Posts tonen met het label jeugdboeken. Alle posts tonen
Posts tonen met het label jeugdboeken. Alle posts tonen

25 februari 2026

Gelezen (163)


Zwarte zomer - Tea Tupajic

Tea Tupajic overleefde de gruwel van Srebrenica, waar Serviërs in de jaren negentig de Nederlands soldaten van de VN-vredesmacht belegerden en alle Bosnische jongens en mannen vermoordden. Twintig jaar later sprak ze met meer dan honderd van de Dutchbat-veteranen en verwerkte hun verhalen niet alleen tot een toneelstuk maar ook tot dit boek, dat via doorgaans korte fragmenten uit het leven toen en nu van de Dutchbatters (samengeweven tot zes prototypische personages) de dagelijkse realiteit daar tastbaar maakt. Ze slaagt er in om "de banaliteit van het kwaad" dichtbij te brengen, de terloopsheid van de gruwelijke ontwikkelingen. Het boek confronteert omdat het de laffe houding van het Westen zo zichtbaar maakt in de kleinste details. 


Open ogen - Remco Campert

In de dichtbundel Open ogen uit 2018 kiest Remco Campert voor grote toegankelijkheid van zijn gedichten, met weinig moeilijke woorden, met vaak korte gedichten en met een vlotte leesbaarheid. Dat zorgt ervoor dat de gedichten over het geweld in de wereld (de aanslagen in Brussel, de Syrische burgeroorlog, de haat tegen vluchtelingen,...) des te harder binnenkomen. Ze zijn niet omfloerst, verhullen de gruwel niet (en tonen die ook niet exhibitionistisch en sensatiezoekend) en treffen ze zo raak dat zelfs de slechte verstaander begrijpt wat Campert wil zeggen. Aangrijpend is bijvoorbeeld het gedicht over dat jongentje (van die iconische foto) die dood op het strand ligt, een kleuter verongelukt bij de oversteek over de Middellandse Zee.
Tussen deze ogen openende gedichten onderzoekt Remco Campert ook in meerdere gedichten het wezen van de poëzie zelf, als een dichter die zijn eigen métier in de handen neemt, langs alle kanten bekijkt en zo de essentie ervan tracht terug te vinden.
Deze bundel is een erg mooie verzameling gedichten die ook wie niet thuis is in de poëzie, kan aanspreken. Zeker wanneer de actualiteit (van toen, maar helaas nog steeds actueel) het onderwerp vormt, raakt hij evengoed het hart van de niet-poëzielezer. 


Een visje bij de thee: drieëntwintig verhalen en achtenzestig versjes uit eenentwintig boeken - Annie M.G. Schmidt

Een visje bij de thee is een bundeling van 23 verhalen en 68 gedichten van de gevierde Nederlandse auteur Annie M.G. Schmidt, met wie iedereen van mijn generatie opgroeide, zelfs hier in Vlaanderen. En mensen als ik geven graag het stokje door aan de volgende generatie. Toen mijn kinderen klein waren, las ik voor uit de grote gedichtenbundel van haar, 's avonds voor het slapengaan. Willekeurige bladzijden werden gekozen en ik las voor, af en toe dezelfde gedichten (diegene die het meest succes hadden). Jip en Janneke en Pluk van de Petteflet, ook grote voorleesfavorieten in veel gezinnen, heb ik hen nooit gedeclameerd. Maar ik heb nog steeds dierbare herinneringen, zowel uit mijn eigen kindertijd als uit de hunne, aan die leuke gedichten.
Het was dus nostalgie die me dit boek in Nederland tweedehands liet kopen en nu het boek uit is, kan ik alleen maar eerlijk bekennen dat ik nog steeds enorm genoot van de losse verhaaltjes en de gedichten die in deze bloemlezing zijn samengebracht. Want hoewel ze voor kinderen bedoeld zijn, weten ze ook de volwassenen te bekoren. Er is natuurlijk die mooie speelse taal die Schmidt hanteert, vol grappige rijmen en hier en daar zelf verzonnen woorden. Maar inhoudelijk blijven de verhaaltjes die intussen ruim een halve eeuw oud zijn vaak verrassend fris. Zo vertelt Het fornuis moet weg! over een meisje dat timmervrouw wil worden en een jongentje huisman. Ze bevragen heel wat volwassenen en de één roept dat het niet kan omdat God het niet wil en de ander dat het niet kan omdat het tegen de natuur is, maar door samen met een volwassene logisch na te denken, komen ze tot het besluit dat iedereen best datgene doet wat hij of zij het liefste wil. Annie M.G. Schmidt schotelt die wijsheid niet zomaar voor, nee, ze beschrijft het denkproces van de kinderen en de volwassenen waarmee ze overleggen, en zo wordt het besluit ook voor kinderen goed en helder onderbouwd.
Annie M.G. Schmidt laat in al haar gedichten en haar verhaaltjes een grote liefde voor kinderen zien, waarbij ze soms de heersende normen (over braaf en stout, in die tijd) laat vertegenwoordigen door menselijke en dierlijke personages, maar soms ook gewoon het ondeugende dat in elk kind zit, ruimte geeft.
Soms hebben kinderen en zelfs volwassenen iemand nodig die beide polen in zulke mooie taal een plaats geeft, vroeger, vandaag en in de toekomst. 

In aanwezigheid van Schopenhauer - Michel Houellebecq

Als ik vergeten zou zijn waarom ik niet graag filosofie lees, dan weet ik het dankzij dit boek weer. Filosofie lezen vraagt een intellectuele inspanning die ik op zich wel bereid ben te leveren indien de opbouw zorgvuldig gebeurt zodat ik als lezer kan volgen, maar te vaak dient elk woord uitgebreid gedefinieerd te worden met weer nieuwe te definiëren woorden, zodat de draad algauw bedolven raakt onder een kluwen waar een kat staart noch kop noch eigen jongen in terugvindt.
Dat is helaas ook het geval in dit boek, dat uiteenvalt in twee delen. Er is immers eerst een uitgebreid voorwoord van de vertaler, Martin de Haan, dat ruwweg een derde van het boekje in beslag neemt. Hoewel ik graag de boeken van Michel Houellebecq heb gelezen, kreeg ik door dit voorwoord het gevoel me amper nog iets te herinneren van zijn romans. De vertaler probeert de evolutie in het denken van Houellebecq te schetsen van een fervente aanhanger van Schopenhauer en grote criticus van Wittgenstein tot positivist à la Comte en daarmee nuanceerder van Schopenhauers ideeën. Hij put hiervoor ruimschoots uit teksten van Houellebecq maar die zijn vaak zo ontdaan van de context van het verhaal waarin ze voorkomen (of de essasys) dat ze nauwelijks herinneringen oproepen aan waarover het boek ging waaruit ze komen.
Houellebecqs eigen tekst In aanwezigheid van Schopenhauer is wat dat betreft minder confronterend maar vertoont toch ook het euvel dat in mijn ogen zoveel Franse literatuur kenmerkt: het intellectuele spel (o.a. met de taal en met het denken) primeert te vaak over de inhoud. Dat euvel weet hij nochtans in zijn romans prima te vermijden, maar hier is het bij momenten moeilijk volgen voor lezers die zoals ik niet echt vertrouwd zijn met de werken van de filosofen zelf en enkel een synoptische kennis hebben van hun denkbeelden.
Gelukkig heeft Houellebecq ook in deze tekst nog steeds de volle beschikking over zijn kwaliteiten als schrijver en zijn perfect aanvoelen van wat ik een pre-postapocalyptische tijdsgeest zou durven noemen.  

07 augustus 2020

30 belangrijke boeken in mijn leven (deel 3 - slot)

American psycho - Bret Easton Ellis



Ik denk dat het op de reis moet geweest zijn naar Toscane, met mijn ex-vrouw en nog voor de geboorte van ons eerste kind, dat ik dit boek van Bret Easton Ellis meenam. Het contrast tussen de zachte kleuren van één van de meest populaire streken van Italië, het mooie weer en de relaxte sfeer op de camping en de kilheid en hardheid van het hoofdpersonage in dit boek en de gruwel die hij pleegt, kon niet groter zijn.
Nooit eerder (en nooit meer nadien) heb ik passages (jawel, meerdere!) gelezen in een boek waarna ik het boek even moest wegleggen, bekomen en even iets anders te doen in de hoop de beelden weer uit mijn hoofd te krijgen. Zoals iemand zei over De engelenmaker, hoe gestoord moet je zijn om dit te verzinnen, dat is dan een heel normale reactie. (Als psycholoog betwijfel ik of de uitspraak klopt en het feit dat je dit soort dingen in fictie verwerkt, misschien wel nét een gezonde reactie is om om te gaan met erge (andere) dingen die in je eigen leven zijn gebeurd, maar dit terzijde...).
Het verhaal situeert zich in de wereld van Wall Street in de meedogenloze, ultrakapitalische hoogdagen van de jaren tachtig onder Reagan. Het hoofdpersonage, Patrick Bateman, is een hooggeschoolde, knappe, intelligente jonge man die zich helemaal thuisvoelt in die wereld en de rücksichtlosheid ervan helemaal eigen heeft gemaakt. Hij verdient een vermogen, luncht in de meest exclusieve zaken en heeft (volgens onze normen) overdreven veel aandacht voor zijn uiterlijk en conditie. Klein detail: hij is ook seriemoordenaar, sadistisch tot op het bot, een type-voorbeeld van de psychopaat.
De boodschap van Ellis was overduidelijk: een dergelijke kapitalistische, neoliberale omgeving waarin geld en succes de enige waardemeters zijn, is de perfecte habitat voor mensen zonder scrupules, voor psychopaten, voor mensen die geweld even gevoelloos benaderen als alle andere aspecten van het leven.
Jaren later zag ik de verfilming (met een schitterende Christian Bale in de rol van zijn leven) en ik kan u verzekeren: hoe gruwelijk ook, de film moest nog ver onderdoen voor mijn verbeelding tijdens het lezen.
Je moet tegen een flinke stoot kunnen maar dit boek is werkelijk fenomenaal en het geweld erin is allerminst gratuit, hoe weerzinwekkend ook. Er zijn scènes die nooit meer uit je hoofd verdwijnen maar evenmin doen de boodschap en de waarschuwing die de auteur meegeven dat.


In de ban van de ring - J.R.R. Tolkien


Net als het vorige boek las ik dit boek van J.R.R. Tolkien op vakantie (ik weet niet meer welke of waar, ik zou durven gokken op de kampeervakantie in Cornwall met de dochter er al bij en de zoon in de buik van zijn mama). Gezien het hoge aantal bladzijden, zal ik het boek daar niet uitgelezen gekregen hebben.
Lange tijd in mijn leven was het zo'n boek waarvan ik wel al veel gehoord had, maar dat ik niet echt iets voor mij vond. Tot ik op een dag, op aanraden van vrienden, besloot om het te kopen bij ECI. En die vakantie koos ik dus als het geschikte moment om het heel dikke boek aan te vatten.
Mede door de verfilmingen die er intussen van gemaakt zijn door Peter Jackson, is de invloed van het boek nog heel wat groter geworden op onze gedeelde cultuur. Het boek leest als een fijn fantasy-verhaal, je kan het lezen als een allegorie en natuurlijk is het gebaseerd op één van de oudste verhalen ter wereld: de strijd tussen goed en kwaad. De personages zijn onvergetelijk (Gimli, de dwerg, een opdondertje dat wild om zich heen schopt maar een gouden hart heeft of Legolas de elf die eigenlijk één en al mysterie is maar ook een toonbeeld van loyauteit en vriendschap). Er zit zoveel in dit boek en er valt zovel uit te leren, dat het eigenlijk heel verwonderlijk is dat ik toen ik het las, niet echt een boodschap zocht of hoopte hier iets uit te leren. Dit boek is gewoon ook een geweldig meeslepend verhaal met heel veel personages die de geschetste wereld rijker en kleurrijker maken (de Enten zijn zelfs mijn favorieten, die hun tijd nemen om over alles grondig na te denken voor ze iets zeggen).
 


Brave new world - Aldous Huxley



Een tijdje geleden herlas ik dit boek van Aldous Huxley, net als 1984 van George Orwell, en schreef ik dit blogstuk over de dystopische romans.
Veel meer ga ik hier niet vertellen over het boek, maar wat me wel al een hele tijd bezighoudt (en dat is ook de reden waarom er zeker één in mijn lijst van 30 moest), is hoe het komt dat dystopiën zo populair zijn. Of het nu in series is (The handmaid's tale, Black mirror,...), films (The Hunger Games, The Maze Runner,...) of boeken, dystopische verhalen vinden heel veel weerklank. Eind negentiende eeuw had je een gevoel van weltschmerz dat tot een fin-de-sièclekunst leidde waarin pessimisme hoogtij vierde en ook op het eind van de 20e eeuw leek zo'n moment naderbij (al had de val van de Muur tot hoop geleid in 1989). Maar terwijl de vergelijkingen met de jaren 20 en 30 van de vorige eeuw niet uit de lucht zijn, vertaalt dat onbehagen in de cultuur (ooit de titel van een beroemd werk van Sigmund Freud) zich dus in deze voorliefde. Zoeken mensen hier troost in of zien ze het als een waarschuwing? Of benaderen de meesten dit alles als louter entertainment en blijven ze blind voor de parallellen met onze huidige wereld? Het roept alvast heel veel vragen op...


De cirkel - Dave Eggers


Sowieso zijn er heel wat boeken van Dave Eggers die ik met veel plezier gelezen heb. Dat mijn keuze op deze viel, past perfect in wat ik gisteren zei over dystopische romans.
In dit boek wordt immers beschreven hoe een werkneemster van De Cirkel (een soort Facebook/Google avant la lettre) van dolenthousiaste beginneling helemaal afzakt tot een gestresseerde werknemer die alle nadelen van een rating-gebaseerde samenleving aan den lijve ondervindt. Het thema heb ik nog wel in andere boeken en series zien uitgewerkt worden (The warehouse van Rob Hart, Black Mirror S1E2 Fifteen million merits) maar nergens zo goed als in dit boek. Dit leest als een waarschuwing van waarheen we al danig op weg zijn...


Het complot tegen Amerika - Philip Roth


Terwijl de VS nu wel heel erg lijken af te glijden naar een neofascistische staat met een dictator aan het hoofd die gelooft in white supremacy en alle trucken bovenhaalt om aan de macht te blijven, die alle betrouwbare tegenstemmen in de kiem probeert te smoren door hun geloofwaardigheid weg te nemen met de intussen legendarische term "fake news", beschreef Philip Roth in dit boek al hoe dicht zijn geboorteland kwam bij een dergelijk scenario in de periode voorafgaand aan de Tweede Wereldoorlog, toen de immens populaire vliegtuigpiloot Charles Lindbergh de politiek inging. Tot zijn kindje ontvoerd werd...
Meer ga ik niet vertellen want een vriend van me is dit boek aan het lezen en ik wil geen spoilers weggeven, maar het is een verbluffend mooi en ontluisterend boek van een schrijver wiens hele oeuvre uw aandacht verdient en waarvoor hij, had hij langer geleefd, wel eens een Nobelprijs voor de Literatuur had kunnen krijgen.
 



Platform - Michel Houellebecq



Het interessante aan de boeken van de boeken van Michel Houellebecq is zijn pessimisme in zijn fictie doorgetrokken wordt tot zijn extremen. Een kapitalistische, door religieuze spanningen beheerste wereld waarin de kloof tussen beleid (en de superrijken) en de meeste burgers onoverbrugbaar geworden is, wordt in zijn boeken steeds een plek waar dingen gebeuren die we wel eens aanduiden met "het worst case scenario" maar die hij zo plausibel maakt dat je het gevoel krijgt al bij al niet al te veraf te zijn van zo'n wereld. Hij gooit daarbij vaak verworvenheden van de Verlichting en van het links denken overboord om ruimte te geven aan een ongebreidelde exploitatie van mensen, geweld en hedonistische seks. Om de één of andere reden levert dat geen gratuite taferelen op (hoewel dat gevaar om de hoek loert en diegenen die zijn boeken graag misbegrijpen, daar met graagte elementen uitplukken die dat moeten bewijzen), waardoor de scherpte voelbaar is maar ook voorstelbaar, de ideologische leegte om de hoofdpersonages heen vrijwel peilloos is en toch heel erg die van het lezersforum van HLN en consoorten benadert...
Je hoeft zijn visie op de wereld niet te delen om van zijn boeken te kunnen genieten en er door uitgedaagd te worden na te denken over welke wereld je wil en welke wereld zich om je heen vormt...
Platform is het boek waarin dat hyperkapitalisme en hedonisme misschien nog het meest duidelijk naar voren komen, in combinatie met extreem (terroristisch) geweld, waarbij Houellebecq zich duidelijk liet inspireren door wat een aanslag als die op Bali kan betekenen.


 Yesterday - Lars Saabye Christensen



In dit Noorse coming-of-age verhaal van Lars Saabye Christensen zien we een jonge Noorse jongen opgroeien in de jaren zestig, aan de hand van de releases van The Beatles, die zo'n geweldige indruk op hem maken dat ze de soundtrack voor zijn jeugd vormen. Naarmate de band evolueert, groeien hij en zijn vrienden ook uit tot jongemannen die geconfronteerd worden met de taken en obstakels die het leven uiteindelijk voor elk van ons in petto heeft, of dat nu in het Hoge Noorden is of hier bij ons.
Het fijnste is als je tijdens het lezen ook naar de albums van The Beatles uit het hoofdstuk waar je zit, luistert, dan hoor je hoe verbonden het verhaal en de muzikale reis van The Fab Four zelf, eigenlijk wel met elkaar zijn. En sowieso is luisteren naar alle albums van The Beatles een goed idee.


Het is de liefde die we niet begrijpen - Bart Moeyaert



Hoewel het strikt genomen een jeugdboek is, heeft Bart Moeyaert dit in zo'n mooie taal geschreven dat je er als volwassene evenveel plezier aan beleeft. In het verhaal, dat in drie delen uiteenvalt, schetst hij een wereld die ik ken uit de bijzondere jeugdzorg (waar ik werkzaam ben geweest) en maakt hij ons zo attent voor de niet-evidentie van het leven voor kinderen, maar ook van de warmte, de liefde, die zovele verschillende manieren heeft om getoond te worden, soms zelfs langs ondoorgrondelijke wegen (en hij heeft het dan vooral over de liefde tussen ouders en kinderen -en omgekeerd- en tussen broers en zussen).
Nog niet zo lang geleden herlas ik het boek en toen schreef ik daar dit over.


Eline Vere - Louis Couperus

 
Sinds ik mijn lief heb leren kennen, is mijn smaak (vooral in architectuur) sterk veranderd en ben ik nog meer gefascineerd geraakt door de periode vanaf het fin-de-siècle (einde 19e eeuw) tot en met het interbellum. Ik herinner me ook nog heel goed hoe we in de lessen Nederlands in het middelbaar over die interessante periode leerden en hoe het eind van de 19e eeuw gedomineerd werd in de kunst door weltschmerz en een zekere vermoeidheid en een pessimisme alsof men aan het eind van de beschaving gekomen was. Het leverde in ieder geval mooie kunst en mooie literatuur op.
Louis Couperus moet in ons taalgebied zowat mijn meest favoriete schrijver zijn uit die periode, die vooral in Eline Vere een wereld schetst van (Haagse) decadentie en luxe waarin geluk steeds moeilijker te vinden was omdat men niet goed wist wat nog te wensen. Overdaad schaadt, zo zou je kort door de bocht dit boek kunnen samenvatten. Het levert één van de mooiste personages op, de tragische Eline die wegzinkt in een depressie temidden de beau monde van die tijd. Daarmee schaart ze zich in het rijtje van monumentale romanpersonages waar we ook Jane Eyre, Cathy en Heathcliff en misschien (op een andere manier dan wel) zelfs Max Havelaar aantreffen.


Ten oosten van Eden - John Steinbeck


In een interview noemde Paul Verhaeghe, de Gentse psycho-analyticus en prof waarvan ik ooit nog les kreeg, dit boek van John Steinbeck het beste boek ooit en vertelde hij dat hij het elk jaar opnieuw herleest, omdat de auteur erin slaagt zoveel zinnigs over de menselijke psychologie te vertellen dat je nergens meer kunt leren dan in dit literatuurpareltje. Ik besloot nu maar eindelijk eens dat boek te gaan lezen.
En inderdaad, wat een machtige roman is dit. Een familiegeschiedenis, een klassiek thema (Kaïn en Abel), een historische en geografische achtergrond om duimen en vingers bij af te likken en personages die je nooit meer vergeet. Ook de verfilming met James Dean (die ik erna uit de bib ontleende) vond ik geweldig!
Jaarlijks herlezen doe ik niet maar ik denk dat ik dit boek nog wel één of meerdere keren in mijn leven ga lezen...

25 juli 2020

30 belangrijke boeken in mijn leven (deel 2)

Het parfum - Patrick Süskind




Het verhaal van Jean-Baptiste Grenouille, die geurloos geboren wordt in het Frankrijk van begin 18e eeuw en parfumier wordt (niet zomaar een parfummenger, maar de allerbeste), behoort tot mijn favoriete boeken. Net als in nog enkele andere (daarover in de volgende dagen meer) wordt in dit boek namelijk het huzarenstukje opgevoerd om de lezer zodanig mee te nemen in de gevoels- en denkwereld van de hoofdpersoon dat je zelfs wanneer hij gruwelijke dingen doet en de ergste grenzen overschrijdt, je nog begrip kan voelen omdat je geleerd hebt de wereld door zijn ogen te zien en dus zijn "interne logica" begrijpt. 
Als psycholoog en zeker ook in de functie van zorgbegeleider-orthopedagoog bij kinderen en jongeren met autisme, is dat voor mij sowieso een belangrijke vaardigheid: me verplaatsen in de ander (empathie) op een niveau dat het dagelijkse overstijgt. Er wordt wel eens gesproken van "autistisch denken" als men het heeft over de logica die mensen met ASS volgen en om hen goed te kunnen ondersteunen, is het nodig dat je je dat soort denken ook wat eigen kan maken.
Ik heb dan ook het grootste respect voor schrijvers die als niet-professionelen erin slagen een dergelijk inlevingsvermogen te bezitten én ook nog eens hun lezers daarin kunnen meenemen. Als je als auteur ervoor kan zorgen dat de lezer tot begrip kan komen van waarom mensen tot bepaalde daden overgaan (en het idee kunnen loslaten dat het gewoon inherente slechtheid is die aan de basis ligt van dit soort gedrag), dan heb je heel wat bereikt en maak je de lezers tot betere mensen, die met meer begrip voor elkaar kunnen omgaan (als ze die vaardigheden tenminste meenemen naar hun dagelijks leven).

Ooit zag ik de verfilming van dit boek, maar hier geldt toch echt wel: het boek is beter dan de film.
Opmerkelijk vind ik ook dat Patrick Süskind erin slaagt het ogenschijnlijk saaie hele middenstuk van het verhaal (waarin niet echt veel gebeurt, omdat Jean-Baptiste zich dan terugtrekt uit de wereld en enkel een fantasiewereld van geuren oproept) toch de lezer niet kwijt te raken. Diens moeite om door dit stuk te komen (het is natuurlijk wel een beetje moeilijker dan stukken vol dialogen en/of actie), wordt trouwens nadien ruimschoots beloond met een prachtig vervolg van het verhaal.


En de ezelin zag de engel - Nick Cave



Samen met het boek hierboven en Lolita van Nabokov vervolledigt dit de drieëenheid der boeken die exact hetgeen ik gisteren beschreef op magistrale wijze illustreren (het meenemen van de lezer in de gevoels- en gedachtenwereld van het hoofdpersonage waardoor je kan begrijpen waarom hij gedrag stelt dat we scherp veroordelen).
Dit romandebuut van Nick Cave wekte alleen al door de auteur, wiens muziek ik toen al heel graag hoorde en die nog steeds één van mijn muzikale helden is, mijn interesse. En zo barok als het boek aandoet (al zullen sommigen vermoedelijk de term 'gothic' passender vinden), dit is gewoon een heel mooi debuut, dat me overigens meer kon bekoren dat het nochtans meer uitgewerkte en met meer ervaring geschreven De dood van Bunny Munroe. Dit boek sluit eigenlijk vrij naadloos aan bij de plaat Murder ballads die hij met The Bad Seeds (en hulp van onder andere Kylie Minogue en PJ Harvey) maakte.


The house of sleep - Jonathan Coe



Ik denk dat het Katrien Meeus was die me op weg zette naar Jonathan Coe, als één van de auteurs die ze me ooit aanraadde. Verdere tips van haar waren de boeken van Nick Hornby, Het dagboek van Bridget Jones van Helen Fielding en ongetwijfeld nog wel meer Engelstalige boeken die ik toen las en waar ik nu even niet op kan komen... Ze studeerde dan ook Germaanse filologie.
Het is intussen al een hele tijd geleden dat ik dit boek las maar hoewel ik bijna al zijn boeken intussen las, herinner ik me wel nog hoeveel plezier ik aan dit boek (zijn tweede toen, denk ik, na Het moordend testament, en eigenlijk ook na een korter boek dat ik later ontdekte over een punkbandje, The Dwarves Of Death, of is er een punkbandje genaamd naar hen maar zijn ze in het boek een soort criminele organisatie...? ik weet het niet meer zo goed) beleefde...
Een liefde en slaapproblemen staan centraal in dit boek, meer ga ik er niet over vertellen omdat het gewoon veel te leuk is om je in dit vreemde verhaal te laten binnenzuigen. Dit is dus duidelijk ook een boek dat ik nog eens ga herlezen



High fidelity - Nick Hornby



Soms herken je jezelf zo sterk in een boek dat het lijkt alsof het over jou gaat: je kleine kantjes, je afwijkingskes, je onhandigheden, maar ook je passies en je enthousiasme, je goede bedoelingen,... Enkel de details zijn veranderd, maar dat doet er niet toe.
Hoofdpersonage Rob Fleming is een jongeman die een (slechtlopende) platenwinkel bezit in Londen en wiens relatie met Laura net geëindigd is. Hij zoekt troost in de muziek en stelt zich vragen als "ben je ongelukkig omdat je naar trieste liedjes luistert of luister je naar trieste liedjes omdat je ongelukkig bent?", hij maakt de vreemdste lijstjes (daar kan Roen zelfs nog een puntje aan zuigen...) en zijn zelfmedelijden is tegelijk grappig en zielig. Zijn pogingen om zijn oude liefdes te bevragen naar wat er misgegaan is, zijn goedbedoeld maar natuurlijk zowat de domste move die hij kan maken en er gebeurt zoveel in dit boek (dat overigens heel goed en heel trouw aan het boek verfilmd werd) dat je als lezer op de laatste bladzijde uitkomt voor je er erg in hebt.
Bovenal is het zo'n boek waar je hoedanook vrolijk van wordt, ondanks alles vervuld van een optimisme dat we allemaal heel goed kunnen gebruiken, zoals trouwens wel meer boeken -zeker de vroegste- van Nick Hornby.



Alles komt goed en alles komt goed en alle dingen komen goed - Tod Wodicka



Het moet ergens in 2007 of 2008 geweest zijn dat ik dit boek las. Ik vermoed dat ik al de trombose gedaan had waardoor ik kerst en nieuwjaar 2007 doorbracht in het ziekenhuis, hangend aan een zijden draadje. Toen ik herstelde, lag ik vaak beneden in een ziekenhuisbed te slapen en te lezen. Ik kon amper iets verdragen, de kwaadheid die al zo lang in me huisde en die ik altijd al onder controle had gehouden, kon ik niet meer bedwingen en ik voer uit tegen toen nog mijn vrouw, tegen mijn kinderen. Die begrepen er niet veel van, waarom ik toch steeds zo ineens boos werd.
In het ziekenhuis was ik in kunstmatige coma gehouden en daarna sliep ik een hele tijd amper, waardoor ik hallucineerde en waanbeelden had. De realiteit was voor mij, al wist ik dat toen niet, een vluchtig iets, dat maar af en toe doorspijpelde in de meest gekke gebeurtenissen (ik werd ontvoerd, gemarteld, een zwembadgebouw in het ziekenhuis -dat er overigens nooit was- brandde uit, er was een complot van enkele dokters en verplegers dat ik ontdekte,...). Ook nadat ik weer min of meer tot de realiteit kwam, werd ik eerst nog een tijdje bezocht door zulke vreemde denkbeelden en waarnemingen en nadien had ik nog langheel veel vragen en onzekerheden over wat de realiteit eigenlijk is. Het hielp misschien niet dat ik een innerlijke wereld had (al lang voorheen trouwens) waarin ik me terugtrok als het me allemaal teveel werd.
Het zal dan ook geen verbazing wekken dat ik me ook in het hoofdpersonage van dit boek van Tod Wodicka, Burt Hecker, herkende. Hij ontvlucht de realiteit (o.a. van de ziekte van zijn vrouw, die op sterven ligt bij aanvang van het verhaal en inderdaad ook overlijdt) door zich vol overgave te smijten op historisch re-enacting van de middeleeuwen. Helaas blijkt een wereld in de fantasiewereld moeilijk te verzoenen met leven in de realieit, waar hij vervreemdt, van zijn zoon bijvoorbeeld.
Na de dood van zijn vrouw gaat hij naar Duitsland (hij is zelf Amerikaan) om er deel te nemen aan een herdenking rond Hildegard von Bingen. Langzaam betreedt hij meer en meer de realiteit (hij gaat in Europa op zoek naar zijn zoon) en onderkent hij zijn eigen geschiedenis en zijn motieven voor de vlucht in de fantasie.
Ik was enorm geboeid door de mogelijkheden en de gevaren van het verlies van de realiteit en voor mij vormt dat het centrale thema van het boek. De grens tussen troost en rust vinden in een wereld waarin je je kan terugtrekken en jezelf verliezen daarin, is soms onduidelijk en het is er één die je makkelijk kan overschrijden maar die ook vele gevaren met zich meebrengt voor je échte leven.



Heer onder het gepeupel - Tristan Egolf



Ik had voor het boek vandaag heel wat moeite om de juiste cover te vinden. Omdat ik de meeste boeken die ik hier noem, ook zelf heb in mijn boekenkast, scan ik dan meestal gewoon de cover in en klaar is Kees! Maar niet zo vandaag want... papieren covers rond een harde kaft doe ik er steevast af (en gooi ik weg bij het papier), omdat ik dat eigenlijk mooier vind als die harde kaft in zijn eigen glorie prijkt. Het zal wel een kleine afwijking zijn, zeker, en het is zeker iets waar Elke altijd mee lacht en nu kan ze dus ook nog zeggen "zie je wel dat het beter is om die eraan te laten?"
Maar laat ik het hier nu maar vooral hebben over het boek zelf. Eerder toevallig en zonder enige kennis van auteur of boek bestelde ik dit ooit bij ECI (nu Bookspot) waar ik nog steeds lid van bed, intussen toch al zo'n dertig jaar vermoed ik. Zoals dat ook vaak met platen gaat die ik "blind" koop, is het zelden een tegenvaller en dat was ook hier niet het geval. Het verhaal: een in zichzelf gekeerde jongeman gaat in een klein Amerikaans stadje in het Midwesten werken als "vuilschuiver" (vuilnisman). Hij spaart maar verliest door pech en de geldzucht van anderen zijn zuur verdiende spaargeld. Zijn wraak op het stadje bestaat uit de organisatie van een staking van de vuilnismannen.
Het lijkt misschien niet echt een verhaallijn waar je veel mee kan en die voor velen weinig lijkt aan te spreken, maar wat auteur Tristan Egolf hiermee aanvangt in het boek is memorabel genoeg opdat ik na al die jaren nog steeds heel goed onthouden heb hoe goed ik dit boek wel vond. Het is allemaal al lang geleden dat ik het las en dus is een herlezing ook hier misschien wel eens aan de orde.



The black album - Hanif Kureishi

Er zijn dingen die je rationeel wel weet maar toch nooit echt ten volle beseft tot je met je neus op de feiten gedrukt wordt. Hoewel ook ik natuurlijk wel de feiten kende die een ander beeld zouden moeten oproepen, werd in de jaren negentig mijn idee over Londen nog steeds zeer sterk bepaald door hoe die stad er in fictieve tv-series en films uit zag: een stad voor blanke mannen en vrouwen waar er occasioneel eens een niet-blanke als figurant langsloopt. Het is een beeld dat lang standhoudt, zelfs nu nog, al is er een lichte verandering opgetreden: hier en daar is er een niet-blank personage en tegenwoordig zijn dat niet alleen de slechteriken.
Gezien het koloniale verleden van Groot-Brittannië is het helemaal niet verwonderlijk dat een aanzienlijk deel van de bevolking, zeker in de steden, afkomstig is van het Indisch subcontinent, ooit "de parel aan de kroon". En net als de Turken en Marokkanen in de jaren zeventig bij ons hadden die twintig jaar later een generatie opgevoed die tussen twee wallen viel: niet echt meer Indisch of Pakistaans maar ook niet aanvaard als Britten, altijd de buitenstaander, die "terug moet keren" naar ergens waar die niet eens zelf vandaan komt. En die dus van de weeromstuit zijn eigen identiteit opeist door een teruggrijpen naar een soort "thuisland"-ideaal (zoals Vlaams-nationalisten hunkeren naar een Vlaanderen dat eigenlijk nooit bestaan heeft, profileren zij zich met een extremere veruitwendiging van wat eigenlijk een cliché van afkomst is). Als leerling van het ASO in een goede school en als student psychologie aan de Universiteit van Gent, een "linkse" richting aan een progressievere universiteit, waren die feiten en analyses me bekend maar het de beeldvorming door media is bijzonder sterk.
Dit boek van Hanif Kureishi (en bij uitbreiding deze auteur zelf, van wie ik nog veel meer ging lezen) was de eye-opener die ik nodig had: gepresenteerd werd een subcultuur in Londen van Pakistaanse jongeren op de wip. Hoofdpersonage Shahid studeert aan een universiteit en wordt door twee krachten meegesleurd: jonge Pakistaanse moslims die na de net uitgesproken fatwa ten aanzien van Salman Rushdie een kruistocht beginnen tegen islamonvriendelijke boeken en in feite tegen de hen omringende, als bedreigend en verdrukkend ervaren wereld, en zijn docente met wie hij een seksuele relatie begint en die hem inwijdt in filosofie, muziek (The black album verwijst naar het gelijknamige, niet-uitgebrachte album van Prince uit 1994) en een wereld die liberaal en tolerant is maar er ook moeilijk in slaagt dat binnen een cultureel-koloniale visie te doen (je weet wel: de mensen uit de Derde Wereld verleiden tot onze waarden van Verlichting).
Wat dit boek zo bijzonder maakt, is dat het hoofdpersonage niet tot een synthese komt maar de dualiteit incorporeert, end daarmee wellicht één van de meest realistische personages vormt in de literatuur over tweede-generatie "allochtonen". Hij "kiest" niet om een keuze te maken tussen twee culturen, hij zoekt een identiteit die ruimte biedt aan twee culturen die uitwendig nog meer verschillend lijken (en onverenigbaar) dan ze in werkelijkheid zijn. En daarmee lost hij het dilemma niet op en toont Hanif Kureishi haarscherp aan dat het dilemme onoplosbaar is, toch in deze wereld (en laten we eerlijk zijn: het is er sinds 1995, het jaar waarin dit boek verscheen, niet beter op geworden).
Hoe zwaar dat allemaal ook is, tegelijk weet Kureishi zoveel humor in het boek te injecteren dat ik het intussen al met veel plezier meerdere malen herlas. De rol die een aubergine speelt in het verhaal is ronduit hilarisch (en tegelijk ook wel intriest, een soort islamversie van Bernadette Soubirous in Lourdes) en de wijze waarop het hoofdpersonage bij wijze van spreken op éénzelfde bladzijde switcht tussen loyale moslimjongere die mee strijd voert in een onderdrukkend land en de liberale, ongebonden, boven religie verheven jonge intellectueel, tovert vaak ook een glimlach op het gezicht van de lezer.


De mieren - Bernard Werber

 
Geen idee meer hoe ik ertoe kwam ooit De mieren van Bernard Werber te lezen maar vast staat dat ik het me nog nooit beklaagd heb. Dit is een vreemd, interessant, leerrijk, best wel spannend en graaggelezen boek waarin het hoofdpersonage een mier is die we volgend doorheen zijn leven. Je leert er vanalles bij over mieren, over hun kolonies, over hun verdedigingsmechanismen (het beruchte mierenzuur),... en ik genoot echt van elke bladzijde.
Ietwat vreemd misschien is dan ook dat ik toen het boek uit was, eigenlijk niet zo veel interesse had in het vervolg (er is nog één, wellicht zelfs twee -ik zou het kunnen opzoeken maar laat dat aan anderen over- vervolgboeken). Soms moet je stoppen op je hoogtepunt en als je jezelf afvraagt "wat kan daar nog aan toegevoegd worden?" is het antwoord vaak "niks meer" (belangrijke tip voor sequelmakers!).


Extreem luid en ongelooflijk dichtbij - Jonathan Safran Foer



Heel lang noemde ik dit boek als het beste dat ik ooit las, tegenwoordig ben ik daar niet meer zo zeker van (al zou ik niet één boek kunnen aanduiden dat die titel verdient, vermoedelijk). Het verhaal is wellicht bekend (en ook verfilmd): een jongetje met autisme vindt een sleutel van zijn vader waarna hij op zoek gaat naar het slot waar die sleutel op past, omdat hij denkt dat die toegang verschaft naar een belangrijk geheim dat zijn vader voor hem nagelaten heeft. Die vader heeft hij het laatst gehoord op het antwoordapparaat, vanaf diens werk in de Twin Towers, net voor de inslag van het tweede vliegtuig op 11 september. Het laatste wat ze horen is een knal, "extreem luid en ongelooflijk dichtbij"...
Zowel het thema van het autistisch jongetje als natuurlijk 9/11 boeiden me zeer sterk waardoor ik dit boek (het eerste van Jonathan Safran Foer voor mij) begon te lezen. Het boek was een wervelwind. Dit was het soort boek dat je wil lezen, gesitueerd tegen een belangrijke gebeurtenis, en dit keer was die gebeurtenis ook nog eens iets wat ik zelf heel bewust had meegemaakt. Zoals je de generatie van mijn ouders precies kan horen vertellen waar ze waren toen president Kennedy vermoord werd, zo weet ik nog precies waar ik het nieuws van de aanslagen hoorde. Dit is voor mijn generatie wellicht zo'n allesbepalende gebeurtenis dat een boek dat erover gaat en tegelijk niet enkel daarover, is wat een mens nodig heeft om terug perspectief op de zaak te krijgen. (Er zijn trouwens nog wel meer boeken over 11 september en/of de nasleep verschenen, fictieboeken, sommige zelfs naar verluidt heel goed, maar voorlopig is dit het enige dat ik ervan las).


De engelenmaker - Stefan Brijs


Eén gruwelijke scène uit het boek krijg ik nooit meer uit mijn hoofd. Die werd door Stefan Brijs zo treffend beschreven en druipt van het onrecht, gruwelijk onrecht, dat ze recht door mijn hart ging. Dat die scène zo gruwelijk is, is niet eens omwille van (de beschrijving van) wat gebeurt, maar vooral doordat het zo onverwacht komt en zoveel machteloze woede oproept, zelfs bij de lezer.
In dit verhaal dat zich afspeelt nabij het Drielandenpunt (in het Belgische Kelmis dus) maken we kennis met een vreemde dokter en zijn mysterieuze kinderen, met een vrouw die in het klooster gaat en zwanger wordt en met een dorp dat heel herkenbaar is in een roman die nochtans een geschiedenis verhaalt waarvan je hoopt dat ze nooit echt heeft plaatsgevonden.
Dit boek is, op die ene scène na wellicht, geen boek dat lezers hoeft af te schrikken. Het is bijzonder goed geschreven, het verhaal ontvouwt zich zoals dat hoort in romans en je raakt als lezer gekluisterd aan het boek, gretig om steeds verder te blijven lezen.

16 juli 2020

30 belangrijke boeken in mijn leven (deel 1)

Ik startte deze reeks als antwoord op een Facebook-challenge maar besloot de boeken ook hier te delen:
Koning van Katoren - Jan Terlouw


Ik vermoed dat zowat iedereen van onze generatie ooit dit boek las. De Nederlandse schrijver Jan Terlouw (ook nog politicus geweest, een linkse liberaal, toen dat nog bestond) laat ons kennismaken met Stach, een jongen wiens vader is omgekomen bij een ongeval tijdens het werken aan de toren in de hoofdstad van Katoren en die besluit mee te doen aan de proeven om de nieuwe koning te worden. Hij krijgt zeven opdrachten van de ministers die intussen het land regeren (en helemaal geen nieuwe koning willen), zelfs een achtste, die hij moet proberen tot een goed einde te brengen. Elk van die opdrachten is in feite een verwijzing naar een groot probleem in de volwassenenwereld van toen: vervuiling, godsdienstige onenigheid, oorlogszucht,... Het is net dat symbolisme dat dit boek onvergetelijk maakt, omdat je ook als kind begrijpt waarover het hier echt gaat.
Het is één van de kinderboeken die ik me nog het best herinner en ik heb het een twintigtal jaar geleden nog eens herlezen (en enkele jaren geleden de verfilming bekeken met mijn kinderen). Van Jan Terlouw las ik overigens met evenveel plezier Oorlogswinter en Oosterschelde windkracht 10 (over de overstromingen van 1953 en de Deltawerken). Ik zou die zelfs nu nog elk kind aanbevelen.

Kruistocht in spijkerbroek - Thea Beckman 


Ook nu nog lees ik heel graag historische romans. Als ze goed geschreven zijn, vormen ze een mooi verhaal, mooie zinnen en dat allemaal tegen een interessante achtergrond waar een mens nog wat van opsteekt. Ik weet niet of mijn fascinatie ervoor bij dit boek startte maar het is zeker het meest bijgebleven historisch kinderboek dat ik ooit las. Het vertelt het verhaal van de 16-jarige Dolf uit Amstelveen die in de tijd terugkeert en zo midden in de kinderkruistocht belandt.
Ik heb later voor school nog een werkstuk gemaakt over de kruistochten (en toen ook non-fictie gelezen over de kinderkruistochten) maar ik ben er zeker van dat mijn beeld over die schandvlek in de geschiedenis al dankzij Thea Beckman ontstond.

Het meisje met de ster - Maria Heylen


Ooit zat ik enkele jaren in de Kinder- en Jeugdjury, die elk jaar boekenprijzen van de lezers (kinderen dus) uitreikte aan de beste kinderboeken in diverse leeftijdscategorieën. Je moest alle genomineerde boeken (zo'n 10 per jaar ongeveer, vermoed ik) lezen en er je mening over geven. In elke stad zat een plaatselijke jury die op het eind van het jaar haar rangschikking (ik denk een top 3) maakte en die werden samengebracht zodat er één weer per categorie was. Ik heb nog eens teruggekeken naar het palmares en ik denk dus dat ik van 1982 tot 1984 deelnam.
In 1983 won het boek dat morgen aan bod komt, maar ik weet nog dat het voor mij een close call was met het boek van vandaag.
Het meisje met de ster van Maria Heylen vertelt het verhaal van de vriendschap tussen 2 meisjes tijdens WO II en hoe één van hen, een Joods meisje, verplicht wordt een ster te dragen. Het is eigenlijk een wondermooi kinderboek over de verschrikking van de jodenvervolging, op zo'n manier gebracht dat het voor kinderen bevattelijk is en ook niet overladen met de gruwel ervan. Toch kon je je als kind, zo herinner ik me, goed inleven in hoe het moest zijn om op die manier, gestigmatiseerd, te moeten leven en steeds meer angst te moeten voelen voor wat men met jou van plan is.
Er waren wel meer boeken die me bijgebleven zijn uit die tijd: het boek dat morgen aan bod komt (dat dat jaar dus won en waarvan ik denk dat ik het uiteindelijk ook op 1 gezet heb), maar ook De bloeiende mimosaboom van Gerda Van Cleemput (over de blinde en dove Helen Keller), De zomer van de oude spoorwegwagon van Annelies Tock (ik denk over de vriendschap tussen een oudere man en een kind waarbij de oude man in een oud treinstel woonde en dat treinstel, helemaal overhangen met takken en met veel bloemen, stond op de covertekening, en enkele boeken uit de reeks Rode Ridder-verhalen, want naast de strips had je toen ook "gewone" boeken over de ridder.
Die KJJ-deelname was belangrijk voor mij, omdat het een eerste stap naar meer zelfstandigheid inhield. De hoofdbibliotheek van Gent, waar we toen met het groepje uit de regio Gent samenkwamen op geregelde tijdstippen om de boeken met elkaar te bespreken, lag toen nog aan de Kouter. Het was een wirwar van zalen die onderaan het appartementsblok waar nu Standaard Boekhandel zit, maar steeds doorliepen en helemaal achteraan was een klein kantoortje waar we samenzaten. Ik ging er met de tram naartoe, als 10-, 11 en 12-jarige. Ik weet nog hoe mijn vader me het traject aanleerde: van de halte van de tram dichtbij ons huis naar de Kouter (rechtstreekse lijn 40 toen) en hoe ik moest leren wanneer ik moest bellen om de halte aan te vragen. Het waren nog de oude trams met dat hard in te drukken zwarte knopje voor de halte-aanvragen.
En helemaal op het eind van het werkjaar (dat gelijkliep met het schooljaar) was er dan de prijsuitreiking. Ik herinner me slechts één van de twee, die ging door in de Aula van de Universiteit Gent in de Volderstraat. Het was een gebouw dat een enorme indruk op me maakte en dat wij daar de sterren waren (naast de bekroonde auteurs) was een zalig gevoel. Het was mijn eerste echte receptie (met fruitsap uiteraard ). Later zou ik nog 2 keer in die aula komen: met school voor een tentoonstelling over ESA (het Europees ruimtevaartprogramma) waar ik voor het eerst hologrammen zag en voor de proclamatie toen ik afstudeerde als psycholoog.

De ster van Napels - Nicole Boumaâza


Op Italiëreis in het zesde middelbaar hadden we één heel lange rit tussen de verschillende steden waar we verbleven. 's Morgens vertrokken we aan ons hotel in Firenze, we maakte weliswaar een tussenstop in Sienna waar we ook ons middageten nuttigden maar na de middag was het aan één stuk door naar ons hotel in Sorrento, in de baai van Napels, met zicht op de Vesuvius. Die rit duurt meer dan vijf uur, zeker in een touring car. En dus werd er veel gebabbeld met elkaar, naar muziek geluisterd op de walkman of naar de cassettes die wij doorgaven aan de leraar die naast de buschauffeur zat. Toen we in de buurt van Napels kwamen, toen een stad die we kenden van de maffia en van Diego Maradona, schakelde de chauffeur echter over naar een plaatselijk radiostation met Italiaanse, Napolitaanse (veronderstelde ik meteen) smartlappen. Ondanks de dan bijna zes jaar Latijn, verstond ik maar flarden van de teksten maar die liedjes gaven me wel het gevoel toegang te krijgen tot de echte Napolitanen, tot de Italianen zoals ze zich nooit tonen aan toeristen. Ik hield er een levenslange fascinatie en zelfs liefde voor regionale radiostations aan over en op reis hou ik ervan om gewoon naar een plaatselijke zender te luisteren onderweg. Helaas is het intussen in Europa met transnationale radioketens vooral eenheidsworst maar soms word je toch verrast door plaatselijke muziek (alsof je hier ineens op Radio 2 met zijn Vlaamse schlagers zou stoten) en door presentatoren die alles vertellen in de taal van het land, met een stevig regionaal accent vaak.
Dat alles wist ik uiteraard nog niet toen in 1983 toen De ster van Napels van Nicole Boumaâza de winnaar werd voor de Kinder- en Jeugdjury waar ook ik deel van uitmaakte (zie dag 3). Dit jeugdboek gaat over een eenvoudig meisje uit een arm gezin in Napels met een heel mooie stem, dat toevallig ontdekt wordt en de nodige obstakels moest overwinnen om tenslotte deel te kunnen nemen aan een belangrijke zangwedstrijd in Italië (vaag denk ik dat het zelfs het festival van San Remo was, zoiets als de Baccarabeker bij ons maar met meer uitstraling). Uiteraard (in kinderboeken loopt alles goed af) wint ze uiteindelijk en wordt ze beroemd en kan ze haar ouders iets teruggeven voor al de zorgen die zij kreeg. Toegegeven, dat laatste is een moraal waar ik vandaag nogal dubbel tegenover sta, maar toen sprak het mij zeker ook aan.

De Saint en de blonde erfgename - Leslie Charteris


Het was het tweede of derde middelbaar, op vrijdagnamiddag. We hadden ons laatste uur Nederlands van die week, het zou zelfs heel goed het laatste lesuur van de week kunnen geweest zijn. Ik weet het, de details zijn nogal onzeker, het is dan ook al zo'n 35 jaar geleden. De naam van de leerkracht ben ik vergeten, ik weet wel dat hij ooit eens zelf één of twee boeken geschreven had en dat ik er eens eentje had gezocht, uitgeleend en iets van gezegd had in de les. Het bracht hem toen tot verlegenheid, voor ons toen toch wel een wonderlijk voorval bij deze man. Anyway, op vrijdag vertelde hij altijd op een verhaal. Een vervolgverhaal (uit een boek of film, maar dat wisten wij toen nog niet, naïef als we waren). Het ging eens over een reusachtige spin die een dorpje bedreigde, en het ging soms over De Saint! De Saint is een soort James Bond, een atletische superheld die overal opduikt waar er misdaad in het spel is en met soepele kracht en vlugge intelligentie alle problemen oplost, op zulke wijze dan nog dat de bedrieger zelf bedrogen wordt en in de netten gelokt wordt. Bescheidenheid kende hij, hij was zich terdege bewust van zijn kwaliteiten en roemde die zelf. En on top of it all kon hij elke mooie vrouw meteen voor zich winnen. Zelfs de misdadigsters konden niets uitrichten tegen zijn charme en liepen met open ogen in zijn vallen. Ik hield enorm veel van deze held en hunkerde naar nog dat laatste halfuurtje waarin we zouden meegetroond worden op dienst avonturen.
Later ontdekte ik dat de verhalen van de Saint (Simon Templar is zijn -fictieve- naam) als tv-serie bekend waren toen ik nog een klein kindje was, met Roger Moore in de rol van de held.
Soms leende ik in de bibliotheek, in periodes, eens de boeken van Leslie Charteris, de schrijver die al die verhalen bedacht. Toen ik jaren geleden tijdens één van de rommelmarktbezoeken met mijn lief ergens een boekje zag van de Saint, kocht ik het meteen. En ik heb er intussen acht, tussen al de serieuze literatuur door die ik verslind, lees ik dan soms eens zo'n detectiveverhaal, luchtig en heel vlot leesbaar en de Saint blijft die zelfbewuste, atletische, intelligente en gewiekste held én vrouwenmagneet die ik stiekem ook wel zou willen zijn.

Dierenboerderij - George Orwell


In de lessen Engels in het middelbaar lazen we een fragment uit Animal farm van George Orwell, de bekende parabel over de dieren die in opstand komen op de boerderij en een utopische gemeenschap stichtten op basis van gelijkheid. Maar de varkens gedragen zich steeds meer als de bazen en zetten de regels naar hun hand. De leraar Engels die ik had, legde haarfijn uit hoe Orwell dit verhaal als een allegorie geschreven had voor hoe de communistische Oktoberrevolutie in de Sovjet-Unie was vervallen in de stalinistische dictatuur en hij wist ons perfect uit te leggen wie als het ware samenviel met welk personage, daardoor deze roman eigenlijk als sleutelroman verklarend. Ik was zo geïntrigeerd en gefascineerd dat ik het hele boek las (met veel plezier overigens).
Ik heb gekozen voor deze uitgave (zie foto) om een heel bijzondere reden. Ik kocht, toen ik volwassen was, immers deze mooi geïllustreerde versie, weliswaar in het Nederlands, met tekeningen van Ralph Steadman. Die illustrator heeft een heel eigen stijl. Daarmee maakte ik kennis op een latere reis, intussen zo'n 7 (schat ik) jaar geledenn gemaakt met mijn lief en elk onze kinderen, naar Tsjechië. In de stad Cesky Krumlov, waarheen we een daguitstap maakten, zagen we toevallig een tentoonstelling met werk van Egon Schiele in een plaatselijk museum. Verder in het museum waren er nog tentoonstellingen over Molletje, de tekenfilmserie, en over illustrator Ralph Steadman, die betrokken bleek bij de Disney-tekenfilm Hercules en bij The wall van Pink Floyd. Het waren niet alleen mooie tentoonstellingen, ik herkende ook de tekenstijl van een boek dat ik thuis had, en dat ik dus vandaag koos.


Hannah's daughters - Marianne Fredriksson


Ik had hier ook voor Honderd jaar eenzaamheid van Gabriel García Márquez kunnen kiezen, maar de eerste echte familieroman die ik las, was deze van Marianne Fredriksson, die in het Nederlands beter bekend is als Anna, Hanna en Johanna. Het vertelt het verhaal over drie generaties vrouwen en hun onderlinge verbondenheid.
Laat ons zeggen dat ik niet altijd een even makkelijke relatie met mijn familie had zelf en dat een romans over relaties tussen broers en zussen, tussen ouders en kinderen en tussen andere familieleden een zekere fascinatie teweegbrachten bij mij. Daarnaast heb ik een zwak voor geschiedenis en vind ik spulletjes van vorige generaties vaak intrigerend. Er is iets in de relatieve nabijheid in de tijd en het toch helemaal andere van voorwerpen die uit ons dagelijks leven verdwenen zijn, dat prikkelend werkt (vandaar wellicht het plezier dat ik kan beleven aan samen met mijn lief naar rommelmarkten en kringwinkels gaan). Ook de voorwerpen uit mijn eigen jeugd (zoals Arcopal-bloemenservies) weten datzelfde gevoel op te wekken.


Smilla's gevoel voor sneeuw - Peter Høeg


Het is tijd voor een shout-out naar Lieve, die hoewel ze ver weg woont (nog voorbij de brug!) toch altijd een vriendin blijft, ongeacht hoe vaak of weinig we elkaar zien. Er was een tijd dat we elkaar dagelijks zagen, op haar kot en later op haar studio. En in die tijd waren er zelfs dingen die ik van haar leerde (nochtans was onze relatie toen nogal gekenmerkt door een iets dominantere aanwezigheid mijnentwege ). Nee, De stam van de holenbeer lezen (de hele cyclus), zo ver heeft ze me nooit gekregen. Maar ze legde wel het zaadje voor mijn latere interesse in De hobbit en In de ban van de ring (Harry Potter, dat lukte dan weer niet). En ook dit boek, Smilla's gevoel voor sneeuw van Peter Høeg, was een aanrader van haar die ik met plezier gelezen heb.
Wanneer een jongetje van het dak valt in Kopenhagen en Smilla daarvan getuige is, beseft ze dat dit geen ongeluk is en gaat op onderzoek uit. Zelf de dochter van een Deense arts en een Eskimose zeehondenvangster, raakt ze verwikkeld in een verhaal dat ons naar Groenland leidt, het stukje Denemarken waarvan we wel eens vergeten dat het Deens is.
Het boek opende een heel nieuwe wereld voor me: die van Groenland, Eskimo's/Inuit, een land van sneeuw en ijs en voortdurende koude,... Als boeken lezen reizen is, is dit mijn koudste reis ooit, maar ook één van de mooiste.


Muskietenkust - Paul Theroux


Tegenwoordig tracht ik het boek te lezen vóór ik de film zie maar in het middelbaar heb je niet altijd te kiezen. We gingen met de hele klas kijken naar The mosquito coast met Harrison Ford in de hoofdrol (en een jonge River Phoenix als de jongen vanuit wiens standpunt het verhaal verteld wordt). De film is een aanklacht tegen de hyperkapitalistische (toen al) maatschappij in de VS. Een uitvinder die zich tegen die samenleving keert, trekt met zijn gezin naar het Amazonewoud om er een nieuw leven op te bouwen, waar ze zelfbedruipend zullen leven. Omdat hij een grote ijsmachine uitvindt en bouwt, is hij in eerste instantie de held van de hen omringende Indianen in het woud. Algauw echter komt hij in conflict met de naburige missionaris die er met zijn gezin tracht te bekeren. De utopie gaat helemaal naar de verdommenis, niet in het minst door de koppigheid van de vader. Hij raakt bezeten van zijn idee en wil het nog eens opnieuw proberen en verliest zo gaandeweg zijn gezin.
Bij de aftiteling zag ik dat het een verfilming was van een boek, van Paul Theroux, en ik besloot het boek uit te lenen uit de bib. Ik weet nog hoe gretig ik het las (zo herinner ik me dat ik het mee had toen we een hele namiddag en avond op bezoek gingen bij de meter van mijn moeder en diens zus, die samenwoonden in Destelbergen, en daar op de lange en erg onhandige sofa las terwijl de volwassenen met elkaar praatten over de wereld, de grote en de kleine eigen wereld - ik was toen 15 of zo).
Iets meer dan een jaar geleden vond ik een exemplaar in de kringwinkel en ik aarzelde niet het te kopen en ga dit boek beslist nog eens herlezen. Intussen heb ik al veel van de reisboeken van Paul Theroux gelezen (jaja, de vader van tv-ster Louis Theroux) trouwens en ook die zijn doorgaans aanraders.


De brute bruiloft - Yann Queffélec


De prof ontwikkelingspsychologie aan de Universiteit Gent waarvan ik les kreeg (Prof. Dr. Leni Verhofstadt-Deneve), was één van de tofste docenten die we hadden in die vijf jaar en ze kon ook echt heel goed lesgeven. In de eerste kandidatuur gaf ze ons een inleiding tot de ontwikkelingspsychologie, met uiteraard de theorieën van Piaget, van de Russen (Vygotsky en zo), van Eriksson, de leertheorie (van Pavlov over operante conditionering naar de sociale leertheorie,...) Het waren boeiende lessen doorspekt met sprekende voorbeelden en soms verwees ze naar boeken of films. Eén van de boeken die ze als voorbeeld aanbracht van zowel de leerprincipes uit de leertheorie (je weet wel: gedrag aanleren via belonen, straffen en negeren, even kort door de bocht) en van hoe hechting ook daardoor kan bepaald worden, was De brute bruiloft van Yann Queffélec.
Het gaat over een jongen die verwekt wordt tijdens een verkrachting. De ouders van zijn moeder sluiten de moeder tijdens haar zwangerschap op zodat ze niet de schande van het dorp zou zijn en de kwaadheid die de moeder voelt ten aanzien van zowel de verkrachter als van haar eigen ouders, presenteert ze aan haar kind, met wie ze geen band wil aangaan. Maar soms is het sterker dan haarzelf en omdat hij af en toe beloond wordt voor zijn toenaderingspogingen, blijft hij nooit opgeven om zijn moeder voor zich te winnen, haar aandacht en liefde te krijgen. Je voelt het al aankomen: zoiets kan niet goed aflopen... (of het dat ook doet, ga ik niet verklappen).