleek over de wijze waarop de neoliberale en kapitalistische ideologie onze wereld vorm zouden geven ten kosten van heel veel mensen (vooral de meest kwetsbaren).
Niet alle teksten in dit boek zijn even vlot leesbaar, er zitten ook stukken in die wel heel erg filosofisch van aard zijn en behoorlijk wat voorkennis veronderstellen. Gelukkig begint elk stuk met een soort samenvatting door één van de samenstellers van deze bloemlezing, gelardeerd met uittreksels uit de teksten van Kruithof zelf die volgen, zodat je de grote lijnen wel altijd goed kan volgen.
Kruithof behandelt in zijn boeken en dus ook in deze selectie thema's als politieke filosofie, ethiek, muziek en cultuur en filosofisch-antropologische kwesties. Het meest leerrijke voor mij (en het meest nieuwe ook) waren de bijdragen over democratie. Ik denk dat ik in toekomstige bijdragen op mijn blog op verschillende thema's eens dieper ga ingaan, trouwens (en hopelijk lukt het me beter dan het voornemen van mijn Bob Dylanjaar, dat alvast met minstens 1 jaar verlengd zal moeten worden...).

Gelezen (90)

Habibi - Craig Thompson

Wat een prachtige graphic novel heeft Craig Thompson gemaakt met Habibi! Nog veel mooier dan Een deken van sneeuw is dit liefdesverhaal, dat zoveel meer thema's omvat. Heel veel inspiratie haalde de auteur uit de Koran en uit de moslimtradities, uit de filosofie van de Arabische wereld en de religie (ook het Jodendom en het Christendom worden aangehaald). Tegelijk sluimert doorheen het verhaal een aanklacht tegen de hedendaagse kapitalistische maatschappij en tegen de vervuiling door de mens van de natuur. En dat alles in zulke mooie, gedetailleerde tekeningen. Zo wordt een "strip" veel meer en dus waarlijk een graphic "novel"...

De stilte van het licht: schoonheid en onbehagen in de kunst - Joost Zwagerman

In deze bundel essays schrijft Joost Zwagerman zo deskundig en tegelijk zo persoonlijk over kunstwerken dat je niet anders kan dan verliefd te worden op de meeste van de werken die aan bod komen. Zelfs wanneer zijn schrijfsels eens wat minder boeiend zijn, blijven ze bijzonder prachtig geschreven. En zo is deze bundel een mooie opwarmer voor een museumbezoek en blijkt Zwagerman een enthousiaste leermeester in de kunst.

Hebben we er iets aan als de rijken steeds rijker worden? - Zygmunt Bauman

De Pools-Britse socioloog Zygmunt Bauman onderzoekt in dit korte boek de zogenaamde "trickle down"-theorie die zegt dat al de rijken het goed hebben, dit doordruppelt naar de andere lagen van de bevolking. Deze theorie wordt als rechtvaardiging gebruikt voor de extreme ongelijkheid in verloning of anderzijdse distributie van de middelen.
Aan de hand van concreet cijfermateriaal toont hij aan dat de laatste 30 jaar vooral bewijs hebben geleverd voor de hypothese dat ongelijkheid voor iedereen slecht is en bovendien een zichzelf in stand houdend en versterkend mechanisme is.
Hij geeft vier redenen aan waarom er zo weinig weerstand en verzet komt hiertegen en leunt daarbij erg dicht aan bij de analyses die je b.v. ook in de boeken van Paul Verhaeghe en Thomas Decreus vindt. Even dreigde de auteur mij te verliezen in een aanslepend filosofisch stuk, maar de verduidelijking kwam alsnog zodat het boek als verhelderend kan beschouwd worden.

Gelezen (76)

See a little light - Bob Mould

Bob Mould was de zanger van Hüsker Dü en Sugar en heeft intussen heel wat solo-albums uitgebracht, alsook met heel wat beroemde muzikanten samengewerkt. Zijn autobiografie is dan ook heel interessant om lezen. Daarin belicht hij niet enkel zijn muzikale avonturen en exploten, maar hij heeft het ook uitgebreid over zijn homosexualiteit en de moeite die hij had om een goede balans in de omgang ermee te vinden. Al bij al is dit een boeiend, leerrijk boek dat vlot genoeg geschreven is om (ook al is het in Engels, ik denk niet dat het al vertaald is in het Nederlands) het leestempo hoog genoeg te houden.

Match of death - James Riordan

James Riordan, een ex-voetballer en journalist die heel wat boeken over de verhouding tussen sport en politiek schreef, vertelt in dit amper 150 bladzijden tellend boekje over een voetbalmatch tussen Dinamo Kiev en een Duitse selectie, in 1942, in volle Wereldoorlog II dus. Wanneer de Duitsers goed oprukken en het moraal bij leger en bevolking zienderogen zakt, heeft Staling het plan opgevat dat moraal op te krikken door te tonen dat de Russen kunnen winnen van Duitsland, al is het in het voetbal. Een match tussen beide partijen zal uitgezonden worden op de Russische radio en om te verzekeren dat de Russen winnen, vindt de match (maar dat weten de luisteraars niet) plaats in een gesloten stadion in Moskou i.p.v. in Kiev (wat iedereen moet denken) en zijn de Duitsers eigenlijk Russische "acteurs" die moeten verliezen. Hitler komt hierachter en plant zelf een match tussen een Duitse ploeg en de plaatselijke grootheid uit Kiev, FC Dinamo. Hij laat een eliteteam uit Berlijn overvliegen en bovendien krijgen de Oekraïnse spelers de niet mis te verstane boodschap "you lose, you live... you win, you die". 
In het boek volgen we de gebeurtenissen vanaf het Duitse bombardement op Kiev tot net na de match vanuit het standpunt van één van de jonge spelers. Het onderhoudend verhaal lijdt een beetje onder de wel erg zwart-witte karakterisering van de personages: zowat alle Duitsers (met één uitzondering) zijn doortrapt en slecht (we krijgen een soort karikaturale Hitler beschreven aan de tafel met zijn raadgevers) en de goeien bezitten niets dan kwaliteiten. Maar voor de rest is dit een prima, onderhoudend, vlot leesbaar boek over een voetnoot uit de geschiedenis die toch weet te boeien.

Onderworpen - Michel Houellebecq

Vooraf was er heel wat te doen over dit boek van Michel Houellebecq, één van mijn favoriete hedendaagse schrijvers. Zijn boek speelde zelfs een rol in de aanslag op Charlie Hebdo. In dit boek immers schetst de auteur Frankrijk in 2022, waarin een moslimpoliticus kans maakt de presidentsverkiezingen te winnen. Wie verwacht had dat Houellebecq als een wilde om zich heen zou slaan en trappen naar de moslims of de islam zou beledigen, is er eigenlijk aan voor de moeite. Wat hij portretteert, is een Moslimbroederschap (zo heet de partij van de kandidaat) die we een weliswaar conservatieve, maar ook gematigde islam zouden kunnen noemen. Bovendien wijst de schrijver erop dat er al bij al niet zo veel vernieuwends of baanbrekend aan is, en de impact op het dagelijkse leven is er ontegensprekelijk, maar die valt -afgemeten aan wat je, onder meer op basis van de hele heisa, zou verwachten- eigenlijk best mee.
Ik stelde mezelf de vraag wat het is wat me zo aantrekt in de boeken van Houellebecq. Sinds ik bij Paul Verhaeghe las hoezeer deze Franse auteur erin slaagt het neoliberale dogma te fileren en bloot te leggen, snap ik al beter zijn boeken en het is nog steeds mijn plan de boeken die ik ervoor las van hem, te herlezen. En met dit boek besefte ik ook dat Houellebecq naar mijn gevoel de schrijver is die er het best in slaagt om meedogenloos dat neoliberalisme door te trekken tot in zijn absurditeit en tot in elk aspect van het leven, waardoor zijn boeken vaak ook zo pessimistisch zijn. En dat pessimisme hangt natuurlijk samen met het feit dat hij geen alternatief aanreikt, maar de gruwel doortrekt zonder hoop op verlossing. Het resultaat is steevast, ook in dit boek, enorm grote eenzaamheid en een soort liefdeloosheid die amper te verzachten valt. Zowat de eerste helft van dit boek, dat als hoofdpersonage een professor literatuur heeft die gespecialiseerd is in de schrijver Joris-Karl Huysmans, beslaat net die onmetelijke eenzaamheid en de vruchteloze pogingen tot liefde, zelfs tot genot. Ook het hedonisme, die ontembare zucht naar genot, krijgt immers bij Houellebecq steevast een veeg uit de pan.
En toen daagde het me: in alle boeken die de huidige wereld een spiegel voorhouden, mis ik de verbeelding van een ANDERE wereld, een alternatief, een hoopvol ideaal om naar te streven, meer dan alleen maar het afwijzen van wat er nu is, maar het daadwerkelijk (zelfs al is het, zoals gebruikelijk in boeken, maar een verbeelding) vorm geven van een nieuwe wereld, een andere manier van ons verhouden tot elkaar, een radicaal andere samenleving. Welke schrijver slaagt dáár in, vraag ik me af...
 

Eis het onmogelijke - Slavoj Žižek

En zo zijn we eigenlijk naadloos bij Slavoj Žižek beland, een filosoof die door velen op handen gedragen wordt als een icoon in het linkse denken. Nu er een boek van hem uitgebracht is bij Leesmagazijn, leek me dat de ideale gelegenheid om eens te lezen wat hij te zeggen heeft. Aanvankelijk lijkt hij goede vragen en goede ideeën op te werpen, zoals wanneer hij beweert dat het erg moeilijk is om ons een andere wereld, met een andere ideologie dan de heersende (momenteel het neoliberalisme) voor te stellen. En hij waarschuwt dat we al te makkelijk in de val trappen om te denken dat iedereen dezelfde basiswaarden deelt: volgens hem zijn er immers altijd ook mensen voor wie in het huidige bestel niets te winnen valt en die dus bereid zijn om te gaan voor een drastische verandering. Hij geeft het voorbeeld van de jaren 30, toen men dacht dat Hitler wel zou bijdraaien maar uit het oog verloor dat miljoenen Duitsers eigenlijk amper iets te verliezen hadden en hun geloof in de heersende wereldorde en de heersende waarden verloren waren, omdat ze in de praktijk geen deel hadden aan dat alles en het dus zonder risico overboord konden gooien.
Helaas, wanneer in dit vraaggesprek dat het boek eigenlijk is, aan Žižek gevraagd wordt welke andere wereld we ons dan mogen of moeten verbeelden als tegenhanger van de neoliberale wereld van vandaag, komt er allesbehalve een duidelijk antwoord. Integendeel, we krijgen antwoorden die vol verwijzingen zitten naar allerlei filosofische theorieën waarmee ik niet vertrouwd ben dat ik het boek uiteindelijk opzij heb gelegd, met het idee dat ik "te dom" ben om dit allemaal te begrijpen (of minstens, dat ik onvoldoende voorkennis in de filosofie bezit om zijn uiteenzettingen te kunnen volgen).
En toen stuurde een vriend me deze link door: misschien ligt het toch niet aan mij?

Gelezen (22)

Boeken van Hanif Kureishi dragen altijd mijn interesse weg, en als in De Morgen dan nog een heel uitgebreide recensie verschijnt van dit boek, geschreven door Paul Verhaeghe, de psycho-analyticus die net voor de eeuwwende zowaar een boektopper schreef (Liefde in tijden van eenzaamheid : drie verhandeling over drift en verlangen), en van wie ik nog les kreeg, dan is mijn nieuwsgierigheid helemaal geprikkeld.

In Dit moet je weten maken we kennis met de Londense psycho-analyticus Jamal, voor wie geheimen zijn broodwinning zijn. In een verhaal waarin gewisseld wordt tussen zijn jeugdherinneringen in de jaren '70 en zijn huidig leven, blijkt hijzelf echter ook een groot geheim mee te dragen. Kureishi slaagt erin om in dit verhaal rake observaties over het leven en van Freudiaans-Lacaniaanse psycho-analyse doordrenkte doordenkers rond te strooien, in zijn gekende vlotte, vaarthoudende stijl. Het maakt dat ik van dit boek minstens zo genoten heb als destijds van The black album. Met volle voeten staan Kureishi en hoofdpersonage Jamal in London (dat op het eind van het verhaal opgeschrikt wordt door de aanslagen op de metro en de bus), in de Pakistaanse gemeenschap aldaar en in de twintigste en eenentwintigste eeuw.

Vierhonderd en zestig bladzijden lang valt er te genieten van de verhaallijnen en de prachtige stijl... Ik kijk nu al uit naar het volgende boek van Hanif Kureishi...

2013: het jaar van de verGASsing van onze maatschappij (en waarom ik dat zeer problematisch vind)

Het lezen van de boeken van Paul Verhaeghe, Dirk De Wachter en Thomas Decreus dit jaar, heeft me nog bewuster gemaakt van neoliberale gedachtengangen die heel bepalend blijken in hoe mensen bij ons tegenwoordig de realiteit en de actualiteit waarnemen. Het heeft ook mogelijk gemaakt om redeneringen en politieke ballonnetjes beter te plaatsen en te decoderen. Vrolijker ben ik er echter niet van geworden, al hoop ik vurig dat alle protest dat stilaan op gang komt in 2014 beter gekanaliseerd raakt en meer effect zal hebben. Het is een hoop die ik koester, haast tegen beter weten in.
Deze top 100 van absurde GAS-boetes vormt een perfecte illustratie van hoe 2013 voor wie denkt in termen van de linkse idealen (gelijkheid, solidariteit, rechtszekerheid, primaat van het openbaar belang,...), een behoorlijk kwaad jaar was. En sommigen (N-VA op kop) mogen dan beweren dat er overdreven aandacht is voor enkele "overtrokken" voorbeelden, ik wil aan de hand van de 100 voorbeelden (al zijn ze niet allemaal even sterk, zo merk ik zelf ook) een analyse maken van achterliggende evoluties die een pak kwalijker zijn dan de individuele gevallen en particuliere regeltjes die erin vernoemd worden.
Het meest opvallende én verontrustende is wanneer een overheid GAS-boetes gaat inzetten tegen haar critici, en kritiek aldus kwalificeert als "overlast". Voorbeelden hiervan zijn Antwerpen (1 en 38) en Verviers (5), maar ook enkele andere gemeenten balanceren op de grens of erover (32, 68, 77). Het brengt ons meteen bij een belangrijk criterium van overlast: voor wie is er overlast? En in welke mate is de lokale wetgeving dan geschreven in het belang van één groep dan wel in het openbaar belang? Wiens belang wordt ondergeschikt gemaakt aan dat van anderen? Het antwoord op die vraag kan soms erg verhelderend zijn. Zo merk ik dat het belang van mensen aan de onderkant van de maatschappij vaak erg weinig plaats krijgt. Het bespelen van een instrument op straat (2), het "doorsnuffelen" van afval (31), het in Syrië gaan strijden tegen de dictator Assad (34), het toedienen van griepvaccins door Geneeskunde voor het Volk (33), schaars gekleed zijn (55), waarzeggen (73), bedelen (87), het belemmeren van het zicht op etalages (91) en zelfs het meermaals hetzelfde parcours afleggen per fiets in een groep van 10 personen of meer (25) kan strafbaar zijn. Het strafste voorbeeld hiervan zijn wel die van Werchter, Oudenaarde en Kluisbergen, waar het belang van één privé-organisator/bedrijf  wel heel erg gediend wordt (70 en 71). Het moge nogal duidelijk zijn dat bepaalde groepen sneller in aanmerking komen voor bestraffing, én dat het belang van specifieke groepen extra bewaakt wordt (zoals dat van de Brasschaatse winkeliers). En daarmee wordt bewaarheid wat Naomi Klein al beschreef in No Logo: de publieke ruimte wordt geprivatiseerd waardoor er weinig publieke ruimte overblijft.

Een groep die vaak geviseerd wordt (zij het niet altijd expliciet, zie 92), zijn jongeren. Heel wat normaal gedrag wordt geproblematiseerd en nu zelfs ook behoorlijk repressief aangepakt. Helemaal tegen de geest van de wet op de jeugdbescherming in zien we dat jongeren al gecriminaliseerd worden en hun gedrag wordt niet langer verdragen als een deel van het gedragsrepertorium waar we nu eenmaal mee geconfronteerd worden (voor een extreem voorbeeld: 6 en 28). Dat ligt natuurlijk in de lijn van een evolutie die al langer bezig is, gaande van het niet meer kunnen verdragen van kinderrumoer tot het opsluiten van jongeren in Everberg.
Recht, zo leerden wij altijd, probeert zo ondubbelzinnig mogelijk en exact te zijn. Juristen beroemen er zich op dat hun vakgebied een erg exacte wetenschap is. Zo leerde ik dat iets pas een misdrijf is als het als dusdanig omschreven is in het wetboek. Voorwaarde om tot rechtvaardige rechtspraak te komen, is dat min of meer zonder al te veel interpretatie vast te stellen valt of gedrag voldoet aan de omschrijving van het misdrijf of niet. Er zijn héél veel voorbeelden waar dat principe heel erg met de voeten getreden wordt: 7, 26, 30, 36, 37, 40, 45, 50, 57, 60,...   Ook dient aangetoond te worden dat iets met opzet gebeurt om strafbaar te zijn. Maar wat doe je met alle mensen die de aanwezigheid van processierupsen niet hebben gemeld aan het gemeentebestuur, Arendonk (16)? Krijgt elke inwoner, behalve de melder, meteen een GAS-boete? In Wellen proberen ze net zeer exact te zijn, door vast te stellen hoe groot confetti mag zijn (27). Wanneer het misdrijf niet eens vastgesteld moet worden, maar een vermoeden of "van horen zeggen" volstaat, is het hek helemaal van de dam (35 en 42). In één geval wordt zelf ingegaan tegen de wettelijke bepalingen zelf die de GAS-boetes mogelijk maken (88).
In de lijst staan voorts nog heel wat voorbeelden van GAS-boetes en bepalingen die te gek zijn om los te lopen: sommigen zijn overdreven ijverig en/of bespeuren last waar eigenlijk niemand last van heeft.

Wat deze bloemlezing vooral aantoont, is dat ze past in een evolutie waarin we steeds minder kunnen verdragen, de belangen van bepaalde groepen vooropstaan (en de belangen van zwakkeren net geschaad worden), de publieke ruimte minder publiek wordt en rechtszekerheid niet langer als een belangrijk goed beschouwd wordt (tenzij voor rijken en bedrijven die -in wezen terecht- beroep kunnen doen op procedurefouten). In die zin moeten we ons echt zorgen maken, en is het protest tegen de verGASsing deel van een groter geheel van protest om onze rechten te vrijwaren.